Historia

Bohaterowie z Westerplatte. Zamiast 12 godzin walczyli 7 dni

Ostatnia aktualizacja: 01.09.2020 05:00
- Nadzieja na pomoc trwała 12 godzin, a potem następne 12 godzin. Drugiego dnia, po bombardowaniu lotniczym zrodziła się desperacja. Nie było innego wyjścia niż śmierć. Nie było już odwrotu - mówił porucznik Leon Pająk.
Westerplatte po zakończeniu walk, 9 września 1939
Westerplatte po zakończeniu walk, 9 września 1939Foto: Wikipedia/Bundesarchiv/CC

Nadludzki wysiłek

Żołnierze nie byli przygotowani do kilkudniowej walki. Zadaniem załogi, dowodzonej przez majora Henryka Sucharskiego, było utrzymać się 12 godzin w walce, dlatego nie zachodziła potrzeba gromadzenia żywności, amunicji i lekarstw. Zapasy wystarczyły na krótko. Od 2 września obroną półwyspu dowodził zastępca majora Sucharskiego, kapitan Franciszek Dąbrowski.

- Siedem dni bez zmiany na posterunkach, bez światła, bez wody i bez spania - wspominał kapral Edward Łuczyński. - W nocy o spaniu nie było mowy, bo Niemcy podkradali się pod nasze placówki i trzeba było czuwać ze zwiększoną uwagą.


Posłuchaj
25:35 epopeja polskiej reduty [wspomnienia obrońców westerplatte]___1173.mp3 Epopeja polskiej reduty - wspomnienia obrońców Westerplatte. (PR, 14.09.1967)

 

Polscy żołnierze na frontach II wojny światowej - zobacz serwis historyczny

- Nadzieja na pomoc trwała 12 godzin, a potem następne 12 godzin. Drugiego dnia, po bombardowaniu lotniczym zrodziła się desperacja. Nie było  innego wyjścia niż śmierć. Nie było już odwrotu - mówił porucznik Leon Pająk.


Posłuchaj
18:20 dyżur na westerplatte - wspomnienia żołnierzy września 1939.mp3 "Dyżur na Westerplatte" - Służba na półwyspie od marca 1939 roku i obrona placówki we wrześniu 1939 roku. Psychiczne nastawienie załogi, uzbrojenie Westerplatte, pierwsze dni obrony oraz kapitulacja. (PR, 30.08.1979)

 

Siódmy dzień walk był dniem ostatecznym. 7 września 1939 zabrakło amunicji, a żołnierze byli skrajnie wyczerpani fizycznie. Major Henryk Sucharski podjął decyzję o kapitulacji. Zdawał sobie sprawę, że sytuacja w kraju jest trudna, a dalsza walka przyniosłaby tylko kolejne ofiary. W obronie Westerplatte zginęło 16 żołnierzy, a 50 zostało rannych.

Czytaj więcej w serwisie specjalnym "Wrzesień 1939">>>

Początek wojny

O godzinie 4:30 rano 1 września 1939 roku niemiecki pancernik Schleswig-Holstein odcumował od nabrzeża i ruszył w stronę zakola kanału portowego, zwanego Zakrętem Pięciu Gwizdków. Powoli zaczął zbliżać się do Westerplatte. W kwadrans później działa okrętu otworzyły ogień i do szturmu na Wojskową Składnicę Tranzytową ruszyło ponad 3 tysiące niemieckich żołnierzy z morza, lądu i powietrza. O godzinie 4.45 rozpoczęła się II wojna światowa.


Posłuchaj
01:49 ostrzał westerplatte___3361.mp3 "Ostrzał Westerplatte" - korespondent niemiecki opisuje ostrzał półwyspu przez pancernik Schleswig-Holstein. (PR, 1.09.1939)

 

Załogą Westerplatte był jeden oddział wartowniczy składający się ze 182 ludzi. Całe uzbrojenie stanowiło 5 wartowni, 1 działo polowe, 2 działka przeciwpancerne i 4 moździerze. Pomimo przytłaczającej przewagi wroga polscy żołnierze nieugięcie bronili placówki.

