X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Jerzy Stempowski. Pół wieku bez samotnego wędrowca

Ostatnia aktualizacja: 04.10.2019 07:00
Pisał o sobie: "chodziłem zawsze z dala od wielkich dróg, ścieżkami mało wydeptanymi". Jeden z najwybitniejszych polskich eseistów, tłumacz, krytyk literacki, współpracownik paryskiej "Kultury" zmarł 4 października 1969 w Bernie w Szwajcarii.
Audio
  • Magdalena Grochowska, Magdalena Chabiera, Marek Zagańczyk i Jacek Hajduk o podróżach Jerzego Stempowskiego (PR, 20.08.2017)
  • Prywatne słowa Jerzego Stempowskiego - fragmenty audycji z udziałem Marka Zagańczyka (PR, 8.12.2013)
  • Czterdzieści lat niezwykłego uzależnienia. Rozmowa o listach Marii Dąbrowskiej i Jerzego Stempowskego (PR, 28.12.2010)
  • Z prof. Andrzejem Stanisławem Kowalczykiem o książce Jerzego Stempowskiego "W dolinie Dniestru. Pisma o Ukrainie" rozmawia Dorota Gacek (PR, 20.01.2015)
  • Dr Magdalena Chabiera o zapiskach Jerzego Stempowskiego na temat Niemiec (PR, 10.12.2018)
  • "Eseje dla Kasandry" Jerzego Stempowskiego
Jeśli nie zginąłem jak inni, zawdzięczam to przede wszystkim szczęśliwemu przypadkowi, zaangażowaniu i przekonaniu, że w latach zbiorowego szaleństwa najważniejszą rzeczą jest zachować przytomność, zachować zmysł proporcji, rozumieć, być świadkiem - pisał Jerzy Stempowski w Notatniku niespiesznego przechodnia
"Jeśli nie zginąłem jak inni, zawdzięczam to przede wszystkim szczęśliwemu przypadkowi, zaangażowaniu i przekonaniu, że w latach zbiorowego szaleństwa najważniejszą rzeczą jest zachować przytomność, zachować zmysł proporcji, rozumieć, być świadkiem" - pisał Jerzy Stempowski w "Notatniku niespiesznego przechodnia"Foto: Wikimedia/Pixabay/CC/domena publiczna

Emigrant

Jerzy Stempowski jest autorem tomów esejów i szkiców z podróży "Pan Jowialski i jego spadkobiercy", "Chimera jako zwierzę pociągowe", "Eseje dla Kassandry", "Ziemia berneńska", "Zapiski dla zjawy", "Od Berdyczowa do Rzymu". W latach 1954-1969 na łamach "Kultury" publikował teksty z cyklu "Notatnik niespiesznego przechodnia", które znalazły się w dwóch tomach wydanych przez Bibliotekę "Więzi" w 2012 r. Używał wielu pseudonimów, m.in. Paweł Hostowiec, Leon Furatyk i B. Serafin.

Urodził się 10 grudnia 1893 roku w Krakowie. Pochodził z zamożnej ziemiańskiej rodziny osiadłej na Podolu. Uczęszczał do szkół w Warszawie i Odessie, studiował w Krakowie, Monachium, Genewie, Zurychu i Bernie. Był człowiekiem o niezwykłej erudycji i rozległych zainteresowaniach, często podróżował, znał wiele kultur i języków, przetłumaczył m.in. powieść Borysa Pasternaka "Doktor Żywago". Od 1940 roku mieszkał w Szwajcarii. Do Polski nigdy nie powrócił.

"Pisać, czytać, nie ufać"

desk-2158142_640.jpg
Jerzy Stempowski w "Radiach Wolności". Posłuchaj nagrań z Radia Wolna Europa

O sobie samym mówił "niespieszny przechodzień", "samotny wędrowiec". Był jednym z najprzenikliwszych obserwatorów historycznych przemian XX wieku, nie ulegając nigdy historycznym i politycznym uproszczeniom, schematom myślenia lub resentymentom.

