Historia

Krystyna Skarbek. Ulubiona agentka Churchilla

Ostatnia aktualizacja: 15.06.2020 05:35
– Uwielbiała adrenalinę i przygodę. Kochała też mężczyzn, ale przede wszystkim wolność. Walczyła o niepodległość Polski i własną niezależność – mówiła Clare Mulley, autorka książki "Kobieta szpieg. Polka w służbie Jego Królewskiej Mości".
Audio
  • Krystyna Skarbek - audycja Hanny Marii Gizy z cyklu "Klub ludzi ciekawych wszystkiego". (PR, 16.11.2013)
Okładka książki Clare Mulley, poświęconej Krystynie Skarbek.
Okładka książki Clare Mulley, poświęconej Krystynie Skarbek.Foto: PAP/Tomasz Gzell

68 lat temu zmarła w Londynie Krystyna Skarbek, polska agentka brytyjskiej tajnej służby Special Operations Executive.

Nazywano ją jedną z najwybitniejszych kobiet-szpiegów II wojny światowej, ulubioną agentką Churchilla, kobietą żyjącą mocno i zachłannie. – Uwielbiała adrenalinę i przygodę. Kochała też mężczyzn, ale przede wszystkim wolność. Walczyła o niepodległość Polski i własną niezależność – mówiła na antenie Polskiego Radia Clare Mulley, autorka książki "Kobieta szpieg. Polka w służbie Jego Królewskiej Mości".

Piękna, zdolna, niebezpieczna

Urodziła się 1 maja 1908 roku. Ojciec uchodził za hrabiego utracjusza, zaś matka pochodziła z zamożnej rodziny żydowskich bankierów. Od wczesnej młodości szkoliła się w jeździe konnej i wspinaczce górskiej. W 1930 roku została ogłoszona wicemiss Polonia. Prowadziła bogate życie towarzyskie, mężczyzn zmieniała jak rękawiczki. Znali ją wszyscy i ona znała wszystkich.

Z Kenii do Polski

Gdy wybuchła II wojna światowa przebywała w Kenii z mężem dyplomatą. Nie zdążyła wrócić do Polski przed klęską w kampanii wrześniowej. Przez Francję przedostała się do Wielkiej Brytanii. Wtargnęła do centrali Special Operations Executive i zażądała przyjęcia. Tajna agencja rządowa koordynowała wszelkie działania związane z działalnością dywersyjno-wywiadowczą na obszarach okupowanych przez Niemcy.

Tajna misja

Po tygodniu z nową tożsamością została przerzucona do Budapesztu. Francuska dziennikarka Christine Granville ruszyła w niebezpieczną trasę, wysokogórską trasę do Polski, gdzie współpracowała ze swoim przyjacielem Andrzejem Kowerskim. Przewoziła pieniądze, informacje i materiały propagandowe dla rozpoczynającego działalność konspiracyjną polskiego ruchu oporu. W drugą stronę przemycała raporty, kody radiowe i mikrofilmy.

Krystyna Skarbek między innymi zdobyła zdjęcia dokumentujące mobilizację wojsk niemieckich przy granicy ze Związkiem Radzieckim. Był to pierwszy dowód na planowaną operację "Barbarossa", czyli niemiecką inwazję na ZSRR, który wylądował na biurku Winstona Churchilla.

Podwójna agentka?

W 1941 roku powróciła do brytyjskiej bazy w Kairze, gdzie została wykluczona z wszelkich dalszych akcji. Mimo braku dowodów została oskarżona przez Polaków o podwójną grę. Chodziło o kontakty z tzw. Muszkieterami, czyli niezależną, warszawską grupą oporu Stefana Witkowskiego. Ich pełna niesubordynacji postawa była sprzeczna z oficjalnym stanowiskiem polskich władz w walce z okupantem.

Na czarnej liście znajdowała się do 1944 roku. Wtedy to została zrzucona na spadochronie za linią wroga w południowej Francji. Pracowała jako kurier brytyjskiego SOE, wspierała francuski ruch oporu. Wyróżniła się akcją, w której samodzielnie odbiła z rąk Gestapo aresztowanych dywersantów.

Zawiedzione nadzieje

Odmówiono jej misji do Polski w czasie Powstania Warszawskiego, mimo wielokrotnie ponawianych próśb. W kwietniu 1945 została zdemobilizowana. Brytyjczycy zawiedli ją ponownie. Spotkał ją ten sam los, co tysiące polskich żołnierzy, którzy po wojnie okazali się niepotrzebni. Bez brytyjskiego obywatelstwa i ze śmiesznie niską odprawą pracowała jako pokojówka w hotelu, telefonistka i stewardessa na statkach pasażerskich.

W czasie jednej z podróży poznała stewarda Dennisa Muldowneya. 15 czerwca 1952 w londyńskim hotelu "Shelbourne" Krystyna Skarbek została przez niego śmiertelnie pchnięta nożem. Do dziś krąży wiele teorii konspiracyjnych wokół śmierci ulubionej agentki Churchilla.

Również niepotwierdzone są plotki o rzekomym romansie z Ianem Flemingiem, dla którego miała stać się inspiracją do stworzenia postaci Vesper Lynd, pierwszej kobiety Jamesa Bonda.

O życiu i tajemnicach Krystyny Skarbek dowiedz się więcej z audycji Hanny Marii Gizy z cyklu "Klub ludzi ciekawych wszystkiego".

mjm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Winston Churchill: nietuzinkowy i kontrowersyjny

Ostatnia aktualizacja: 24.01.2020 05:45
55 lat temu, 24 stycznia 1965 roku zmarł Winston Churchill, polityk i strateg, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, wybitny mówca, a także pisarz nagrodzony w 1953 roku literacką Nagrodą Nobla. W 2002 roku wygrał plebiscyt BBC na najwybitniejszego Brytyjczyka w historii.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Przemówienie Winstona Churchilla w Fulton

Ostatnia aktualizacja: 05.03.2020 05:45
"Od Szczecina nad Bałtykiem do Triestu nad Adriatykiem opuściła się żelazna kurtyna w poprzek kontynentu" - mówił brytyjski premier w przemówieniu wygłoszonym 5 marca 1946. Ten dzień zapoczątkował zimną wojnę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jak Churchill oddał Polskę Stalinowi

Ostatnia aktualizacja: 22.02.2020 05:30
76 lat temu, 22 lutego 1944 roku, premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill wygłosił w brytyjskiej Izbie Gmin przemówienie będące faktycznym przyzwoleniem dla zaboru przez ZSRS większości wschodnich ziem Polski.
rozwiń zwiń