X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Leon Wyczółkowski - romantyczny realista

Ostatnia aktualizacja: 27.12.2019 05:45
- W każdym obrazie jest miłość, serdeczne przywiązanie tego człowieka do przyrody - opisywał malarstwo mistrza portretu i pejzażu towarzysz plenerów artysty Kazimierz Szulisławski.
Audio
  • Audycja Elżbiety Elbanowskiej z cyklu "Nieznane o znanych" poświęcona sylwetce Leona Wyczółkowskiego (29.06.1972)
Autoportret Leona Wyczółkowskiego, 1898
Autoportret Leona Wyczółkowskiego, 1898Foto: Wikipedia/domena publiczna

27 grudnia 1936 roku zmarł Leon Wyczółkowski, malarz, grafik, uczeń Matejki i wybitna postać Młodej Polski.
Wyczółkowski urodził się w Hucie Miastkowskiej na południowym Mazowszu. Do gimnazjum uczęszczał w Siedlcach, a następnie w Warszawie. Tam rozpoczął naukę rysunku i malarstwa pod okiem Antoniego Kamieńskiego, Rafała Hadziewicza i Wojciecha Gersona.

Pozostawił po sobie niezliczone dzieła, przeróżne prace, wiele wspomnień i pełną smutku żonę. Potomstwa nie miał. Przeżył 84 lata, z czego 67 na rysowania, malowaniu, nauczaniu i podróżowaniu po Europie. W różnych okresach swojego twórczego życia ulegał popularnym trendom artystycznym. W każdym spojrzeniu, w każdej technice potrafił tworzyć z najwyższym kunsztem. Z czasem pojawia się wrażenie, że nie widząc dla siebie dalszego rozwoju w jednej technice, w jakim kierunku malarskim, porzucał go dla innego. Taki na wskroś młodopolski był i choć ciągnęło go czasami do malarstwa historycznego przez całe twórcze życie pozostawał pod wpływem malarstwa realistycznego.

Jako młodzieniec podróżował po Europie zwiedzając wystawy sztuki. Po powrocie do kraju osiadł w Krakowie, gdzie pobierał nauki u Jana Matejki w latach 1877-1879.

Gdybyśmy chcieli opisać wszystkie dzieła tego malarza - jego portrety, grafiki, pejzaże, szkice i oleje, miejsca byłoby tu za mało. Do tego jeszcze niezliczone podróże, tytuły, ordery, zaszczyty i listy osób znanych, podziwianych, a będących w kręgu jego znajomych – ogrom wiadomości, niezliczone fakty, zapisy historyczne i zwykłe przekazy...

Leon

Portrecista epoki

W 1883 wyjechał na Ukrainę, gdzie namalował szereg obrazów o tematyce rustykalnej. W 1895 powrócił do Krakowa, gdzie pełnił funkcję wykładowcy na Akademii Sztuk Pięknych.To z tego okresu pochodzi cykl portretów autorstwa malarza, który uwiecznił m.in. brata Alberta Chmielowskiego, czy prof. Ludwika Rydygiera. W Krakowie należał do bohemy artystycznej i zaliczany był obok Juliana Fałata i Jacka Malczewskiego do najwybitniejszych artystów swojej doby.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przeniósł się na północ kraju. Wyczółkowski, który poza malarstwem pasjonował się też kolekcjonerstwem i zbieractwem, przekazał swoje zbiory Muzeum Wielkopolskiemu w Poznaniu. Za ten dar malarz otrzymał dworek w Gościeradzu w powiecie bydgoskim. Tu odwzorowywał przyrodę Pomorza.

Mistrz z Gosieradza

Malował elementy pejzażu – drzewa (Cis z rezerwatu w Wierzchlesie), pojedyncze i w grupach (Bory Tucholskie), pola, łąki, góry (najczęściej Tatry), portretował kamienice (widoki Poznania, Starego Miasta w Warszawie), miasta w swoich wybranych panoramach – Kraków, Toruń, Lublin czy Sandomierz. Wszystko, co urzekało go swoim kształtem, barwą, znaczeniem miało natychmiast odbicie swoje w jego działach. Martwe natury przestawały być martwe, okno pracowni w Gościeradzu jakby przed chwilą otwarte i wiatr wiosenny jakby właśnie zawiał unosząc lekką firankę..., bo drzewo za oknem zaczęło kwitnąć.

