X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Józef Poniatowski - reformator armii Księstwa Warszawskiego

Ostatnia aktualizacja: 21.03.2019 06:07
Książę po objęciu urzędu naczelnego dowódcy armii Księstwa Warszawskiego, niemal natychmiast zaczął wprowadzać zmiany w wojsku. Podległą mu armię zreformował w sposób na wskroś nowoczesny.
Audio
  • Prof. Andrzej Nowak przybliżył funkcjonowanie armii Księstwa Warszawskiego w audycji Doroty Truszczak pt."Małe księstwo i wielkie niespełnione nadzieje". (PR, 3.03.2018)
  • Prof. Jarosław Czubaty przybliżył historię Księstwa Warszawskiego w audycji Wojciecha Dmochowskiego pt. "Kronika polska". (PR, 8.07.2001)
Książę Józef Poniatowski
Książę Józef PoniatowskiFoto: Wikipedia/domena publiczna

21 marca 1809 roku, dowódcą naczelnym armii Księstwa Warszawskiego został książę Józef Poniatowski.

Książę natychmiast przystąpił do rozwijania armii, której istnienie zostało zagwarantowane w nadanej Księstwu przez Napoleona Konstytucji w 1807 roku.

- Polacy byli zgodni co do tego, że bez własnej siły zbrojnej nie odzyskają niepodległości – powiedział prof. Andrzej Nowak w audycji "Małe księstwo i wielkie niespełnione nadzieje".

Potrzeba reform

Książę napotkał na wiele problemów, nie tylko natury strukturalnej, podczas wprowadzania reform. Musiał zmagać się z niechęcią, jaką żywili do niego generał Henryk Dąbrowski i Józef Zajączek. Jednak dzięki zaprowadzonym przez siebie zmianom zdołał przekonać do siebie podwładnych.

Najpierw postanowił rozprawić się z dezercjami. Zjawisko było na tyle powszechne, że tylko w lipcu 1807 roku w szeregach armii brakowało 12 tysięcy żołnierzy. W celu ujmowania zbiegów, Poniatowski zarządził organizowanie obław, które przeprowadzała Gwardia Narodowa - elitarna formacja, której zadaniem było pilnowanie porządku publicznego na terenach wiejskich i miejskich.

Oświeceniowe hasła

W celu utrzymania dyscypliny przywrócił możliwość wymierzania kar cielesnych żołnierzom. Jednak na fali krytyki, z którą spotkał się po wprowadzeniu tego pomysłu, postanowił w szeregi armii wcielić ideały oświeceniowe. Wzorcem dla niego były zwyczaje panujące w armii francuskiej. Zakazał oficerom wykorzystywania podkomendnych do spełniania osobistych posług. Wprowadzony system regularnych przeglądów pozwalał dowódcom na bliższy kontakt z żołnierzami. Poniatowski dokładał wysiłków, by stosunki na linii oficer-żołnierz były utrzymywane w duchu szacunku, życzliwości i braterstwa.

- Na mocy konstytucji oficerowie i podoficerowie mogli brać udział w zgromadzeniach, w których wybierano deputowanych, czyli członków sejmu Księstwa Warszawskiego - dodał prof. Andrzej Nowak.

Przebudowa wojsk

Każda z istniejących Legii stanowiących trzon armii: Warszawska, Kaliska i Poznańska, została rozszerzona o jednostki wojsk inżynieryjnych i służb medycznych. W każdym batalionie znajdowało się po jednej kompanii grenadierów i woltyżerów. Został utworzony także nowy rodzaj wojsk - artyleria konna i pododdziały pociągów zajmujące się transportem artylerii i amunicji.

Armię trapiło wiele problemów. Oficerowie skarżyli się na złej jakości umundurowanie i stan ekwipunku. Dzięki zabiegom Poniatowskiego udało się zwiększyć nakłady z budżetu państwa na wojsko. Zostały także wprowadzone mundury inspirowane francuskimi.

Wojna z Austrią

Zaledwie kilka tygodni po objęciu urzędu, Poniatowski musiał zmierzyć się z najazdem armii austriackiej na Księstwo Warszawskie w kwietniu 1809 roku. Jak przebiegała ta wojna? Posłuchaj audycji "Małe księstwo i wielkie niespełnione nadzieje".

