Historia

Sylwester Braun "Kris" – fotograf Powstania Warszawskiego

Ostatnia aktualizacja: 01.01.2020 06:00
To on sfotografował uderzenie pocisku w wieżowiec Prudentialu. Było jednym z trzech tysięcy zdjęć Sylwestra Brauna, wykonanych w trakcie Powstania Warszawskiego. – Nie strzeliłem ani razu, byłem zajęty robieniem zdjęć. Fotografia jest działaniem historii – mówił w reportażu Polskiego Radia z 1996 roku.
Audio
  • – Fotografia jest działaniem historii – reportaż Alicji Maciejowskiej o życiu Sylwestra Brauna. (PR, 6.04.1996)
  • Rozmowa Ewy Skudro z Sylwestrem Braunem o wystawie zdjęć fotografa w Muzeum Warszawy. (PR, 3.10.1981)
Sylwester Braun ps. Kris w Warszawie w 1981 roku
Sylwester Braun ps. Kris w Warszawie w 1981 rokuFoto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Sylwester Braun ps. Kris urodził się 111 lat temu, 1 stycznia 1909 roku w Krakowie. Był żołnierzem Armii Krajowej. Jako członek Referatu Fotograficznego Biura Informacji i Propagandy AK wziął udział w Powstaniu Warszawskim.

Powstanie Warszawskie - zobacz serwis specjalny

Urodzony fotograf

– Moja pasja fotografowania rozpoczęła się już w dzieciństwie. Ojciec wrócił z podróży do Egiptu i pokazywał zdjęcia, które mnie zachwyciły. Wziąłem jego aparat i poszedłem na wagary do Lasku Bielańskiego. Jak wróciłem do domu to od razu kupiłem wszystko co potrzebne do laboratorium, żeby wywołać zdjęcia. I tak to się zaczęło – wspominał w reportażu Alicji Maciejowskiej z 1996 roku.

Przed wybuchem wojny skończył geodezję na Politechnice Warszawskiej i pracował w Biurze Planowania Miasta.

Pierwszy fotoreportaż wojenny wykonał we wrześniu 1939 roku, podczas oblężenia Warszawy. Szybko dołączył do konspiracji i został członkiem Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej. Przyjął pseudonim "Kris", który wywodził się od połączenia imienia Sylwek i Krysia, które nosiła jego ukochana.

Kronikarz Powstania Warszawskiego

Od 1 sierpnia 1944 roku fotografował walkę mieszkańców stolicy na potrzeby propagandy Armii Krajowej.

– Dostałem przydział do czołówki filmowej. Wychodziły takie tygodniowe gazetki i tam znajdowały się prawie w 80 procentach moje zdjęcia. Najważniejsze, żeby zostały pokazane żołnierzom – mówił w reportażu Polskiego Radia z 1996 roku.

Wiele z fotografii Sylwestra Brauna zostało uznanych za symbole cierpienia i heroizmu powstańców. Tak się stało ze zdjęciem wieżowca Prudentialu w momencie uderzenia pocisku artyleryjskiego.


Uderzenie pocisku w wieżowiec Prudentialu - fotografia Sylwestra Brauna; Wikimedia Commons/dp Uderzenie pocisku w wieżowiec Prudentialu - fotografia Sylwestra Brauna; Wikimedia Commons/dp

– Trwał ostrzał Śródmieścia. Siedziałem na dachu swojego domu na Kopernika 28, przypuszczając, że Niemcy będą chcieli zniszczyć Prudential – wspominał fotograf. – Zobaczyłem pocisk lecący na tle nieba. Wyczekałem moment uderzenia. Eksplozja rozwijała się w zupełnej ciszy, bez żadnego podmuchu. Zdziwiony robiłem zdjęcia. Przy trzecim nastąpił huk, doszedł do mnie głos i okropny podmuch, aż trzymałem się komina, żeby nie spaść. Zrobiłem wtedy około sześć zdjęć.

Po upadku Powstania Warszawskiego trafił do obozu przejściowego w Niemczech, z którego uciekł po tygodniu i powrócił do stolicy, aby wydobyć klisze ukryte w słojach.

– Odgrzebałem swoje filmy, to był niezmiernie wstrząsający moment. Nogi mi się ugięły, bo nie przypuszczałem, że je odzyskam. Dom był spalony, piwnice rozkopane, ale to miejsce było nieuszkodzone – opowiadał w rozmowie z Ewą Skudrą w 1981 roku.

Doceniony po latach

Po powrocie do Warszawy wykonał zdjęcia, która dokumentowały powojenne zniszczenia miasta. Następnie udał się na emigrację – najpierw do Szwecji, a następnie do Stanów Zjednoczonych.

Środowiska polonijne nie przejawiały dużego zainteresowania zbiorem fotografii Sylwestra Brauna. Jego zdjęcia były znane w Polsce, ale autor pozostawał niezidentyfikowany. Poszukiwania rozpoczął w 1979 roku dziennik "Kurier Polski", po którego apelach udało się odnaleźć fotografa. Dzięki temu Sylwester Braun odwiedził Polskę jeszcze w tym samym roku.

W 1981 roku jego zdjęcia z Powstania Warszawskiego zostały udostępnione na wystawie w Muzeum Warszawy. Sylwester Braun przekazał swój zbiór fotografii na rzecz Muzeum.

Pod koniec życia przeprowadził się na stałe do Polski. Zmarł w Warszawie 9 lutego 1996 roku.

sa

Zobacz więcej na temat: HISTORIA Powstanie Warszawskie
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Ryszard Białous – dowódca legendarnego batalionu "Zośka"

Ostatnia aktualizacja: 24.03.2020 05:56
"Ludzie, którymi miałem zaszczyt dowodzić, to nie wyspa oderwana od społeczeństwa ani cierpiętnicy, dla których było ideałem polec za Ojczyznę, lecz świadomi swych obowiązków młodzi obywatele" – napisał o swoich podopiecznych harcmistrz Ryszard Białous, jeden z najwybitniejszych instruktorów Szarych Szeregów, żołnierz Armii Krajowej, dowódca harcerskiego batalionu "Zośka".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Rodowicz "Anoda" - ułan batalionu "Zośka"

Ostatnia aktualizacja: 07.01.2020 06:00
7 stycznia 1949 roku zmarł Jan Rodowicz ps. Anoda, harcerz, żołnierz Szarych Szeregów i Armii Krajowej oraz Delegatury Sił Zbrojnych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Eugeniusz Lokajski - bohater na stadionie i na wojnie

Ostatnia aktualizacja: 14.12.2019 05:57
Sława wybitnego lekkoatlety z czasów dwudziestolecia międzywojennego pomogła mu w czasie okupacji. Został zwolniony z łapanki przez niemieckiego żandarma, który rozpoznał go jako znanego sportowca.
rozwiń zwiń