Na Westerplatte, u wejścia do portu gdańskiego znajdowała się Polska Wojskowa Składnica Tranzytowa. Był to symbol polskości w Wolnym Mieście Gdańsku. Prawo do utrzymania straży wojskowej na półwyspie przyznała Polsce 7 grudnia 1925 roku Liga Narodów. Pierwszy oddział wartowniczy pojawił się na Westerplatte w styczniu 1926 roku.

25 sierpnia 1939 roku w godzinach porannych przybył do Gdańska, z kurtuazyjną wizytą, szkolny pancernik Schleswig-Holstein. W rzeczywistości był to dobrze uzbrojony okręt, przygotowany do ataku na Westerplatte.

Westerplatte po wojnie

W marcu 1940 roku utworzono na Westerplatte podobóz obozu koncentracyjnego w Stutthofie.

W 1946 roku rozpoczęto rozminowywanie terenu półwyspu. W lipcu tego roku na miejscu zniszczonej w 1939 roku wartowni nr 5 ustawiono krzyż i tablicę z nazwiskami poległych, tworząc symboliczny cmentarz.

W okresie stalinizmu Westerplatte było niewygodnym symbolem dla ówczesnych władz, które prześladowały żołnierzy służących w wojsku II Rzeczypospolitej. W 1962 roku na zlecenie władz komunistycznych z symbolicznego cmentarza usunięto krzyż, a na jego miejscu umieszczono czołg T-34 z 1945 roku.

W 1966 roku na półwyspie odsłonięto 25-metrowy pomnik Obrońców Wybrzeża. 1 września 1971 na cmentarzu złożono, sprowadzone z Włoch, prochy dowódcy Składnicy majora Henryka Sucharskiego.

W sierpniu 1981 roku w wyniku starań gdańskiej "Solidarności" na Westerplatte powrócił krzyż. Symboliczne znaczenie miało spotkanie Jana Pawła II z młodzieżą, do którego doszło tam 12 czerwca 1987. Dwa lata później z półwyspu usunięto czołg T-34.


Posłuchaj
00:49 wymowny symbol westerplatte_jan pawel II.mp3 Westerplatte - wymowny symbol. Przemówienie Jana Pawła II podczas spotkania z młodymi na Westerplatte. (PR, 12.06.1987)

 

mk

Na Westerplatte u wejścia do portu gdańskiego znajdowała się Polska Wojskowa Składnica Tranzytowa. Był to symbol polskości w Wolnym Mieście Gdańsku. Prawo do utrzymania straży wojskowej na półwyspie przyznała Polsce 7 grudnia 1925 roku Liga Narodów. Pierwszy oddział wartowniczy przybył na Westerplatte w styczniu 1926 roku.

25 sierpnia 1939 roku w godzinach porannych przybył do Gdańska z kurtuazyjną wizytą szkolny pancernik Schleswig-Holstein. W rzeczywistości był to dobrze uzbrojony okręt, przygotowany do ataku na Westerplatte.

 

Początek wojny

O godzinie 4:30 rano 1 września Schleswig-Holstein odcumował od nabrzeża i ruszył w stronę zakola kanału portowego zwanego Zakrętem Pięciu Gwizdków. Powoli zaczął zbliżać się do Westerplatte. W kwadrans później działa pancernika otworzyły ogień, do szturmu na Wojskową Składnicę Tranzytową ruszyło ponad 3 tysiące niemieckich żołnierzy z morza, lądu i powietrza. O 4.45 rozpoczęła się II wojna światowa.

Załoga Westerplatte to jeden oddział wartowniczy składający się ze 182 ludzi. Całe uzbrojenie stanowiło 5 wartowni, jedno działo polowe, dwa działka przeciwpancerne i cztery moździerze. Pomimo przytłaczającej przewagi wroga, polscy żołnierze nieugięcie bronili placówki.

Nadludzki wysiłek

Żołnierze nie byli przygotowani do kilkudniowej walki. Ponieważ zadaniem załogi dowodzonej przez mjr. Henryka Sucharskiego było utrzymać się 12 godzin w walce, dlatego nie zachodziła potrzeba gromadzenia żywności, amunicji i lekarstw. Zapasy wystarczyły na krótko.

- 7 dni bez zmiany na posterunkach, bez światła, bez wody i bez spania – wspominał kapral Edward Łuczyński. - W nocy o spaniu nie było mowy bo Niemcy nocami podkradali się pod nasze placówki i trzeba było czuwać ze zwiększoną uwagą.

