X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Julian Tuwim, książę wśród poetów

Ostatnia aktualizacja: 13.09.2019 06:20
Umiał kokietować rozmówców. Był dowcipnym ironistą i wybitnym poetą, jednym z twórców grupy Skamander, która na trwałe zapisała się w historii polskiej literaury. W Archiwum Polskiego Radia znajdują się nagrania z głosem poety.
Audio
  • Julian Tuwim przekazuje pozdrowienia dla rodaków oraz recytuje fragment "Grande Valse Brillante" z poematu "Kwiatów polskich". (BBC, 25.11.1943)
  • Jarosław Iwaszkiewicz wspomina w Polskim Radiu powstanie Skamandra
  • Anegdoty literackie - Julian Tuwim. (PR, 2001)
  • Audycja z cyklu "Czyściec literacki" - Julian Tuwim. (PR, 1993)
Poeta i tłumacz Julian Tuwim z żoną Stefanią na tarasie swojego mieszkania przy ulicy Wiejskiej. Warszawa, czerwiec 1946. Dokładny dzień wydarzenia nieustalony.
Poeta i tłumacz Julian Tuwim z żoną Stefanią na tarasie swojego mieszkania przy ulicy Wiejskiej. Warszawa, czerwiec 1946. Dokładny dzień wydarzenia nieustalony.Foto: PAP/Stanisław Dąbrowiecki

125 lat temu, w 1894 roku urodził się w Łodzi Julian Tuwim – jeden z najpopularniejszych poetów dwudziestolecia międzywojennego, współzałożyciel kabaretu literackiego "Pod Picadorem" i grupy poetyckiej "Skamander", autor wodewili, skeczy, librett operetkowych i tekstów piosenek. Tłumacz poezji rosyjskiej, francuskiej, niemieckiej oraz łaciny.

Skamandryta

Zadebiutował literacko jeszcze przed I wojną światową wierszem opublikowanym w 1913 roku w "Kurierze Warszawskim". Sam wspominał, że jego głównym motywem do zostania poetą było charakterystyczne znamię na lewym policzku. Związane z nim poczucie wstydu, którego nie wyzbył się do końca życia, motywowało go do wzniesienia się na wyżyny.

Jego kariera literacka nabrała rozpędu dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym. Już w 1918 brał udział w założeniu kabaretu "Pikador", a rok później współtworzył legendarną grupę poetycką "Skamander", która wydawało miesięcznik literacki pod takim samym tytułem. W jej skład wchodzili również Jan Lechoń, Kazimierz WierzyńskiJarosław Iwaszkiewicz oraz Antoni Słonimski.

Lata do wybuchu II wojny światowej upłynęły mu na ożywionej działalności literackiej. Współpracował z czasopismami, takimi jak "Wiadomości Literackie" oraz współtworzył program licznych kabaretów. Najbardziej znanym z nich była grupa "Qui Pro Quo".

W czasie tych płodnych literacko lat wydał kilka tomów wierszy. Niektóre z nich wywołały szeroką dyskusję, tak jak chociażby "Do prostego człowieka" z 1929 roku, który spotkał się z krytyką za pacyfistyczne przesłanie. Najbardziej znanymi utworami poety z dwudziestolecia międzywojennego stały się wiersze pisane dla dzieci - wśród nich m.in. "Lokomotywa", "Słoń Trąbalski", "Bambo" i "Pan Hilary".

Emigracja i "Kwiaty polskie"

Wybuch II wojny światowej okazał się tragiczny dla Juliana Tuwima. Do 1946 roku przebywał na emigracji w Rumunii, Francji, Portugalii, Brazylii i ostatecznie od 1942 roku w Stanach Zjednoczonych. W Polsce pozostała jego chora psychicznie matka, która przebywała w szpitalu psychiatrycznym w Otwocku. Zginęła w czasie Holokaustu.

