Historia

Pierwszy biograf języka polskiego. 250. rocznica urodzin Samuela Lindego

Ostatnia aktualizacja: 24.04.2021 05:55
"Słownik Języka Polskiego" Samuela Lindego był pierwszym nowoczesnym wydawnictwem tego typu. Cały materiał źródłowy zaczerpnięto z polskich druków z XVI-XVIII wieku. Przy każdym wyrazie w słowniku umieszczone są liczne cytaty dokumentujące sposób używania i znaczenie danego wyrazu.
Samuel Bogumił Linde - leksykograf, językoznawca i bibliotekarz. Reprodukcja z książki
Samuel Bogumił Linde - leksykograf, językoznawca i bibliotekarz. Reprodukcja z książkiFoto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

250 lat temu, 24 kwietnia 1771 roku, urodził się Samuel Linde, językoznawca i pedagog, twórca "Słownika Języka Polskiego".

Posłuchaj
06:20 samuel bogumił linde - twórca słownika języka polskiego___2170_02_iv_tr_0-0_1080036426e4f87f[00].mp3 Samuel Linde - audycja Andrzeja Sowy i Wojciecha Dmochowskiego z cyklu "Kronika niezwykłych Polaków". (PR, 4.07.2002) 

Syn zniemczonego Szweda, który osiadł w Toruniu i pracował tam jako rzemieślnik. Kontakty z polskimi emigrantami politycznymi otworzyły przed Lindem drogi kariery i na trwałe związały go z Polską. – To właśnie wtedy, pod wpływem owych kontaktów, zrodziła się u niego myśl pracy nad słownikiem języka polskiego – mówił na antenie Polskiego Radia prof. Andrzej Notkowski.

Wypadki polityczne tę pracę odwlekły. Po upadku powstania kościuszkowskiego Linde znalazł się w Wiedniu, gdzie pracował jako prywatny bibliotekarz u Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, twórcy słynnej fundacji - Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

W stolicy Austrii Samuel Linde nawiązał kontakty z uczonymi interesującymi się zagadnieniami z zakresu językoznawstwa, literatury i historii. Z dużym trudem gromadził fundusze na wydanie swego dzieła. Próbował zainteresować sprawą przedstawicieli polskiej arystokracji w Wiedniu i bezskutecznie starał się uzyskać pieniądze z warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

W Warszawie przebywał od 1803 roku. Pracował jako dyrektor liceum założonego przez zaborcze władze pruskie. Placówkę rozwinął w promieniującą na całe miasto i stojącą na wysokim poziomie szkołę średnią.

W 1807 roku wreszcie udało mu się wydać swoje monumentalne dzieło. "Słownik Języka Polskiego" liczył sześć tomów. Ostatni ukazał się w 1815 roku.

- To dzieło imponujące. Świadectwo pracowitości i metodyczności jego autora. Stanowiło bardzo poważne i trwałe osiągnięcie naukowe – mówił historyk, prof. Andrzej Notkowski.

Dzieło Lindego stało się swoistym wzorem dla podobnych prac w innych językach słowiańskich, które podejmowali uczeni tej części Europy.

Posłuchaj audycji z cyklu "Kronika niezwykłych Polaków".

mjm

Czytaj także

Seweryn Pollak - tłumacz "Doktora Żywago"

Ostatnia aktualizacja: 10.01.2021 05:40
Był jednym z najlepszych tłumaczy literackich. W zachowanym w Archiwum Polskiego Radia wywiadzie z 1958 roku wyjaśniał, dlaczego swoje życie związał z literaturą rosyjską i dlaczego Borys Pasternak jest jego ukochanym pisarzem.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Baudouin de Courtenay. Człowiek, który naraził się wszystkim

Ostatnia aktualizacja: 13.03.2021 05:55
Przywoływany jest w podręcznikach historii tylko jako kandydat mniejszości narodowych na pierwszego prezydenta RP. Tymczasem ten Polak o obcobrzmiącym nazwisku był jednym z najlepszych lingwistów świata. Był też nietuzinkowym wolnomyślicielem, co przysporzyło mu wielu wrogów. 13 marca przypada 176. rocznica jego urodzin.
rozwiń zwiń