- Nadzieja na pomoc trwała 12 godzin, a potem następne 12 godzin. Drugiego dnia, po bombardowaniu lotniczym skończyła się nadzieja na pomoc i wówczas zrodziła się desperacja. Nie było innego wyjścia niż śmierć. Nie było już odwrotu – mówił porucznik Leon Pająk

Siódmy dzień walk był dniem ostatecznym. 7 września 1939 roku, po siedmiu dniach walk zabrakło amunicji, a żołnierze byli skrajnie wyczerpani fizycznie. Major Henryk Sucharski podjął decyzję o kapitulacji, zdawał sobie sprawę, że sytuacja w kraju jest trudna, a dalsza walka przyniosłaby tylko kolejne ofiary. W obronie Westerplatte zginęło 16 żołnierzy, a 50 zostało rannych.

W marcu 1940 roku utworzono na Westerplatte podobóz obozu koncentracyjnego w Stutthofie.

 

Westerplatte po wojnie

W 1946 roku rozpoczęto rozminowywanie terenu półwyspu. W lipcu tego roku na miejscu zniszczonej w 1939 roku wartowni nr 5 ustawiono krzyż i tablicę z nazwiskami poległych, tworząc symboliczny cmentarz.

W okresie stalinizmu Westerplatte było niewygodnym symbolem dla ówczesnych władz, które prześladowały żołnierzy służących w wojsku II Rzeczypospolitej. W 1962 roku na zlecenie władz komunistycznych z symbolicznego cmentarza na Westerplatte usunięto krzyż, a na jego miejscu umieszczono czołg T-34 z 1945 roku.

W 1966 roku na półwyspie odsłonięto 25 metrowy pomnik Obrońców Wybrzeża. 1 września 1971 roku na cmentarzu na Westerplatte złożono sprowadzone z Włoch prochy dowódcy Składnicy majora Henryka Sucharskiego.

W sierpniu 1981 roku w wyniku starań gdańskiej „Solidarności” na cmentarz na Westerplatte powrócił krzyż. Symboliczne znaczenie miało spotkanie Jana Pawła II z młodzieżą 12 czerwca 1987 roku na Westerplatte. Dwa lata po tym wydarzeniu z półwyspu usunięto czołg T-34.

Czytaj także

Henryk Sucharski - dowódca bohaterów z Westerplatte

Ostatnia aktualizacja: 12.11.2020 05:45
12 listopada 1898 roku urodził się major Henryk Sucharski, dowódca obrony Westerplatte we wrześniu 1939 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Franciszek Dąbrowski - skromny obrońca Westerplatte

Ostatnia aktualizacja: 17.04.2020 06:03
Był potomkiem twórcy Legionów Polskich we Włoszech, generała Henryka Dąbrowskiego. Takie pochodzenie zobowiązywało. Franciszek Dąbrowski co najmniej dorównał w zasługach dla kraju swojemu przodkowi.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Schleswig-Holstein - koń trojański Hitlera

Ostatnia aktualizacja: 25.08.2020 06:09
Oficjalnie przybył po to, by jego załoga mogła złożyć hołd poległym w sierpniu 1914 roku marynarzom zatopionego krążownika "Magdeburg", pochowanym na cmentarzu w Gdańsku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ignacy Skowron – ostatni obrońca Westerplatte

Ostatnia aktualizacja: 24.07.2017 06:01
Westerplatte to symbol bohaterskiej i nierównej walki Polski z hitlerowskim agresorem we wrześniu 1939 roku. Polska placówka broniła się siedem dni, zamiast przewidzianych w rozkazach dwunastu godzin. Posłuchaj wspomnień najdłużej żyjącego obrońcy Westerplatte.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wolne Miasto Gdańsk – wersalska bomba z opóźnionym zapłonem

Ostatnia aktualizacja: 15.11.2020 05:50
Kompromisy, które mają uszczęśliwić wszystkich, często nie zadowalają nikogo. W przypadku powstania Wolnego Miasta Gdańsk, kompromis przerodził się w beczkę prochu, która eksplodowała 1 września 1939 roku.  
rozwiń zwiń