Fascynowały go proste sceny z życia, proste obrazy otoczenia, które malował z użyciem dość uproszczonych środków wyrazu, w spokojnej palecie i kompozycji. Takie obrazowanie świata jest jego najczęstszym tematem przez całe życie twórcze. Portretował dosłownie wszystko, a w portretach tych zawierał prawdziwą duszę postaci, pejzażu, martwej natury. Dlatego też wielu znanych "prosiło" go o portrety – jak choćby Kasprowicz, Sienkiewicz, Żeromski, Witkiewicz, Rydygier, Estreicher, Chełmoński. To ludzie znani, bardzo znani.

Portretował też tych najmniej znanych – lub znanych jedynie z nazw zajęć, zawodów, czynności, które wykonywali na jego obrazach. Pojawiają się tu "Rybak", "Rybacy brodzący w wodzie", "Orka na Ukrainie", "Kopanie buraków" i wiele innych scen wiejskiego życia. Znacząca część z nich namalowana była pod wpływem malarstwa impresjonistycznego, z iskrzącymi barwami słońca, z błyskami światła na wodzie, z cieniami kontrastującymi z otoczeniem.

Wystarczy spojrzeć w jego portrety, kiedy surowym okiem patrzy na nas i chce powiedzieć – wiem wszystko i widzę wszystko. Wystarczy spojrzeć w to oblicze na Autoportrecie w chińskim kaftanie. A kiedy patrzysz w twarze innych znanych, które malował jak na zawołanie, to masz wrażenie jakbyś przed chwilą właśnie rozmawiał z którym z nich, a innym razem jakby przed chwilą wszyscy tutaj.

Dziedzictwo oddał pod opiekę Bydgoszczy

Wyczółkowski był żonaty z Franciszką z Panków, która we wspomnieniach znajomych artysty zapisała się jako pragmatyczne dopełnienie męża-artysty. 

- Pani Franciszka była nie tylko świetną opiekunką artysty, ale i jego dzieł, ponieważ on sobie zupełnie nie zdawał sprawy z wartości materialnej tego, co robił - wspominał Kazimierz Borucki, były dyrektor Muzeum w Bydgoszczy.

To właśnie żonie artysty przypadło wykonanie jego ostatniej woli: w testamencie Wyczółkowski podarował Muzeum w Bydgoszczy swoje dzieła. Malarz zmarł 27 grudnia 1936 w Warszawie. Jego pogrzeb w Bydgoszczy przerodził się w wielotysięczną manifestację ku czci artysty.

Obrazy mistrza do dziś można oglądać w Bydgoszczy, gdzie otwarto muzeum Dom Leona Wyczółkowskiego.
Posłuchaj audycji Elżbiety Elbanowskiej ze wspomnieniami przyjaciół i znajomych Wyczółkowskiego.

bm/PP

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Wyczółkowski malarz-kolekcjoner

Ostatnia aktualizacja: 18.08.2011 10:05
Doskonale znamy jego obrazy. W Muzeum Narodowym w Poznaniu możemy przekonać się, że Leon Wyczółkowski był też wytrawnym zbieraczem, kolekcjonerem m.in. chińskiej porcelany czy włoskich grafik.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Władysław Podkowiński, czyli "Szał uniesień"

Ostatnia aktualizacja: 05.01.2015 07:00
120 lat temu, 5 stycznia 1895 zmarł Władysław Podkowiński - malarz i ilustrator, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego impresjonizmu i symbolizmu. Miejsce w panteonie polskich artystów przyniósł mu obraz "Szał uniesień", który miał bardzo burzliwą historię.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Julian Fałat – akwarele wybrał z biedy

Ostatnia aktualizacja: 09.07.2019 06:00
90 lat temu, 9 lipca 1929 zmarł Julian Fałat, jeden z najwybitniejszych polskich akwarelistów, przedstawiciel realizmu i impresjonistycznego pejzażu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jacek Malczewski – żywot przedstawiony w autoportrecie

Ostatnia aktualizacja: 08.10.2019 06:55
Obrazami młodego Malczewskiego zachwycił się sam Jan Matejko, który postanowił wziąć go pod swoje skrzydła. Kilka lat później drogi mistrza i ucznia się rozeszły. Malczewski poszedł własną.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Brat Albert Chmielowski - sztuka poświęcenia bliźniemu

Ostatnia aktualizacja: 25.12.2019 05:50
Powstaniec i artysta, który zrezygnował z dotychczasowego życia i oddał się pomocy najbiedniejszym. Święty, którego świadectwo natchnęło Karola Wojtyłę. 103 lata temu zmarł brat Albert Chmielowski.
rozwiń zwiń