X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

30 lat temu Tadeusz Mazowiecki został desygnowany na pierwszego niekomunistycznego premiera Polski po 1945 roku

Ostatnia aktualizacja: 24.08.2019 06:00
24 sierpnia 1989 roku Tadeusz Mazowiecki desygnowany na premiera. Wybór odbył się pięć dni wcześniej. 378 posłów głosowało za tą decyzją, czterech było przeciw, a 41 wstrzymało się od głosu.
Audio
  • Powołanie Tadeusza Mazowieckiego przez Sejm na stanowisko premiera
  • Fragmenty exposé premiera Tadeusza Mazowieckiego
Premier Tadeusz Mazowiecki, Wikimedia Commons
Premier Tadeusz Mazowiecki, Wikimedia CommonsFoto: Artur Klose

Nieudana misja Kiszczaka

Po wyborach 4 czerwca 1989 misję tworzenia rządu podjął gen. Czesław Kiszczak. Zadanie to zlecił mu gen. Wojciech Jaruzelski, wybrany 19 lipca 1989 roku przez Zgromadzenie Narodowe na prezydenta PRL.

Wybór Kiszczaka, ministra spraw wewnętrznych kierującego znienawidzoną bezpieką, osoby współodpowiedzialnej za wprowadzenie stanu wojennego, było z wizerunkowego punktu widzenia katastrofą. Jego kandydatura nie była dobrze widziana ani przez opozycję, ani przez liberalne skrzydło Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Z tego powodu misja Kiszczaka nie powiodła się – nie zdołał sformować gabinetu.

W tej sytuacji Obywatelski Klub Parlamentarny, w skład którego wchodzili posłowie Komitetu Obywatelskiego przy przewodniczącym NSZZ "Solidarność", znalazł się przed wyborem: albo współtworzyć rząd z liberalnym skrzydłem PZPR, albo zawrzeć koalicję z dotychczasowymi satelitami partii komunistycznej – Stronnictwem Demokratycznym i Zjednoczonym Stronnictwem Ludowym.

Jak zauważa prof. Antoni Dudek w książce "Reglamentowana Rewolucja", zwolennikami drugiej opcji byli bracia Lech i Jarosław Kaczyńscy, którzy w tym czasie zaczęli odgrywać ważną rolę w środowisku Lecha Wałęsy. "W ich ocenie uzyskanie realnego wpływu na rząd przy równoczesnym utrzymaniu popularności społecznej, wymagało podjęcia takich działań, które opinia publiczna mogłaby odczytać jako wymierzone w monopol PZPR. Bez wątpienia takim właśnie krokiem byłoby stworzenie koalicji OKP-ZSL-SD" – oceniał historyk.

Kandydat Wałęsy

17 sierpnia Wałęsa spotkał się z Romanem Malinowskim, prezesem ZSL, i Jerzym Jóźwiakiem – szefem SD. Podczas spotkania przedstawił trzy kandydatury – Jacka Kuronia, Bronisława Geremka i Tadeusza Mazowieckiego.

"W rzeczywistości - jak wynika z relacji Jarosława Kaczyńskiego - wyboru dokonał wcześniej sam Wałęsa, a podanie kandydatur Geremka i Kuronia było z jego strony jedynie krokiem grzecznościowym oraz formą asekuracji wobec ewentualnych zarzutów w OKP i "Solidarności", które istotnie miały później miejsce m.in. ze strony optujących zdecydowanie za Geremkiem Władysława Frasyniuka i Zbigniewa Bujaka" – podkreślał prof. Antoni Dudek.

Jak wyjaśnia historyk, Kuroń wydawał się w tamtym czasie zbyt radykalnym kandydatem, z kolei Geremek, który został szefem OKP, był przez samego Wałęsę postrzegany jako zagrożenie.

Bilans rządów i "gruba kreska"

Mazowiecki został zaprzysiężony 24 sierpnia 1989 roku. W wystąpieniu wygłoszonym w Sejmie Mazowiecki podkreślał, że pragnie być premierem rządu wszystkich Polaków, niezależnie od ich poglądów i przekonań. Wyraził też zaniepokojenie stanem gospodarki.

Najbardziej pamiętną częścią wystąpienia stały się słowa: "Przeszłość odkreślamy grubą linią. Odpowiadać będziemy jedynie za to, co uczyniliśmy, by wydobyć Polskę z obecnego stanu załamania". Przeciwnicy Mazowieckiego podkreślają, że "gruba kreska" stała się zapowiedzią abolicji dla komunistów, którzy dopuścili się łamania prawa w czasie swoich rządów.

W rządzie Mazowieckiego zasiadło 24 ministrów. Większość stanowili ludzie "Solidarności", kluczowe resorty siłowe utrzymali w swoich rękach ludzie z PZPR.

Rząd Mazowieckiego rozpoczął drogę transformacji ustrojowej w Polsce. Najważniejszą było uzdrowienie gospodarki. Zadania tego podjął się minister finansów Leszek Balcerowicz. Udało mu się zahamować inflację, jednak ceną było znaczne pogorszenie stopy życiowej Polaków, z których wielu straciło pracę, i wzbudzająca do dziś kontrowersje gwałtowna prywatyzacja państwowych przedsiębiorstw.

Gabinet Mazowieckiego, jak podkreśla prof. Wojciech Roszkowski, był pierwszym, który mógł reprezentować od 1945 roku polską rację stanu w stosunkach zagranicznych. Zadanie to przypadło w udziale ministrowi Krzysztofowi Skubiszewskiemu. Jego działania rozpoczęły budowanie pozycji Polski w Europie, co miało na celu wprowadzenie kraju w przyszłości w struktury NATO.

Upadek ekipy Mazowieckiego związany był z narastającym konfliktem ze środowiskiem Lecha Wałęsy. Punktem kulminacyjnym tego sporu było wystąpienie, jako urzędującego premiera, Mazowieckiego w roli kontrkandydata Wałęsy w wyborach prezydenckich. Tadeusz Mazowiecki poniósł druzgoczącą porażkę, nie wchodząc nawet do drugiej tury wyborów. 25 listopada 1990 roku Mazowiecki podał swój rząd do dymisji.

PAP/bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Okrągły Stół – spojrzenie z lotu ptaka

Ostatnia aktualizacja: 06.02.2009 20:46
Leszek Miller: To jedno z największych wydarzeń w historii Polski. Zbigniew Bujak: Zgadzam się z Frasyniukiem, że gen. Jaruzelskiemu należy się pomnik.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Gest Kozakiewicza

Ostatnia aktualizacja: 30.07.2014 06:00
30 lipca 1980 roku, Władysław Kozakiewicz podczas igrzysk olimpijskich w Moskwie, wygrał konkurs skoku o tyczce, zdobywając złoty medal. Odpowiadając gwiżdżącym kibicom radzieckim, wykonał słynny gest, który przeszedł do historii jako "gest Kozakiewicza".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sierpień 1980 - to był przełomowy moment

Ostatnia aktualizacja: 14.08.2019 08:00
- Przy bramach zakładu garstka ludzi. Krzyczą i zachęcają, by inni się dołączyli. Nad bramą lata samolot, rozrzucający ulotki z informacją, że strajk się zakończył, a stocznię opanowała grupka elementów antysocjalistycznych – wspominał jeden z uczestników strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina.
rozwiń zwiń