Był orędownikiem pojednania polsko-ukraińskiego, o czym w 2015 roku opowiadał w Dwójce prof. Andrzej Stanisław Kowalczyk. – Bardzo bolała go sprawa stosunków polsko-ukraińskich i tego, że właściwie Polacy nie rozumieją Ukrainy. Starał się wytłumaczyć Polakom, że w polskim interesie leży powstanie własnego ukraińskiego państwa. Że Ukraińcy mają bardzo atrakcyjną kulturę, nie potrzebują zapożyczać się, nie potrzebują protekcjonalizmu polskiego – mówił badacz.

Z kolei dr Magdalena Chabiera podkreślała, że pisarz nie uległ nienawiści do Niemców nawet po traumie II wojny światowej. - On chciał widzieć w nich partnerów do rozmowy, nie oprawców. Dla niego najważniejsza była indywidualna podmiotowość każdego człowieka, którego spotyka na swojej drodze. Perspektywa historyczna byłaby nie do określenia bez tej perspektywy prywatnej - mówiła w 2018 roku.

Jan Kott, który uważał się za ucznia Jerzego Stempowskiego, w "Listach Kassandry z ziemi berneńskiej" ("Życie Literackie" 1981, nr 37) pisał o swoim mistrzu: "nauczył mnie pisać, czytać i nie ufać. Najszybciej nauczyłem się pisać, wiele lat zajęła mi nauka czytania, nie ufać nauczyłem się dopiero wtedy, kiedy głos pana Jerzego był już tak cichy, że z trudem można go było dosłyszeć".

bch/mc

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Czterdzieści lat niezwykłego uzależnienia

Ostatnia aktualizacja: 28.12.2010 14:50
Dąbrowska i Stempowski mało znali się osobiście. Różnili się. Jednak dzięki listom połączyła ich niecodzienna więź.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Gdzie bylibyśmy dziś, gdyby nie Giedroyc?"

Ostatnia aktualizacja: 14.05.2013 15:26
Jerzy Giedroyc, założyciel paryskiej "Kultury", był człowiekiem o wyjątkowej mądrości politycznej pozwalającej odróżniać dobro od zła - mówili uczestnicy konferencji "Śladami Jerzego Giedroycia" zorganizowanej we Wrocławiu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Prywatne słowa Jerzego Stempowskiego

Ostatnia aktualizacja: 08.12.2013 10:15
Jeden z najznakomitszych polskich eseistów XX wieku, twórca o niezwykłej erudycji i rozległych zainteresowaniach, człowiek wielu kultur i wielu języków, tłumacz... W "Strefie literatury" rozmawialiśmy o Jerzym Stempowskim.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Stempowski o polsko-ukraińskim pojednaniu

Ostatnia aktualizacja: 21.01.2015 12:00
Znakomity eseista przez całe życie zabiegał o poprawę relacji między narodami Polski i Ukrainy. W Dwójce omawialiśmy jego nowo wydane "Pisma o Ukrainie".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Niespieszne wędrówki Jerzego Stempowskiego

Ostatnia aktualizacja: 20.08.2017 15:00
Bohaterem audycji "Pisarze w podróży" był jeden z najwybitniejszych polskich eseistów, tłumacz, współpracownik paryskiej "Kultury".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dr Magdalena Chabiera: Jerzy Stempowski widział w Niemczech przestrzeń wolnego myślenia

Ostatnia aktualizacja: 10.12.2018 19:03
- Zaskoczyła mnie obfitość tekstów Stempowskiego na temat Niemiec, ta twórczość była znana fragmentarycznie - mówiła w Dwójce dr Magdalena Chabiera, która opracowała dwutomowy zbiór tekstów pisarza dotyczących tematyki niemieckiej. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Magdalena Grochowska: moich bohaterów łączyły wartości europejskie

Ostatnia aktualizacja: 25.09.2019 16:52
- Po pierwsze niezależność myślenia, niepoddawanie się tym falom szaleństwa w postaci wzbierających ideologii komunizmu i nazizmu. Skąd oni czerpali siłę? Z poczucia nadciągającej katastrofy. Uważali, że trzeba sobie stawiać wymóg niezależności i dawania przykładu - mówiła w Dwójce Magdalena Grochowska, autorka książki "W czasach szaleństwa".
rozwiń zwiń