W wyniku wygranej wojny książę powiększył granice Księstwa Warszawskiego. Udało mu się zdobyć, Sandomierz, Lublin, Zamość, Kraków i Lwów. Wyposażenie armii zostało zasilone przez nowoczesny sprzęt zdobyty na Austriakach.

Kolejne reformy

Poniatowski po wojnie zajął się regulowaniem różnych wojskowych spraw administracyjnych w Księstwie. Z jego inicjatywy rozwijały się uczelnie wojskowe. Do korpusu oficerskiego i podoficerskiego zaczęli być przyjmowani nie tylko żołnierze pochodzenia szlacheckiego, ale także mieszczanie, a nawet synowie chłopscy. Sprawił, że odrodzone wojsko cieszyło się szacunkiem wśród rodaków. Do armii jako ochotnicy zgłaszali się także Polacy mieszkający poza Księstwem. Z obowiązku pełnienia służby wojskowej zostali zwolnieni urzędnicy, Żydzi (w zamian za płacenia specjalnego podatku), nauczyciele, duchowni, jedynacy, żonaci mężczyźni oraz obcokrajowcy, którzy zdecydowali osiedlić się w granicach Księstwa Warszawskiego.

Wyprawa na Moskwę

Przed rozpoczęciem wojny Napoleona z Rosją w 1812 roku, książę rozszerzył obowiązek pełnienia służby wojskowej na mężczyzn w wieku 20-50 lat. Pozwoliło mu to na wystawienie najliczniejszego kontygentu wojskowego ze wszystkich francuskich sojuszników.

- Księstwo Warszawskie tworzyło kolejne oddziały pożerane przez nienasycony apetyt planów i podbojów Napoleona - skomentował prof. Andrzej Nowak.

W trakcie wojny z Rosją polscy żołnierze wsławili się w wielu bitwach m.in. pod Smoleńskiem i Borodino. Osłaniali także krwawy odwrót wojsk napoleońskich spod Moskwy.

- Można szacować, że Księstwo Warszawskie wystawiło w ciągu swojej zaledwie ośmioletniej historii 200 tysięcy żołnierzy przy 4 milionach mieszkańców - dodał prof. Andrzej Nowak.

Jaki był przebieg wojny Napoleona z Rosją? Posłuchaj audycji "Małe księstwo i wielkie niespełnione nadzieje".

Wierny do końca

Pomimo sromotnej klęski pod Moskwą w 1812 roku książę Józef Poniatowski pozostał wierny Napoleonowi. Choć rząd Księstawa nalegał na zawarcie układu z carem Aleksandrem I, książę zarządził odbudowę polskiej armii. W 1813 wyprowadził wojska do Saksonii, gdzie przygotowywał się do kampanii jesiennej. Zginął, osłaniając odwrót wojsk francuskich 19 października 1813 roku w bitwie pod Lipskiem.

seb

Źródła: Archiwum Polskiego Radia, Jarosław Czubaty, Księstwo Warszawskie 1807-1815, wyd. 2011, Leszek Kania, Sądy wojskowe w armii Księstwa Warszawskiego: prawo, struktury, praktyka [w:] Studia Lubuskie: prace Instytutu Prawa i Administracji Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Sulechowie nr 7, wyd. 2011 str. 15-47.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Książę Józef Poniatowski – poległy w Bitwie Narodów

Ostatnia aktualizacja: 19.10.2018 06:07
– Koło południa otrzymał postrzał w piersi kulą pruską, odmówił zdania dowództwa – opowiadał o ostatnich chwilach Poniatowskiego gen. prof. Marian Kukiel na antenie Radia Wolna Europa. – Mówił gorączkowo o honorze i Polsce, i że trzeba umrzeć mężnie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Księstwo Warszawskie - państwo kompromisowe

Ostatnia aktualizacja: 07.07.2019 06:00
- Powstanie Księstwa przekreśliło fakt rozbiorów - mówiła prof. Monika Senkowska-Gluck w audycji Mariana Kruczkowskiego z cyklu "Tradycje polskiego parlamentaryzmu" - Ten krótki okres istnienia księstwa bardzo przyspieszył krystalizację świadomości narodowej.
rozwiń zwiń