Historia

Leszek Biały – ofiara mordu w Gąsawie

Ostatnia aktualizacja: 24.11.2021 05:40
- Leszek Biały starał się utrzymywać to, co nazywa się honorem politycznym – mówił prof. Stanisław Trawkowski na antenie Polskiego Radia. Jak na ironię, książę krakowski padł ofiarą czynu niehonorowego, mordu politycznego.
Śmierć Leszka Białego w Gąsawie
Śmierć Leszka Białego w GąsawieFoto: Wikimedia Commons/dp

Finał zjazdu piastowskiego w Gąsawie był tragiczny. Spotkanie Henryka Brodatego z Leszkiem Białym zakończyło się krwawą łaźnią i śmiercią tego drugiego. Był 24 listopada 1227 roku.

Mordu dokonali prawdopodobnie ludzie młodszego księcia wielkopolskiego Władysława Odonica i namiestnika pomorskiego Świętopełka. Obaj mieli powody, by usunąć księcia krakowskiego. Leszek Biały zawarł układ ze starszym władcą Wielkopolski, Władysławem Laskonogim. Porozumienie mówiło o tym, że ten, który przeżyje dłużej, otrzyma dzielnicę drugiego. To de facto oznaczało wydziedziczenie Odonica.

Świętopełkiem kierowała prawdopodobnie ambicja – namiestnikowi Pomorza Gdańskiego, który dzielnicą rządził z nadania księcia krakowskiego, marzyła się niezależność i tytuł książęcy. Wiedział, że może ją uzyskać, gdy Piastowie będą bić się o tron krakowski po śmierci Leszka Białego.

Zbrodnia zakończyła obiecujące rządy ostatniego księcia małopolskiego, którego zwierzchność uznawali inni Piastowie. Być może opóźniła też proces jednoczenia się rozbitej na dzielnice Polski o całe stulecie. Czy Leszek Biały zdołałby zjednoczyć Polskę, gdyby żył dłużej? Posłuchaj opinii gości audycji Andrzeja Sowy i Elizy Bojarskiej.


Posłuchaj
24:59 leszek biały___f 32285_tr_0-0_102013631be7b762[00].mp3 Audycja Elizy Bojarskiej z cyklu "Królowie i książęta polscy" z udziałem prof. Stanisława Trawkowskiego. (PR, 7.03.1985)

 

O plusach i minusach polityki prowadzonej przez Leszka Białego dyskutowali również goście Andrzeja Sowy w audycji z cyklu "Na historycznej wokandzie": prof. Wojciech Fałkowski i prof. Marek Kazimierz Barański. Od końca pierwszej dekady XIII wieku Leszek Biały prowadził starania o odzyskanie faktycznej władzy zwierzchniej i odbudowę jedności państwa. Zaczął nawet tytułować się księciem Polski. Z drugiej strony prowadził też aktywną politykę zagraniczną.

- Z jednej strony starał się podporządkować sobie Ruś, z drugiej – utrzymać Pomorze Gdańskie – komentował prof. Marek Kazimierz Barański.


Posłuchaj
14:58 leszek biały___997_01_iv_tr_0-0_108110951be9f0a9[00].mp3 Audycja Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie" z udziałem prof. Wojciecha Fałkowskiego i prof. Marka Kazimierza Barańskiego. (PR, 7.03.2001)

 

Razem z pozostałymi książętami starał się oddalić zagrożenie ze strony Prusów. W związku z planami chrystianizacji kłopotliwego sąsiada Leszek zobowiązał się do wzięcia udziału w krucjacie do Ziemi Świętej. Prawdopodobnie liczył na pomoc papiestwa w walce z pogańskimi plemionami. Gdy jednak zorientował się, że nie stać go na wyprawę, wysłał papieżowi notę ze swoją rezygnacją. Książę krakowski tłumaczył, że w Jerozolimie nie ma jego ulubionego trunku - piwa.

Więcej o Leszku Białym w audycji z cyklu "Na historycznej wokandzie". Posłuchaj.

bm

Czytaj także

Katedra na Wawelu – historia Polski zapisana w kamieniu

Ostatnia aktualizacja: 28.03.2021 05:50
- Mam zawsze świadomość, że wchodzę do sanktuarium narodu, że wchodzę do pierwszego kościoła Rzeczypospolitej, że to jest świętość najwyższej rangi – mówił wieloletni kustosz i proboszcz wawelskiej katedry, ks. prałat Janusz Bielański.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bolesław Chrobry - pierwszy król Polski

Ostatnia aktualizacja: 17.06.2021 05:50
Przeszedł do historii jako doskonały wojownik. Jest symbolem Polski silnej, z którą Europa musiała się liczyć.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mieszko I – wprowadził Polskę do Europy

Ostatnia aktualizacja: 25.05.2021 05:55
Przyjmując chrzest Mieszko I wprowadził Polan do świata zachodniej Europy. Ten krok stawiał także samego Mieszka jako równorzędnego innym władcom kontynentu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Przemysł II. Kto chciał śmierci polskiego króla?

Ostatnia aktualizacja: 08.02.2021 05:38
- To, że korona Bolesława Śmiałego spoczęła na skroniach Przemysła II stanowiło wstrząs dla ówczesnej świadomości jednoczącego się państwa – mówił red. Andrzej Tokarczyk, gość audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie". Podobnym wstrząsem była nagła śmierć nowego króla. Kto zlecił zabójstwo Przemysła?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kazimierz III Wielki. Ostatni Piast na polskim tronie

Ostatnia aktualizacja: 05.11.2021 06:00
Historia nadała mu przydomek "Wielki", jako jedynemu polskiemu królowi. – Rzadko, który władca był w stanie stworzyć tak pozytywny bilans swojego panowania – mówił prof. Henryk Samsonowicz w audycji Polskiego Radia z 2001 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mieszko II - w cieniu ojca

Ostatnia aktualizacja: 10.05.2021 05:35
Historia ocenia drugiego króla Polski przez pryzmat sukcesów Bolesława Chrobrego. Mieszko, jak nikt inny, boleśnie przekonał się o tym, że bycie synem wybitnego ojca nie jest łatwe.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Władysław Łokietek - wielki mały człowiek

Ostatnia aktualizacja: 02.03.2019 06:00
Zjednoczenie państwa po ponad stuletnim okresie rozbicia dzielnicowego to niewątpliwy sukces tego króla. Hardy władca poza sukcesami ma jednak na swoim koncie także kilka złych, brzemiennych w skutki decyzji.
rozwiń zwiń