X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Marian Gołębiewski - niestrudzony cichociemny

Ostatnia aktualizacja: 16.04.2019 07:00
Na teren Polski został zrzucony w październiku 1942 roku. Na Zamojszczyźnie prowadził działania przeciwko Niemcom i Ukraińcom. Po II wojnie światowej należał do Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość". Niemalże do końca życia nie zaprzestał walki o Polskę.
Audio
  • Historyk Grzegorz Hanula przybliżył życiorys Mariana Gołębiewskiego w audycji Katarzyny Jankowskiej "Eureka. Kultura i nauka". (PR, 22.09.2016)
  • O działalności Mariana Gołębiowskiego "Stera" mówił historyk Dariusz Balcerzyk. (PR, 4.01.2016)
Marian Gołębiewski - cichociemny, ps. Irka, Ster
Marian Gołębiewski - cichociemny, ps. "Irka", "Ster"Foto: Wikipedia/domena publiczna

Urodził się 16 kwietnia 1911 roku w rodzinie szewca. W okresie międzywojennym skończył seminarium nauczycielskie. Pracował jako dziennikarz oraz nauczyciel historii, geografii i wychowania fizycznego. Na kilka miesięcy przed wybuchem II wojny światowej przeniósł się do Kołomyi na Kresach Wschodnich. W kampanii wrześniowej walczył 49. Pułku Piechoty. Udało mu się przedostać do Rumunii, gdzie został internowany. Z obozu internowania wydostał się, dokonując brawurowej ucieczki.

W jaki sposób uciekł z obozu? Posłuchaj wypowiedzi historyka Dariusza Balcerzyka.

Gołębiewski dotarł do Francji, gdzie wziął udział w kampanii 1940 roku. Dostał się do niewoli niemieckiej, z której zbiegł. Na piechotę przez Francję, Pireneje przedostał się do Madrytu, skąd przez Lizbonę został przerzucony do Anglii. W Wielkiej Brytanii przebywał od 1941 roku. Przeszedł kurs cichociemnych i zgłosił się do służby w kraju. Został zrzucony na teren Polski na początku października 1942 roku. Skierowano go na Zamojszczyznę. Pełnił tam funkcję Dowódcy Kedywu w Okręgu Lubelskim AK.

- W tym okresie Zamojszczyzna i Lubelszczyzna była najbardziej newralgicznym terenem. Oddziały partyzanckie wzmożyły swe działanie w związku z wysiedleniami ludności. Gołębiewski trafił w gorący moment wojny z Niemcami i Ukraińcami - mówił historyk Dariusz Balcerzyk.

Przebywając na Zamojszczyźnie, dokonał niesamowitego czynu: w pojedynkę uwolnił z więzienia Gestapo żonę komendanta Okręgu Armii Krajowej Tomaszów Lubelski. Przebierając się za funkcjonariusza, wszedł do wnętrza budynku i wyprowadził kobietę z nieletnim synem na oczach strażników.

Wraz ze swym oddziałem ochraniał również ludność polską przed napadami ze strony OUN-UPA. Brał regularny udział w walkach przeciwko Ukraińcom, które w rejonie Zamojszczyzny były szczególnie intensywne.

- Na początku był bezwzględnym wrogiem Ukraińców. Jednak w pewnym momencie stwierdził, że nie da się walczyć ze wszystkimi naraz: z cofającym się Wehrmachtem i nacierającą Armią Czerwoną. Wtedy postanowił nawiązać współpracę z Ukraińcami przeciwko Sowietom - powiedział historyk Grzegorz Hanula w audycji "Eureka. Kultura i nauka".

Jak potoczyły się losy tej współpracy? Posłuchaj audycji "Eureka. Kultura i nauka".

Po II wojnie światowej należał do Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość". W 1946 roku został aresztowany przez bezpiekę. W pierwszym procesie WiN został skazany na karę śmierci, zamienioną potem na dożywocie. Karę odbywał w warszawskim więzieniu na Mokotowie, Rawiczu i we Wronkach. W 1956 roku podjął nieudaną ucieczkę z więzienia w Sieradzu. Kilka miesięcy później zwolniono go w ramach amnestii.

Po wyjściu z więzienia nie zakończył swojej działalności na rzecz Polski. W latach 60. był współzałożycielem konspiracyjnej organizacji "Ruch" oraz pomysłodawcą podpalenia muzeum Lenina w Poroninie. W latach 70. był współtwórcą Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela. W latach 80. popierał "Solidarność", organizował głodówki solidaryzujące z więźniami politycznymi. Od 1982 roku przebywał na emigracji w USA. Do Polski wrócił na początku lat 90. Zmarł 18 października 1996 roku w Warszawie.

seb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

"Żmudzin" - intrygujący cichociemny

Ostatnia aktualizacja: 14.07.2016 00:17
- Bolesław Kontrym "Żmudzin" jest tak barwną i ciekawą postacią, że jego życiorysem można by obdzielić kilka osób. Powstaniec warszawski, cichociemny, człowiek wielowymiarowy, a przy tym intrygujący - mówi Grzegorz Hanula, historyk.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Marian Bernaciak ps. Orlik. Polskę stawiał ponad życie

Ostatnia aktualizacja: 25.03.2019 20:45
– Fantazja, odwaga i wręcz bezczelność charakteryzowały działania partyzantów dowodzonych przez "Orlika" – powiedział dr Patryk Pleskot, historyk z Instytutu Pamięci Narodowej. W audycji "Historia na dziś" szlak bojowy jednego z Wyklętych, który dla walki o Polskę poświecił życie.
rozwiń zwiń