X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

30. rocznica śmierci ks. Sylwestra Zycha. Na celowniku bezpieki i milicji

Ostatnia aktualizacja: 11.07.2019 05:52
30 lat temu odnaleziono w Krynicy Morskiej ciało księdza Sylwestra Zycha, katolickiego duchownego związanego ze środowiskiem opozycji demokratycznej, kapelana Konfederacji Polski Niepodległej. Był to trzeci – obok śmierci ks. Stefana Niedzielaka i ks. Stanisława Suchowolca - "tajemniczy zgon" księdza związanego z opozycją w 1989 roku.
Audio
  • Komentarz Aliny Grabowskiej na temat fałszywych doniesień dotyczących śmierci ks. Stanisława Zycha. (RWE, 16.07.1989)
Ksiądz Sylwester Zych
Ksiądz Sylwester ZychFoto: IPN/Twitter

Ks. Sylwester Zych spędzał wakacje u znajomego ks. Tadeusza Brandysa, proboszcza parafii św. Katarzyny w Braniewie k. Fromborka. Stamtąd codziennie płynął promem do Krynicy Morskiej, by odpoczywać na plaży.  

Jego ciało odnalazło troje nastolatków, którzy ok. godziny 2 w nocy wracali z klubu "Meduza". Wezwali karetkę, lekarka Katarzyna Fryszak stwierdziła zgon. Na miejscu pojawił się też sierżant Kazimierz Pekura z Milicji Obywatelskiej, niestety – jego nieporadne działanie doprowadziło do zatarcia części śladów i odcisków palców.

Sprawa milicjanta Karosa

Sylwester Zych przyszedł na świat w Ostrówku koło Wołomina w 19 maja 1950. Po ukończeniu technikum elektronicznego zdecydował się wstąpić do seminarium. W maju 1981 roku trafił do parafii w Grodzisku Mazowieckim. Ksiądz dał się tam poznać jako antykomunista, który z ambony krytykował system PRL. Wspierał też "Solidarność" i Niezależne Zrzeszenie Studentów.

Nic dziwnego, że to do księdza o wsparcie i opiekę duchową zgłosili się konspiratorzy z organizacji Siły Zbrojne Polski Podziemnej (używali też nazwy Powstańcza Armia Krajowa - Druga Kadrowa). Była to niewielka organizacja, złożona z idealistycznie nastawionej młodzieży, która planowała obalić system za pomocą akcji wymierzonych w służby i milicjantów. Ks. Sylwester Zych nie brał na poważnie ich deklaracji, zakładał, że ich plany to czcze gadanie młodych gorących głów, jednak czując się moralnie odpowiedzialny za młodych ludzi, postanowił otoczyć ich opieką.

To, że ksiądz mylił się co do zamiarów spiskowców okazało się w najtragiczniejszy możliwy sposób. 18 lutego 1982 roku dwóch członków SZPP 18-letni Tomasz Łupanow i 17-letni Robert Chechłacz zaatakowali jadącego tramwajem sierżanta MO Zdzisława Karosa. Zaczęli grozić mu bronią, a gdy milicjant próbował odebrać im pistolet, wywiązała sie szamotanina, padł strzał. Sierżant Karos padł nieżywy. Osierocił dwójkę dzieci.

Zemsta za śmierć milicjanta?

Młodzi konspiratorzy udali się po zbrodni wprost do księdza z prośbą o udzielenie schronienia, alibi i przechowania broni zabranej wcześniej Karosowi. Zych zaopiekował się nimi i prawdopodobnie w ten sposób podpisał na siebie wyrok śmierci.

Zabójców Karosa aresztowano już 4 marca 1982. Tego samego dnia zatrzymany został również ks. Zych. Kapłan został skazany na 6 lat pozbawienia wolności za próbę obalenia siłą ustroju i przynależność do organizacji zbrojnej. Gen. Kiszczak oskarżył go w "Polityce" o pomoc w zabójstwie. Zarówno kapłan, jak i młodzi konspiratorzy zostali podczas przesłuchania brutalnie pobici. Księdza poniżano m. in. zrywając mu z szyi koloratkę. Kapłan trafił do więzienia o zaostrzonym rygorze w Braniewie.

Według późniejszej relacji dzielącego z Zychem celę Leszka Moczulskiego, ksiądz miał tuż po procesie odbyć rozmowę w cztery oczy z funkcjonariuszem SB, który zapowiedział mu, że po wyjściu z więzienia zostanie zamordowany.

Tajemnicze pobicie

Zych odsiedział cztery i pół roku. W czasie odsiadki był karany dyscyplinarnie 41 razy, miesiącami przetrzymywano go w izolatce. Wyszedł złamany fizycznie i nerwowo. Ale nie przestał działać. Został mianowany kapelanem domu dziecka prowadzonego przez siostry franciszkanki w Białołęce (wówczas nie była to jeszcze dzielnica Warszawy). Znajomość z Leszkiem Moczulskim zawarta w więziennej celi zaowocowała tym, że Zych został kapelanem warszawskich struktur Konfederacji Polski Niepodległej. W tym czasie podobną posługę pełnił dla robotników z Huty Warszawa.

Od wyjścia z więzienia Zych dostawał anonimowe listy i telefony, w których grożono mu śmiercią. Milicyjna nyska była często widziana pod białołęckim klasztorem. Na krótko przed śmiercią kapłan sporządził testament, który nagrał na taśmie magnetofonowej. Z jego treści wynika, że spodziewał się śmierci. 

W końcu marca 1989 roku ksiądz Sylwester Zych został napadnięty po wyjściu ze spektaklu w Teatrze Powszechnym na warszawskiej Pradze. Dwóch mężczyzn dotkliwie pobiło duchownego i wciągnęło go do pobliskiej bramy. Tam czaił się trzeci napastnik, który próbował wlać księdzu wódkę do ust.

