Historia

31. rocznica aksamitnej rozprawy z komunistami

Ostatnia aktualizacja: 17.11.2020 05:58
17 listopada 1989 roku to pierwszy dzień rozpoczęcia tzw. aksamitnej rewolucji, która doprowadziła do upadku komunizmu w Czechosłowacji.
Praga, 20 listopada 1989
Praga, 20 listopada 1989Foto: PAP/CAF

Tego dnia prascy studenci otrzymali pozwolenie komunistycznych władz na demonstrację. Planowano, że weźmie w niej udział około 5 tysięcy osób, aby uczcić 50. rocznicę zamknięcia czeskich uczelni przez Niemców i pamięć Jana Opletala, praskiego studenta, zamordowanego przez hitlerowców 28 października 1939 roku.

W rezultacie w demonstracji uczestniczyło blisko 50 tysięcy ludzi, a wypadki wymknęły się spod kontroli władz. Rosnący tłum przeszedł na plac Wacława, który był miejscem historycznych wydarzeń, głównie w 1968 roku, gdy wojska Układu Warszawskiego krwawo rozpędziły rewolucję.

Posłuchaj
00:51 aksamitna rewolucja, KGB, BBC, 7 dni w kraju i na świecie, 11.1990.mp3 KGB i aksamitna rewolucja - kto przyczynił się do zmian w Czechosłowacji? - informacja z cyklu "7 dni w kraju i na świecie". (PR, 16.11.1990) 

Próba sił

Drogę na plac Wacława tłumowi demonstrantów zablokowała policja, która brutalnie spacyfikowana uczestników marszu. Ponad 560 osób zostało rannych. W odpowiedzi na to, już w nocy rozpoczął się strajk studentów, do których potem przyłączyli się aktorzy.

20 listopada po południu na praskim placu Wacława zebrało się około 100 tys. ludzi, by wesprzeć stawiane przez Forum Obywatelskie żądania ustąpienia skorumpowanych polityków i uwolnienia więźniów politycznych. Następnego dnia w tym samym miejscu na cześć przemawiającego Havla wiwatował już 200-tysięczny tłum, a uliczne protesty rozszerzyły się na całą Czechosłowację.

Frekwencja na codziennych demonstracjach nadal wzrastała, osiągając 23 listopada na placu Wacława ponad 300 tys. ludzi. Następnego dnia władze oficjalnie uznały swą przegraną, gdy na plenum KC podało się do dymisji całe partyjne kierownictwo z Jakeszem na czele. Husak odmówił jednak rezygnacji z urzędu prezydenta.

25 listopada na błoniach Letnej w Pradze demonstrowało na rzecz demokracji 800 tys. ludzi. 27 listopada odbył się w całej Czechosłowacji dwugodzinny strajk generalny pod hasłem "Skończyć z władzą jednej partii". W dwa dni później czechosłowacki parlament usunął z konstytucji zapis o kierowniczej roli partii komunistycznej.

Komunistyczny rząd premiera Ladislava Adamca złożył 7 grudnia dymisję

Wydarzenia w Pradze wywołały protesty w całej Czechosłowacji, dając początek "aksamitnej rewolucji".

"Aksamitną rewolucję" poprzedziła fala antykomunistycznych demonstracji, które przetaczały się przez Czechosłowację od 1988 roku. Najbardziej znaczącą grupą opozycyjną była Karta 77, w której działali znani czescy dysydenci - Vaclav Havel i Jiři Dienstbier.

Jesień narodów

W tym czasie w Polsce już od dwóch miesięcy pracował rząd Tadeusza Mazowieckiego, a w Niemczech kilka dni wcześniej, 9 listopada, runął mur berliński. W wyniku "aksamitnej rewolucji", 10 grudnia 1989 roku powstał nowy rząd, w którym znaleźli się przedstawiciele opozycji, a niedługo potem, 29 grudnia Vaclav Havel, najbardziej znany czeski opozycjonista, został wybrany na prezydenta.

Wybory 4 czerwca 1989 - zobacz serwis specjalny

Następnie przeprowadzono reformy ustrojowe i utworzono Czecho-Słowacką Republikę Federacyjną. W pierwszych wolnych wyborach parlamentarnych 8 kwietnia 1990 roku zwyciężyło Forum Obywatelskie. Od 1 stycznia 1993 roku na mapie Europy pojawiły się Czechy i Słowacja.

Na pamiątkę wydarzeń z 1989 roku, od dziesięciu lat 17 listopada jest w Czechach świętem państwowym.

Amerykańska telewizja BBC podała w pierwszą rocznicę tych wydarzeń, że to radziecka KGB była organizatorem "aksamitnej rewolucji". Ta prowokacja czechosłowackiej bezpieki (sterowanej przez KGB) miała doprowadzić do zmiany rządzącej ekipy prezydenta Gustava Husaka na inną, pod kierownictwem komunistów "z ludzką twarzą". Bezpiece udało się doprowadzić do przewrotu, jednak kolejne wydarzenia potoczyły się własnym torem.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Václav Havel. Jedyny prezydent-poeta

Ostatnia aktualizacja: 18.12.2019 06:00
- Czasami czuję się jak bohater bajki, który tak długo walił głową w mur, że ten mur w końcu się rozwalił, a on został królem i rządził długo i szczęśliwie. To prowokuje mnie do ironicznego spojrzenia na samego siebie - mówił Vaclav Havel. Dziś ósma rocznica śmierci pierwszego prezydenta Czech.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mija 40 lat od powstania Karty 77

Ostatnia aktualizacja: 01.01.2017 06:02
1 stycznia 1977 intelektualiści czechosłowaccy podpisali Kartę 77 - manifest w obronie praw człowieka. Powstanie deklaracji, niecałe 9 lat po krwawym stłumieniu "praskiej wiosny", było początkiem przemian w komunistycznej Czechosłowacji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Aksamitny rozwód Czechosłowacji

Ostatnia aktualizacja: 26.08.2020 05:50
Czesi i Słowacy z wielkim entuzjazmem obalili komunizm w 1989 roku i wybrali swoich przedstawicieli do wspólnego parlamentu. Nikomu wtedy przez myśl nie przeszło, że Czechosłowacja zniknie z mapy Europy.
rozwiń zwiń