X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Raporty rotmistrza Pileckiego z Powstania Warszawskiego

Ostatnia aktualizacja: 02.08.2019 08:50
Polskie Radio dotarło do nieznanych dokumentów dotyczących udziału rotmistrza Witolda Pileckiego w walkach powstańczych 1944 roku. Dokumenty były przechowywane w Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej.
Pierwszy z prawej Witold Pilecki, w środku Maria Szelągowska i ppor. Marian Szyszko-Bohusz. Ancona, 1945
Pierwszy z prawej Witold Pilecki, w środku Maria Szelągowska i ppor. Marian Szyszko-Bohusz. Ancona, 1945Foto: Wikipedia/domena publiczna

Bezcenne materiały zostały odkryte w dwóch zbiorach dotyczących działalności "Szarych Szeregów" (taki kryptonim konspiracyjny nosiła Organizacja Harcerzy ZHP oraz cały Związek podczas okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej). 

Powstanie Warszawskie - zobacz serwis specjalny

Zostały one zebrane przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego oraz ówczesną prokuraturę wojskową, które prowadziły po zakończeniu wojny śledztwo przeciwko rotmistrzowi Pileckiemu. W pokazowym i sterowanym ręcznie procesie tak zwanej "grupy Pileckiego" zapadło kilka wyroków śmierci, zamienionych w przypadku Marii Szelągowskiej i Tadeusza Płużańskiego na dożywocie.
Prośby o ułaskawienie Witolda Pileckiego nie zostały uwzględnione. Odrzucił je ówczesny prezydent Bolesław Bierut. Egzekucję wykonano. Rotmistrza zabito go strzałem w tył głowy 25 maja 1948 roku w stołecznym więzieniu na Rakowieckiej.


Zdjęcia Witolda Pileckiego wykonane po aresztowaniu przez UB w maju 1947 roku
Zdjęcia Witolda Pileckiego wykonane po aresztowaniu przez UB w maju 1947 roku/źr. IPN

Raporty rotmistrza "Witolda" z powstańczej Warszawy

Pilecki walczył w Powstaniu Warszawskim jako strzelec w niewielkiej kompanii Narodowych Sił Zbrojnych "Warszawianka". W trakcie dalszych walk dowodził I Batalionem zgrupowania "Chrobry II" i to na jego temat pisał w jednym z zachowanych raportów.

Zobacz raporty rtm. Pileckiego: Batalion Zgrupowania CHROBRY II_powstanie warszawskie.pdf

Wspomniane walki miały miejsce niedaleko przedwojennej siedziby dziennika "Rzeczpospolita", w tzw. Reducie Witolda w centrum stolicy. Pilecki sporządził nawet odręczny szkic tego właśnie rejonu starć z Niemcami.

Witold Pilecki - zobacz serwis specjalny

Dwa starannie opracowane maszynopisy powstały już po upadku powstania. Prawdopodobnie jesienią 1944 roku lub wczesną wiosną 1945. Tylko jeden z nich jest odręcznie podpisany przez Pileckiego i jego towarzyszy walki: porucznika Kazika i podporuczników: Stefana oraz Leka. Raporty ze względu na ich konspiracyjny charakter zawierają przede wszystkim pseudonimy, stopnie wojskowe i imiona. Bardzo rzadko pojawiają się w nich nazwiska. Opisują też bardzo dokładnie powstanie oddziałów, w których walczył Pilecki a nawet wysokość żołdu wypłacanego powstańcom w dolarach.

Zobacz Raporty Pileckiego z Powstania Warszawskiego.pdf

Co charakterystyczne, jedna z powstańczych relacji powstała najprawdodpodobniej w tym samym czasie, co słynny "Raport Witolda Pileckiego z Auschwitz". Wskazuje na to podobna czcionka maszyny do pisania i papier użyty do sporządzenia obydwu dokumentów.

Walki na ulicach

Powstańcze raporty Pileckiego przypominają reportaże wojenne: jest w nich dużo szczegółów, opisów rodzajów używanej przez powstańców broni, potyczek z Niemcami, czasami podawane są liczby zabitych i rannych powstańców.

"Powstanie wybuchło w Warszawie – pisze Pilecki – dn.[ia] 1 sierpnia 1944 r. w godzinach popołudniowych [i] zastało poszczególnych żołnierzy, którzy potem tworzyli I Baon [skrót od batalionu – przyp. PL] Zgrupowania Chrobry II w różnych sytuacjach i rejonach miasta, gdzie walcząc opanowują poszczególne obiekty, ulice, odcinki".

I dalej:

"Przez noc z 1-go na 2-gi[ego] sierpnia [1944 r.] sytuacja zaczyna się wyjaśniać o tyle, że można scalić opanowane przez nas odcinki w większe rejony. Powstają [wtedy] zawiązki oddziałów, plutonów, kompanii, dowództwa odcinków. (…) Rotmistrz "Witold" i por.[ucznik] "Janek" (…) otrzymują od mjr. "Lika" nowe zadanie: opanować skrzyżowanie Alei Jerozolimskich i Żelaznej oraz Pl.[acu] Starynkiewicza, zakorkować arterię główną, po której posuwały się [niemieckie] oddziały panc.[erne] (…) siejąc ogniem wzdłuż Żelaznej i grożąc wtargnięciem w głąb rejonu Chrobry II".

17 dni w dwóch opisach, kilku tabelach i meldunku

Obydwa raporty z Powstania Warszawskiego kończą się opisami walk z 13 sierpnia 1944 roku. Dołączone są do nich dane statystyczne z okresu 28 września – 1 października (wśród nich m.in. lista powstańczych płac).

Ostatnią część odnalezionych materiałów kończy krótki meldunek sytuacyjny rotmistrza Pielckiego z 2 października 1944 roku:

"Z powodu zawieszenia broni żadnej akcji bojowej ze strony naszej ani npla [nieprzyjaciela – przy. PL] nie było. D-ca 2giej Komp.[anii] Witold rtm.:. I nieczytelny podpis.

Piotr Litka

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak