Historia

Irena Kosmowska - poświęciła się wsi

Ostatnia aktualizacja: 21.08.2021 05:30
21 sierpnia 1945 roku zmarła Irena Kosmowska, jedna z czołowych działaczek ruchu ludowego przed II wojną światową, posłanka na Sejm.
Irena Kosmowska
Irena KosmowskaFoto: Wikimedia Commons/dp

Jak na działaczkę ruchu ludowego, miała nietypowe pochodzenie. Urodziła się w Warszawie, 20 grudnia 1879 w rodzinie inteligenckiej. Wpływ na wybór drogi życiowej Kosmowskiej miała prawdopodobnie szkoła, do której uczęszczała, a która wpajała uczennicom ideę pracy u podstaw.

- Każda z dziewcząt kończących szkołę składała ślubowanie, że w swoim życiu będzie pracowała dla ludu i że w każdym roku nauczy przynajmniej 10 osób pisać i czytać – mówił dr hab. Arkadiusz Indraszczyk w audycji Doroty Truszczak z cyklu "Bohaterowie Zielonego Sztandaru".


Posłuchaj
38:49 kosmowska.mp3 Audycja Doroty Truszczak z cyklu "Bohaterowie Zielonego Sztandaru" poświęcona Irenie Kosmowskiej. (PR, 23.08.2015)

 

W młodości straciła ukochanego, który zginął w tragicznym wypadku. Do końca życia nie związała się już z nikim. W pełni poświęciła się działalności społeczno-politycznej na rzecz wsi. Rozpoczynała ją, ucząc języka polskiego dzieci na etapie wczesnoszkolnym. Należy pamiętać, że ta działalność przypadała na czasy intensywnej rusyfikacji.

Po wyjeździe do Lwowa, gdzie była wolnym słuchaczem tamtejszego uniwersytetu, Kosmowska zacieśniła kontakty z działaczami ruchu ludowego. Tam poznała też Józefa Piłsudskiego. Była pod wielkim wrażeniem przyszłego Marszałka. Zaangażowała się w ruch niepodległościowy, była działaczką Polskiej Organizacji Wojskowej.

Rok po odzyskaniu niepodległości została posłanką. Po zamachu majowym w 1926 roku stała się zagorzałą przeciwniczką Piłsudskiego. W 1930 roku została aresztowana za wystąpienie przeciwko Marszałkowi – nazwała go szaleńcem. W latach 30. XX wieku redagowała czasopismo "Zielony Sztandar".

Była aktywną parlamentarzystką, która cieszyła się uznaniem nie tylko w Polsce, ale i za granicą. Po klęsce wrześniowej w 1939 roku zaangażowała się w działalność konspiracyjnego ruchu ludowego. Została aresztowana przez gestapo w 1942 roku. Początkowo przetrzymywano ją na Pawiaku, a następnie w Berlinie, gdzie zmarła.

bm

Czytaj także

"Za te słowa Piłsudski powinien dostać Nobla". Historyk o odzyskaniu przez Polskę niepodległości

Ostatnia aktualizacja: 11.11.2020 22:12
-  Staliśmy się nagle zgranym chórem. Były basy, tenory, soprany i to wszystko grało. Chór zaśpiewał potężnym głosem "Polska na być". Cudem było to, że po I wojnie światowej 18 narodów wybiło się na niepodległość - mówił na antenie Polskiego Radia 24 historyk dr Krzysztof Jabłonka. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kobiety w polityce II RP. "Były dobrze wykształcone, realizowały misję"

Ostatnia aktualizacja: 14.11.2020 09:44
Do Sejmu Ustawodawczego weszło osiem kobiet. (...) Bez wątpienia były to kobiety z misją. Były też - podkreślmy - bardzo dobrze wykształcone, ponieważ wszystkie miały wykształcenie średnie, a niektóre z nich - także wykształcenie wyższe - mówiła w Polskim Radiu 24 prof. Marta Sikorska-Kowalska z Uniwersytetu Łódzkiego przedstawiając historię polityczną kobiet w II RP.
rozwiń zwiń