Zycha prawdopodobnie uratowała interwencja kobiety, która przechodziła przypadkiem obok. Gdyby nie podniosła krzyku, czym przestraszyła napastników, nie wiadomo, jak skończyłoby się zajście. Mężczyźni przestraszyli się i zbiegli. Kobieta przetransportowała duchownego do domu.

Wynik sekcji: zatrucie alkoholowe

Ciało księdza Zycha zostało poddane dwóm sekcjom zwłok. Pierwsza była przeprowadzona w niedbały sposób – nie określono czasu i przyczyny zgonu. Raport ograniczył się do stwierdzenia, że z narządów wewnętrznych wyziewa woń alkoholu.

Druga sekcja odbyła się w Gdańsku, w obecności przedstawicieli Kościoła i pełnomocnika rodziny zmarłego, mec. Jacka Taylora. Wykazała ona 54 uszkodzenia ciała, w tym zasinienia i obrażenia wokół ust, szyi, torsu, głowy i żeber w rejonie kręgosłupa. Winę za te obrażenia zrzucono na to, że pijany ksiądz zataczał się i uderzał w mur. We krwi zmarłego i resztkach moczu wykryto alkohol w zabójczym stężeniu czterech promili.

To właśnie zatrucie alkoholowe uznano w końcowym raporcie za przyczynę zgonu. Stwierdzono też, że zmarłego nie pojono na siłę i nie wstrzyknięto. Zignorowano też ślady nakłuć, które uznano za powstałe w wyniku reanimacji.  Dziwnym był też fakt, że stężenie alkoholu w zgięciu łokciowym było znacznie wyższe, niż w innych częściach ciała.

Medialny taniec nad trumną

Z tezą o zapiciu się na śmierć duchownego kłóci się też fakt, że Zych był jednym z zaangażowanych w Ruch Otrzeźwienia Narodu – antyalkoholową akcję rozpoczętą przez Episkopat. Warto też dodać, że we krwi zamordowanego przez "nieznanych sprawców" ks. Stanisława Suchowolca również znaleziono alkohol. 

Po śmierci ks. Zycha Telewizja Polska rozpętała kampanię medialną. Kapłana przedstawiono jako degenerata i pijaka. W reportażu TVP wypowiadało się dwóch barmanów i kelnerka z knajpy "Riviera". Opowiadali, że ksiądz w towarzystwie innego starszego mężczyzny wypili co najmniej litr wódki na głowę i zataczając się opuścili lokal. Mimo, że nikt inny spośród biorących udział w imprezie nie przypominał sobie dwóch starszych mężczyzn, którzy mieli przy barze spędzić co najmniej trzy godziny.

– To była fałszywa wersja, którą lansowało ówczesne MSW. Mimo "Okrągłego Stołu", służby nadal znajdowały się w rękach gen. Kiszczaka – mówił w Polskim Radiu 24 Jerzy Jachowicz, który zajmował się sprawą ks. Zycha. – To śledztwo było o tyle przełomowe, że było walką fałszu z prawdą. Z jednej strony mieliśmy wersję nieprawdziwą, wzbogaconą o fałszach świadków i wersję, która ja sam, przy pomocy części środowiska opozycyjnego, próbowałem przedstawić jako prawdziwą – dodawał dziennikarz. Posułchaj całej rozmowy tutaj.

Sprawa śmierci ks. Zycha do dziś pozostaje tajemnicą. Rozwiązania zagadki nie ujawnia fakt, że służby zniszczyły teczkę księdza.

bm

Posiłkowałem się książką prof. Patryka Pleskota "Zabić. Mordy polityczne w PRL"

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kardynał Stefan Wyszyński - symbol zmagań z komunizmem

Ostatnia aktualizacja: 03.08.2019 07:10
3 sierpnia 1901 roku urodził się prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński, zwany Prymasem Tysiąclecia. Zdecydowanie przeciwstawiał się marksistowskiej koncepcji życia społecznego, bronił godności i praw człowieka. Zawsze twierdził, że trzeba podejmować wysiłek tworzenia lepszej przyszłości.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Apel o wyjaśnienie okoliczności śmierci ks. Stanisława Suchowolca

Ostatnia aktualizacja: 16.02.2014 17:00
Apel wystosował przewodniczący podlaskiej NSZZ "Solidarność" Józef Mozolewski podczas Mszy świętej upamiętniającej kapłana w 25. rocznicę jego śmierci.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Okoliczności śmierć księży Sylwestra Zycha, Stanisława Suchowolca i Stefana Niedzielaka

Ostatnia aktualizacja: 13.01.2019 10:15
Kapłani zamordowani przez "nieznanych sprawców" w przededniu obrad Okrągłego Stołu. Do dzisiaj nie wyjasniono kto stał za śmiercią duchownych. Gościem Polskiego Radia 24 był Patryk Pleskot, historyk.
rozwiń zwiń

Czytaj także

30. rocznica śmierci ks. Stanisława Suchowolca. Morderstwo zlecone przez Służbę Bezpieczeństwa?

Ostatnia aktualizacja: 30.01.2019 11:34
Był przyjacielem zamordowanego ks. Jerzego Popiełuszki i kapelanem białostockiej "Solidarności". Ks. Stanisław Suchowolec zginął w niewyjaśnionych okolicznościach w pożarze plebanii w nocy z 29 na 30 stycznia 1989 roku. – Wcześniej wielokrotnie uszkadzano jego samochód, otrzymywał anonimy z pogróżkami i był celem napadów oraz pobić – powiedział dziennikarz Piotr Litka.
rozwiń zwiń