X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Edmund Osmańczyk - senior Polskiego Radia

Ostatnia aktualizacja: 04.10.2019 06:25
Dziś mija 30 lat od dnia jego śmierci. Pracował w Polskim Radiu we wrześniu 1939 roku i w czasie konspiracji. W Powstaniu Warszawskim redagował audycję "Dzień walki". – Był przede wszystkim Polakiem. Nowoczesnym, myślącym Polakiem wielkiego formatu – wspominał go wieloletni pracownik Polskiego Radia Maciej Józef Kwiatkowski.
Audio
  • Audycja Macieja Józefa Kwiatkowskiego "Z historii radia" - odcinek poświęcony biografii Edmunda Osmańczyka. Życie do września 1939 roku. (PR, 28.10.1989)
  • Audycja Macieja Józefa Kwiatkowskiego "Z historii radia" - odcinek poświęcony biografii Edmunda Osmańczyka. Konspiracja radiowców. (PR, 4.11.1989)
  • Audycja Macieja Józefa Kwiatkowskiego "Z historii radia" - odcinek poświęcony biografii Edmunda Osmańczyka. Powstanie Warszawskie i pierwsze lata po wojnie. (PR, 11.11.1989)
  • Audycja Macieja Józefa Kwiatkowskiego "Z historii radia" - odcinek poświęcony biografii Edmunda Osmańczyka. Działalność powojenna. (PR, 11.11.1989)
Edmund Osmańczyk w końcu lat 60. XX wieku
Edmund Osmańczyk w końcu lat 60. XX wiekuFoto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Spod znaku "rodła"

Pochodził ze wsi Jagielno, położonej na skraju Śląska Opolskiego, który znajdował się w niemieckich granicach i nie wszedł w skład niepodległej Polski. Rodzina Osmańczyka kultywowała polską świadomość narodową i młody Edmund wzorem swoich przodków wyjechać pobierać naukę w szkole ojców marianów w podwarszawskich Bielanach. Ukończyłem je zdaniem matury w 1932 roku.

– Edmund Osmańczyk był człowiekiem wielkiego, nowoczesnego formatu. Wśród wielu tytułów do chwały i sławy niech nie zaginie jego wieloletnia serdeczna więź z Polskim Radiem. Po raz pierwszy wystąpił przed mikrofonem Polskiego Radia w Katowicach 19 października 1936 roku, bezpośrednio po zjeździe Związku Polaków w Niemczech na Górze św. Anny – mówił Maciej Józef Kwiatkowski w swojej audycji "Z historii radia". – Swemu pierwszemu wystąpieniu radiowemu dał tytuł "Byliśmy, jesteśmy, będziemy", który szybko stał się hasłem Polaków w Niemczech.

Posłuchaj biograficznej audycji o Edmundzie Osmańczyku.

Osmańczyk był aktywnym działaczem funkcjonującego w dwudziestoleciu międzywojennym Związku Polaków w Niemczech. Był współtwórcą znaku organizacji, tzw. "rodła". W 1938 roku wziął udział w Kongresie Polaków w Niemczech, który został zorganizowany na 15-lecie działalności Związku. Nagrał wówczas przebieg wydarzenia na taśmie magnetofonowej i potajemnie przewiózł je do Polski. Sprawozdanie Osmańczyka zostało wyemitowane na falach wszystkich rozgłośni Polskiego Radia 12 marca 1938 roku

Poświęcenie w czasie II wojny światowej

W sierpniu 1939 roku zdezerterował z Wehrmachtu i uciekł do Polski. 31 sierpnia rozpoczął pracę w warszawskiej rozgłośni Polskiego Radia jako redaktor audycji w języku niemieckim. W obawie przed wykryciem przez niemiecki wywiad posługiwał się pseudonimem Jan Gor, którego używał już do końca okupacji.

5 września nie zdecydował się na ewakuację wraz z dyrekcją Polskiego Radia i pozostał na stanowisku w ochotniczym zespole warszawskiej rozgłośni. Kontynuował redagowanie audycji w języku niemieckim i przygotowywał reportaże z frontu dookoła oblężonej Warszawy. 26 września otrzymał od prezydenta Stefana Starzyńskiego dowód na nazwisko Jana Krzemińskiego, dzięki któremu przeżył okupację niemiecką.

– Kamuflaż był tak dobry, że Osmańczyk wraz z dowodem dostał nawet ciocię Krzemińską, która była gotowa zawsze poświadczyć autentyczność tożsamości siostrzeńca – opowiadał Maciej Józef Kwiatkowski.

