Historia

Jurek Bitschan - młody i dzielny Obrońca Lwowa

Ostatnia aktualizacja: 21.11.2019 06:10
Był jednym z najmłodszych Orląt Lwowskich. Bez wiedzy rodziców dołączył do polskich oddziałów walczących z Ukraińcami o miasto. Zginął w czasie walk na Cmentarzu Łyczakowskim 21 listopada 1918 roku.
Audio
  • O Jurku Bitschanie mówił prof. Janusz Odziemkowski w audycji Doroty Truszczak "Ludzie Niepodległości. Jurek Bitschan". (PR, 29.01.2017)
Jurek Bitschan
Jurek BitschanFoto: Wikipedia/ domena publiczna

Urodził się w 1904 roku w Piaskach koło Sosnowca. Wychowywał się w patriotycznej atmosferze. Jego matką była Aleksandra Zagórska, żona lwowskiego lekarza, która związała się z ruchem niepodległościowym jeszcze przed I wojną światową.

- To była bardzo ciekawa postać, wielka patriotka. Jurek brał z niej przykład - mówił prof. Janusz Odziemkowski z UKSW. – W momencie, gdy syn uciekł do wojska, była dowódcą Legii Kobiet Lwowskich.

Walki o Lwów

Kiedy 1 listopada 1918 roku wybuchły walki o Lwów, Jurek Bitschan był czternastoletnim uczniem jednego z miejscowych gimnazjów. W szkole dostawał wysokie oceny, szczególnie z przedmiotów przyrodniczych. Był także harcerzem IX Drużyny Lwowskiej. Przynależność do tej organizacji rozbudziła jego uczucia patriotyczne.

- Organizacje harcerskie pod zaborami pracowały nad zaszczepieniem idei niepodległościowych wśród dzieci i młodzieży. Do harcerstwa przystąpiło wielu młodych lwowian. Po odbytym przeszkoleniu młodzież była świetnym materiałem na przyszłego żołnierza - dodał prof. Janusz Odziemkowski w audycji "Ludzie Niepodległości. Jurek Bitschan" z 2017 roku.

Jaki był wkład harcerzy w obronę Lwowa? Posłuchaj audycji "Ludzie Niepodległości. Jurek Bitschan".

Odważny żołnierz

W trzecim tygodniu walk o Lwów Jurek postanowił dołączyć do żołnierzy. W nocy z 20 na 21 listopada 1918 roku zostawił na stole list informujący rodziców o tym, że otrzymał już staranne wykształcenie i nadszedł czas, by wstąpił do wojska. Po ucieczce z domu dołączył do oddziału porucznika Stanisława Petry'ego.

Według relacji świadków Jurek odważnie nacierał na wroga w pierwszym szeregu wraz z dorosłymi żołnierzami. Uczestniczył w walkach na Cmentarzu Łyczakowskim. Pomimo ukrycia się za jednym z pomników na terenie nekropolii, został postrzelony w nogi i głowę. W wyniku doznanych obrażeń zmarł 21 listopada 1918 roku. Dzień później ciało chłopca odnalazł jego ojciec.

Kobiety i dzieci w obronie miasta

Powołanie 1 listopada 1918 roku Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej było dla zamieszkujących Lwów Polaków dużym zaskoczeniem. Nikt nie spodziewał się takiego ruchu ze strony Ukraińców, a tym bardziej tego, że pod miasto ściągną regularne oddziały wojska. Jeszcze tego samego dnia młodzież szkolna i studenci jako pierwsi w mieście zaczęli zrywać ukraińskie flagi z ulic.

Dlaczego doszło do walk o Lwów? Posłuchaj audycji "Ludzie Niepodległości. Jurek Bitschan".

- Na wszystkich Obrońców Lwowa 1/4 z nich nie miała ukończonych 17 lat. Na 400 poległych jesienią 1918 roku było 120 uczniów szkół lwowskich i 76 studentów. To są ogromne liczby, zważywszy na to, że wtedy studenci byli elitą – wyjaśnił prof. Janusz Odziemkowski.

Pomimo tego, że w mieście byli obecni polscy żołnierze i działały organizacje niepodległościowe, do walk przystąpiły także kobiety.

- Kobiety stanowią piękny przykład w dziejach walk o niepodległość. W obronie Lwowa poległo ich dwanaście. To niesłychane, ale potrafiły walczyć wręcz. W tego typu walkach wsławiła się np. Helena Bujwidówna. Straciła nawet dwa zęby, ale nie poddała się do końca walki – dodał prof. Janusz Odziemkowski.

Co spowodowało, że kobiety i dzieci postanowiły walczyć? Dowiedz się tego z audycji.

Orlęta Lwowskie

Dzieci i młodzież, która ochotniczo postanowiła bronić miasta, została nazwana Orlętami Lwowskimi. Z bronią w ręku lub w służbach pomocniczych walczyło około 2600 osób, które nie miały ukończonego 25. roku życia. Najmłodszy z Orląt miał zaledwie 9 lat. W obronie Lwowa poległo blisko 200 Orląt. 13-letni Antoś Petrykiewicz został najmłodszym w historii Polski Kawalerem Orderu Virtuti Militari. Zmarł w wyniku odniesionych ran w styczniu 1919 roku.

W okresie międzywojennym Jurek Bitschan stał się postacią legendarną. Rozsławiła go "Ballada o Jurku Bitschanie" skomponowana do słów poetki Anny Fisher. Jego postawę dawano za wzór do naśladowania dzieciom i młodzieży dorastającej w realiach II Rzeczypospolitej.

seb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Orlęta Lwowskie odznaczone Krzyżem Virtuti Militari

Ostatnia aktualizacja: 22.11.2019 06:10
- Tych kilkadziesiąt dni walki uczyniło ze Lwowa dzielnego żołnierza. Dlatego ja, jako Naczelny Wódz, który ma za zadanie odznaczać najdzielniejszych wśród dzielnych, najwaleczniejszych wśród walecznych, rozstrzygnąłem, że mogę dać miastu waszemu najwyższą odznakę wojskową - mówił Józef Piłsudski w 1920 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Obrona Lwowa - "poszli do walki jak w taniec"

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2019 07:30
– Były to bohaterskie dni, ale jednocześnie bardzo tragiczne – mówił o odsieczy Lwowa w 1918 roku gen. Michał Karaszewicz-Tokarzewski, dowódca polskich oddziałów na antenie Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Lwow 1918. Konflikt, który wyprzedził niepodległość

Ostatnia aktualizacja: 01.11.2018 22:00
Jak wyglądał ten konflikt z punktu widzenia Polaków, a jak z punktu widzenia Ukraińców? Jakie miejsce w pamięci zbiorowej obu narodów zajmują walki o Lwow sto lat temu?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Antoś Petrykiewicz - najmłodszy z Orląt Lwowskich, najmłodszy kawaler Virtuti Militari

Ostatnia aktualizacja: 16.01.2020 06:00
101 lat temu, 16 stycznia 1919 roku, zginął w obronie Lwowa Antoni Petrykiewicz. Chłopiec miał 13 lat. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Do dziś jest najmłodszym kawalerem tego odznaczenia.
rozwiń zwiń