Na emigracji rozpoczął pisanie swojego największego dzieła - "Kwiaty polskie", które niestety nie zostało ukończone. W Archiwum Polskiego Radia zachował się fragment poematu "Kwiaty polskie", który poeta odczytał rodakom na antenie BBC.

– Moi kochani, mówię do was z New Yorku 22 listopada roku 1943. Posyłam wam od siebie i od Stefci najserdeczniejsze życzenia świąteczne. A teraz przeczytam wam fragment "Kwiatów polskich" – zapowiedział poeta.

Posłuchaj głosu Juliana Tuwima.

"Kwiaty polskie" to monumentalny poemat opisujący historię polskiej rodziny na tle walki o niepodległość. Julian Tuwim pisał go do śmierci.

 Nie znam poety, którego tomiki poezji byłyby tak rozchwytywane jak wiersze Tuwima. Każde kolejne wydanie "Kwiatów polskich", a było ich wiele, znika wśród czytelników w różnym wieku – mówił Piotr Matywiecki w audycji z cyklu "Czyściec literacki".

Powrót do ojczyzny

Tuwim powrócił do Polski w 1946 roku i został entuzjastycznie przywitany przez władze komunistyczne.

 Życie Tuwima było tragiczne. Miał wiele kompleksów i problemów ze swoją żydowskością. Jego matkę hitlerowcy wyrzucili z balkonu w domu dla obłąkanych, o czym poeta dowiedział się przebywając na emigracji – powiedział Piotr Matywiecki.

Szok wywołany przez Holokaust sprawił, że Julian Tuwim zaczął podkreślać swoją żydowskość, do której wcześniej podchodził sceptycznie. Po wojnie zdecydował się nawet na adopcję sieroty uratowanej z Zagłady. 

Niestety, po powrocie do Polski dał się wykorzystać politycznie komunistom, którzy potrzebowali propagandowych sukcesów. Deklarował poparcie dla nowego ustroju, ale po wojnie nie był zbyt płodny literacko.

– Jego ocena politycznych wydarzeń była po prostu głupia. Powrót do bierutowskiej Polski był szokiem dla jego przyjaciół. Tuwim nie mógł nie zdawać sobie sprawy ze swojego upodlenia, gdy pisał wiersze panegiryczne dla Bieruta. Do tego sprawa jego bezdzietności, sprawa adoptowanej córeczki. Dziesiątki tego typu życiowych uwikłań stworzyły z tego człowieka kłębek nerwów – stwierdził Piotr Matywiecki w Polskim Radiu.

Posłuchaj, co Piotr Matywiecki mówił o tematach w poezji, melodyce i wirtuozerii wierszy, zdolnościach słowotwórczych i głębokości filozoficznej poezji Tuwima.

im/sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Wylękniony Tuwim

Ostatnia aktualizacja: 12.09.2013 09:45
W czwartkowym "Sezonie na Dwójkę” rozmawialiśmy o najnowszej monografii Mariusza Urbanka pt. "Tuwim - wylękniony bluźnierca".
rozwiń zwiń

Czytaj także

"TuwiMiasto" - utwory Tuwima są aktualne i dziś

Ostatnia aktualizacja: 20.10.2013 19:32
"TuwiMiasto" to utwory Juliana Tuwima w zaskakujących i nowoczesnych interpretacjach młodych artystów. Zaangażowani w pracę przy Czwórkowym wydawnictwie: Arkadiusz Jakubik, Kasia Dereń, Rafał Malicki, Przemek "Trust" Truściński mówią z ogromną sympatią o tym projekcie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Julian Tuwim: geniusz słowa, który kochał polszczyznę

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2013 01:00
Mawiał, że gdyby kiedyś powstała katedra wiedzy nikomu nie potrzebnej, to on byłby najlepszą osobą do jej prowadzenia. Uwielbiał język polski i swoją twórczością wystawił mu najlepszy pomnik. W piątek, 27 grudnia przypada 60. rocznica śmierci poety.
rozwiń zwiń