W latach okupacji służył w konspiracyjnym radiu i przygotowywał program na przewidywaną po wojnie Rozgłośnię Śląską.

Wziął udział w Powstaniu Warszawskim i od 9 sierpnia do 3 października 1944 roku wygłaszał codzienne komentarze w programie Polskiego Radia na falach powstańczej radiostacji "Błyskawica". Jego audycja nosiła tytuł "Dzień walki". 21 września zmarł jego czteromiesięczny synek. Osmańczyk opowiedział o jego śmierci na falach radiostacji:

– Przez 52 dni wołamy o pomoc dla żołnierzy i ludności cywilnej. Po wielokroć wołaliśmy o pomoc dla najbiedniejszych w stolicy, matek z małymi dziećmi, bo w Warszawie od 50 dni giną dzieci. A dziś rano wołającemu o tę pomoc pracownikowi Polskiego Radia zmarł jedyny synek maleńki, Łukasz Gor. Zagłodzony nie wytrzymał zapalenia płuc w zimnych ruinach domu na ulicy Wilczej. Matka krzyczy z rozpaczy, dobrzy ludzie zbijają trumienkę, a ja ojciec piszę 52. "Dzień walki", krzyk wołania o pomoc. Po to, aby wreszcie ustały krzyki oszalałych z rozpaczy matek. 52 dni nóż wbija się w serce. Warszawa walczy – odczytał tekst komentarza Maciej Józef Kwiatkowski w swojej audycji.

Lata powojenne

W 1945 roku działał w Komitecie Obywatelskim Polaków Śląska Opolskiego, który powstał na rzecz opieki polskiej ludności Śląska i ustanowienia na jego obszarze polskiej administracji. Jako korespondent wziął udział w zdobyciu Berlina, a następnie relacjonował przebieg konferencji poczdamskiej i procesów norymberskich.

W 1946 roku napisał książkę "Sprawy polskie", w której zachęcał Polaków do wytężonej pracy oraz przewidywał odbudowę gospodarczą Niemiec i konieczność powojennej współpracy z niedawnym wrogiem. Wywołała wiele kontrowersji i po kilku latach została wycofana z obiegu przez komunistów. Sam Osmańczyk w okresie stalinizmu jako korespondent z Niemiec dał się zaangażować w propagandową machinę nowej władzy.

Po wojnie ponownie znalazł się w Polskim Radiu. Pracował wiele lat jako korespondent zagraniczny. W 1952 roku po raz pierwszy został posłem na Sejm PRL, którym był z przerwami aż do 1985 roku. W 1956 roku zwrócił uwagę na potrzebę rehabilitacji żołnierzy Armii Krajowej, której sam był członkiem. Był członkiem Rady Państwa w latach 1979-1980.

Sierpień 1980 roku stał się przełomem dla Edmunda Osmańczyka, który stopniowo zaczął przechodzić do opozycji wobec władzy komunistycznej. Wziął udział w obradach Okrągłego Stołu po stronie opozycji, a w wyborach z 4 czerwca 1989 roku zdobył mandat senatora z okręgu opolskiego z listy Komitetu Obywatelskiego "Solidarność".

sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Radiostacja "Błyskawica" – kawałek wolnej Polski zapisany w dźwięku

Ostatnia aktualizacja: 08.08.2019 07:07
- Pracowaliśmy z duszą na ramieniu, ale to, że na falach eteru mówiło się o Polsce to była wielka satysfakcja. To była frajda, że się jest na tym skrawku niepodległej Polski po tych koszmarnych kilku latach okupacji - wspominał Jeremi Przybora, który był jednym ze spikerów radiostacji "Błyskawica".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polskie Radio w 1939 roku - pożegnanie ze słuchaczami

Ostatnia aktualizacja: 30.09.2019 08:00
– Każdy z nas wierzył, że musi wypełnić swoją rolę do końca – mówił Józef Małgorzewski, spiker Polskiego Radia. – Dopóki los tego wymaga, musimy trwać na posterunku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Związek Polaków w Niemczech – "Polska jest naszą matką"

Ostatnia aktualizacja: 27.08.2019 06:44
27 sierpnia 1922 roku na zjeździe regionalnych organizacji polonijnych w Berlinie został powołany Związek Polaków w Niemczech. Gośćmi na uroczystościach byli przedstawiciele rządu RP.
rozwiń zwiń