Historia

Bolesław Śmiały – od potęgi do upadku

Ostatnia aktualizacja: 02.04.2021 05:35
- Pod koniec jego panowania Polska była jednym z najpotężniejszych państw w tej części Europy. Pozycja Bolesława była niesłychanie mocna na arenie międzynarodowej – mówił na antenie Polskiego Radia prof. Stanisław Trawkowski.
Bolesław Śmiały
Bolesław ŚmiałyFoto: Wikimedia/domena publiczna

2 kwietnia 1081 roku zmarł król Polski Bolesław II Śmiały.  

Kontrowersyjny władca, syn Kazimierza Odnowiciela, tron książęcy objął w 1058 roku. Panował ponad 20 lat. W czasach, o których wiemy niewiele. Okres ten pozostawał w cieniu trzech ważnych wydarzeń: koronacji, konfliktu z biskupem krakowskim oraz wygnania Bolesława.


Posłuchaj
23:39 królowie i książęta polscy - bolesław szczodry___f 30938_tr_0-0_1164312847696e24[00].mp3 Bolesław Śmiały - audycja Elizy Bojarskiej z cyklu "Widnokrąg". (PR, 18.10.1984)

 

Życie Bolesława II znamy głównie z relacji Galla Anonima. Pisał on, że "Bolesław, mąż hojny, a wojowniczy rządził królestwem Polskim. Byłby on na pewno dorównał swymi czynami, czynom przodków, gdyby nie kierował nim pewien nadmiar ambicji i próżności". Znacznie obfitsza w stosunku do przekazów źródłowych jest literatura piękna. Legendę króla i jego wielkiego przeciwnika biskupa Stanisława utrwalali poeci miary Słowackiego czy Wyspiańskiego.

Paweł Jasienica w książce "Polska Piastów" pisał: "Jeśli kiedykolwiek osobowość panującego wpłynęła decydująco na losy podległego mu kraju, to na pewno było tak w wypadku Bolesława II. Można w nim podziwiać męstwo, energię i wielki talent, ale gniew jego nie znał hamulca a pycha granic. Jeśli patrzeć na główne linie polityki umieszczając je na tle zagadnień europejskich, wolno uznać Bolesława za umysł niemal genialny, ale wykonanie szczegółów godne bywało szaleńca i ostatecznie wszystko popsuło".

W momencie objęcia rządów przez Bolesława Śmiałego państwo polskie znajdowało się w trudnej sytuacji. Osłabione licznymi klęskami i targana wewnętrznymi niepokojami było całkowicie uzależnione od Cesarstwa Niemieckiego.

Bolesław II sprytnie wykorzystał konflikt pomiędzy cesarzem Henrykiem IV a papieżem Grzegorzem VII. Przynależność do obozu gregoriańskiego umożliwiło władcy prowadzenie samodzielnej polityki. Sprzymierzeńców przeciwko cesarzowi znalazł na Węgrzech, nawiązał kontakty z opozycją antycesarską w Niemczech, a wreszcie zbliżył się do pogańskich Wieletów. Utrzymywał też bliskie kontakty z Rusią Kijowską. W ciągu kilku lat zmontował wielką koalicję. W 1074 roku po zjeździe w Miśni zerwał stosunki z cesarstwem i manifestacyjnie stwierdził swoją niezależność.

Według przekazu miał powiedzieć: "Dopóki miecz mam, dopóki berło w dłoni, nad sobą obcej nie uznam zwierzchności i nie pozwolę, by kto jako sędzia między mną stawał i między mym ludem".

Niemcy, sparaliżowane wielkim powstaniem Sasów, nie były w stanie wyprawić się na Polskę. W 1076 roku odbyła się koronacja królewska Bolesława II Śmiałego.

Król zwrócił swój wzrok na wschód. Próbował osadzić na tronie kijowskim swojego sojusznika. Jednak w czasie długoletniej wprawy rycerze zbuntowali się i bez władzy króla powrócili do kraju. Surowe i okrutne kary, jakie spadły na nich po powrocie do kraju, spotkały się z krytyką biskupa krakowskiego Stanisława. Bolesław II skazał niepokornego duchownego na karę "obcięcia członków", co było zakazane w stosunku do przedstawicieli Kościoła.

Według legendy śmierć biskupa Stanisława doprowadziła do wybuchu buntu możnowładców. W 1079 roku Bolesław Śmiały uciekł na Węgry, gdzie wkrótce zmarł w nieznanych okolicznościach.

Posłuchaj audycji Elizy Bojarskiej z cyklu "Widnokrąg".

Czytaj także

Katedra na Wawelu – historia Polski zapisana w kamieniu

Ostatnia aktualizacja: 28.03.2021 05:50
- Mam zawsze świadomość, że wchodzę do sanktuarium narodu, że wchodzę do pierwszego kościoła Rzeczypospolitej, że to jest świętość najwyższej rangi – mówił wieloletni kustosz i proboszcz wawelskiej katedry, ks. prałat Janusz Bielański.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kazimierz III Wielki - ostatni Piast na polskim tronie

Ostatnia aktualizacja: 05.11.2020 05:45
Historia nadała mu przydomek "Wielki", jako jedynemu polskiemu królowi. – Rzadko, który władca był w stanie stworzyć tak pozytywny bilans swojego panowania – mówił prof. Henryk Samsonowicz w audycji Polskiego Radia z 2001 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mieszko II - w cieniu ojca

Ostatnia aktualizacja: 10.05.2021 05:35
Historia ocenia drugiego króla Polski przez pryzmat sukcesów Bolesława Chrobrego. Mieszko, jak nikt inny, boleśnie przekonał się o tym, że bycie synem wybitnego ojca nie jest łatwe.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rycheza - pierwsza królowa Polski nie była heterą

Ostatnia aktualizacja: 21.03.2021 05:55
Przekupna, okrutna zdrajczyni interesu Polski - taki obraz Rychezy utrwalił się w zbiorowej świadomości. Wszystko przez wywiezienie z kraju na cesarski dwór insygniów władzy królewskiej. Co kierowało monarchinią?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dynastia. Najdziwniejsze opowieści o Piastach

Ostatnia aktualizacja: 20.11.2017 13:00
W audycji "Kryzys wieku średniego" o zagadkowych narracjach związanych z Piastami rozmawialiśmy z drem Pawłem Żmudzkim z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Władysław Łokietek - wielki mały człowiek

Ostatnia aktualizacja: 02.03.2021 05:50
2 marca 1333 roku, 688 lat temu zmarł Władysław Łokietek. Zjednoczenie państwa po trwającym ponad sto lat okresie rozbicia dzielnicowego to niewątpliwy sukces tego władcy. Koronacja, która miała miejsce 700 lat temu, w stycznia 1320, to zwieńczenie trwającej dwie dekady drogi do tego celu. Drogi pełnej wzlotów i upadków. 
rozwiń zwiń