X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Kryzys gdański - akcja ORP "Wicher"

Ostatnia aktualizacja: 14.06.2019 06:10
Wydarzenia, których mija dziś 87. rocznica, ukazywały wzmaganie się antypolskich i proniemieckich nastrojów w Wolnym Mieście Gdańsk. Stanowiło jedno z najostrzejszych spięć w stosunkach polsko-gdańskich przed wybuchem II wojny światowej.
Audio
  • Akcja kontrtorpedowca "Wicher" - audycja dokumentalna Eugeniusza Romiszewskiego, dotycząca obrony praw Rzeczypospolitej w Wolnym Mieście Gdańsku w 1932 roku z udziałem Tadeusza Podjazd-Morgensterna. (RWE, 12.05.1968)
ORP Wicher
ORP "WicherFoto: wikimedia commons/dp

14 czerwca 1932 roku niszczyciel polski ORP "Wicher" wszedł do portu gdańskiego, aby powitać przybywający z kurtuazyjną wizytą zespół okrętów brytyjskiej Royal Navy. W ten sposób Rzeczpospolita wymusiła respektowanie przez gdańszczan zagwarantowanego traktatem wersalskim prawa do reprezentowania Wolnego Miasta na arenie międzynarodowej.

Narastające napięcie

Decydując się na tę akcję, strona polska zastosowała politykę tzw. faktów dokonanych. Wydarzenie było kuminacją kryzysu, który trwał od lipca 1931 roku, kiedy to wygasło polsko-gdańskie porozumienie o użytkowanie tzw. portu d’attache (portu macierzystego).

Wolne Miasto Gdańsk znajdowało się w stanie prawnej schizofrenii. Z jednej strony gdańska konstytucja zabraniała utworzenia na jego terenie bazy wojennej, z drugiej – port Wolnego Miasta był w tym czasie jedynym, w którym mogła w tym czasie, zgodnie z zaleceniem Ligii Narodów, stacjonować polska flota. Taki niestały port, bez bazy wojennej, nazwano właśnie portem d’attache.

- Podstawy prawne tego stanu rzeczy zostały określone w tymczasowym porozumieniu polsko-gdańskim z 8 października 1921 roku – wyjaśniał na antenie Radia Wolna Europa komandor Bohdan Wroński, historyk marynarki. – Na przełomie lat 1931-32 nastąpiło znaczne pogorszenie stosunków polsko-gdańskich. Z jednej strony, na skutek gwałtownych akcji antypolskich, a z drugiej ze względu na odwołanie ze stanowiska wysokiego komisarza Joosta Adriaana van Hamela, który był zwolennikiem unormowania stosunków polsko-gdańskich.

Napięcie wzmagała sytuacja w sąsiednich Niemczech. Hitler rozpoczął już swój triumfalny marsz ku władzy, który znaczony był hasłami odwetu, zbrojeń i zjednoczenia wszystkich Niemców. Nastroje proniemieckie wzrastały również w Wolnym Mieście.

"Wszystkimi dostępnymi środkami"

Gdański senat odmówił przedłużenia umowy i zaistniała groźba, że polska flota nie przywita okrętów brytyjskich w porcie, co udowodni, że Rzeczpospolita nie jest zdolna do reprezentowania Wolnego Miasta na arenie międzynarodowej. Marszałek Józef Piłsudski zdecydował się zastosować politykę faktów dokonanych. Admirał Józef Unrug skierował flagową jednostkę polskiej floty, kontrtorpedowiec ORP "Wicher", na redę gdańskiego portu. Jeśli okręty brytyjskie zdecydowałyby się wejść do portu, polski okręt miał je do niego wprowadzić i zacumować naprzeciwko placówki na Westerplatte. Spodziewano się, że władze Wolnego Miasta mogą starać się obrazić polską banderę lub nawet zareagować zbrojnie.

- Na ewentualne incydenty ze strony Gdańska miałem odpowiadać wszystkimi dostępnymi środkami, w tym bronią – wspominał sprawę kontradmirał Tadeusz Podjazd-Morgenstern, ówczesny dowódca ORP "Wicher".

Pokaz siły, jakim de facto była akcja ORP "Wicher", odniosła zamierzone rezultaty. 13 sierpnia władze Wolnego Miasta Gdańsk odnowiły układ o używaniu gdańskiego portu przez okręty polskiej marynarki. Dyplomatyczne zwycięstwo w kryzysie gdańskim przyczyniło się do zwiększenia nakładów finansowych przeznaczonych na polską flotę, która już wkrótce miała stanąć przed wyzwaniem sześcioletniej walki z niemiecką Kriegsmarine.

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Gdynia - chluba II Rzeczpospolitej

Ostatnia aktualizacja: 29.05.2019 07:02
Budowano ją z rozmachem, w nowoczesnym jak na ówczesne czasy stylu. Gdynia uchodziła przed wojną za polskie eldorado.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mamert Stankiewicz - pierwszy kapitan II RP

Ostatnia aktualizacja: 26.11.2018 06:50
Surowy i poważny jak morze, na którym służył. Dowodził najważniejszymi statkami cywilnymi w przedwojennej polskiej flocie. Zginął jak przystało na kapitana - w trakcie rejsu, troszcząc się o załogę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Eugeniusz Pławski - rzucił wyzwanie "Bismarckowi"

Ostatnia aktualizacja: 26.03.2019 07:00
- Pociski "Pioruna" nie mogły uszkodzić "Bismarcka", ale sam widok otoczonego wybuchami pocisków, prującego potężne fale, pięknego swą sylwetką polskiego okrętu dałby natchnienie niejednemu malarzowi czy poecie, gdyby mógł być świadkiem tej walki - wspominał potyczkę z niemieckim superpancernikiem dowódca "Pioruna" Eugeniusz Pławski.
rozwiń zwiń