X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Marianna Cel – jedyna kobieta na szlaku "Hubala"

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2020 05:45
Była wiejską dziewczyną, która wsławiła się jako łączniczka w oddziale legendarnego "Hubala". Jej późniejsze losy są owiane tajemnicą, a towarzysze broni wspominają ją jako żołnierza, który dorównywał odwagą męskim kolegom.
Audio
  • – Była także z nami wiejska dziewczyna Tereska, którą major przyjął, i która jeździła z nami do końca jako łączniczka. Bardzo dzielna – wspominał jeden z żołnierzy „Hubala”, Henryk Pawelec, w audycji Józefa Garlińskiego. (RWE, 7.11.1963)
  • Wspomnienia Jana Zbigniewa Wroniszewskiego, żołnierza oddziału "Hubala" oraz Armii Krajowej, w audycji z cyklu "Zapiski ze współczesności". (PR, 09.11.2012)
Oddział majora Hubala - Marianna Cel Tereska stoi piąta od lewej
Oddział majora Hubala - Marianna Cel "Tereska" stoi piąta od lewejFoto: Wikimedia Commons/domena publiczna

Marianna Cel ps. Tereska była jedyną kobietą-żołnierzem w Oddziale Wydzielonym Wojska Polskiego majora Henryka Dobrzańskiego "Hubala".

Wiejska dziewczyna

Urodziła się 14 stycznia 1918 roku w Budach (obecnie część wsi Cis), nieopodal Końskich. Przed wojną pracowała w Łodzi jako służąca. W tym czasie nauczyła się m.in. języka niemieckiego. Niedługo przed wybuchem II wojny światowej powróciła w rodzinne strony.

Już we wrześniu 1939 roku zaangażowała się w opór przeciwko najeźdźcy. Doskonała znajomość terenu pozwoliła jej wtedy na przeprowadzanie polskich żołnierzy przez lasy, w tajemnicy przed niemieckimi oddziałami.

Dołączyła do szeregów hubalczyków w październiku 1939 roku, kiedy mjr. Henryk Dobrzański zatrzymał się w leśniczówce we wsi Zychy, położonej nieopodal rodzinnego Cisu Marianny. Otrzymała wtedy pseudonim "Tereska".

"Hubal" planował przeczekać w Górach Świętokrzyskich do wiosny 1940 roku, kiedy spodziewał się ofensywy Francuzów.

– Była także z nami wiejska dziewczyna, Tereska, którą major przyjął i która jeździła z nami do końca jako łączniczka. Bardzo dzielna – wspominał jeden z żołnierzy "Hubala", Henryk Pawelec, w audycji Józefa Garlińskiego na antenie Radia Wolna Europa w 1963 roku.

Dorównywała w odwadze mężczyznom

"Tereska" służyła nie tylko jako łączniczka, ale też w roli sanitariuszki. Do jej zadań należało m.in. utrzymywanie kontaktu z matką "Hubala", która mieszkała w Krakowie.

Po powrocie z pierwszej wyprawy do Krakowa zastała towarzyszy broni na kwaterze we wsi Cisownik. Pod koniec października 1939 roku oddział został zaskoczony przez Niemców i rozbity, a "Tereska" straciła kontakt z pozostałymi żołnierzami.

Ponownie dołączyła do oddziału na przełomie 1939 i 1940 roku. Hubalczycy stacjonowali wtedy w Gałkach, a później w Hucisku, wsiach w okolicach Przysuchy.

– Gałki to była biedna, śródleśna wieś. Chałupy były jednoizbowe. Cała nasza drużyna, 18 chłopaków, spała pokotem u naszych gospodarzy, młodego małżeństwa z dzieckiem w kołysce – wspominał Jan Zbigniew Wroniszewski, jeden z żołnierzy Hubala, na antenie Polskiego Radia w 2012 roku.

Posłuchaj archiwalnych wspomnień hubalczyków.

30 marca 1940 roku Oddział Wydzielony Wojska Polskiego został otoczony przez Niemców w Hucisku i stoczył bitwę z przeważającymi siłami wroga. Polakom udało się wyjść z okrążenia, a "Tereska" w trakcie walki wykazała się odwagą w trakcie przekazywania rozkazów i ratowania rannych.

Tajemnicze losy

"Hubal" postanowił przebić się w stronę Gór Świętokrzyskich, ale ponownie został zaskoczony przez Niemców pod wsią Szałas Stary. Przy dowódcy utrzymali się jedynie kawalerzyści, a Henryk Dobrzański stracił kontakt ze swoją piechotą. "Tereska" została oddelegowana do nawiązania kontaktu z zaginionymi żołnierzami, ale nie zdołała ich odszukać.

Tymczasem "Hubal" uciekał dalej przed pościgiem, w stronę Tomaszowa Mazowieckiego. Marianna Cel obawiała się go poszukiwać ze strachu, który Niemcy zasiali terrorem zastosowanym wobec ludności cywilnej, podejrzewanej o wspieranie partyzantów. Podczas tzw. pacyfikacji hubalowskich okupant zamordował wiosną 1940 roku ponad 700 mieszkańców wsi w okolicach Końskich. Symbolem krwawej ofiary został mord ludności Skłobów, w których 11 kwietnia 1940 roku Niemcy zabili 265 osób.

Dalsze losy Marianny Cel są owiane tajemnicą. Dalej działała w ruchu oporu, a ostatnie pewne informacji o jej miejscu pobytu pochodzą z 1942 roku.

We wrześniu 1989 roku została upamiętniona pamiątkową tablicą w Cisie, swojej rodzinnej wsi.

sa

Na podstawie: Tadeusz Wyrwa, W cieniu legendy majora Hubala, Londyn 1974; Radosław Nowek, Tereska od Hubala, końskie.org.pl, 10 lutego 2013 [dostęp: 14 stycznia 2020]

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Hubalczycy nigdy się nie poddali

Ostatnia aktualizacja: 23.09.2019 07:00
We wrześniu 1939 roku "Hubal" brał udział w obronie Grodna przed Armią Czerwoną. Po kapitulacji innych oddziałów pułk, w którym służył, zdołał przedrzeć się przez linie wroga. Mimo decyzji przełożonego o rozwiązaniu oddziału major Henryk Dobrzański postanowił kontynuować marsz ku stolicy i dalszą walkę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Masakra w Skłobach - kara za współpracę z "Hubalem”

Ostatnia aktualizacja: 11.04.2019 06:13
- Niemcy zabierali wszystkich mężczyzn, jakich zastali w domu, potem szli i palili domy. My zostałyśmy, wyniosłyśmy rzeczy i siadłyśmy na polu. Zaprowadzili ich grupami do szkoły w Chlewiskach, gdzie przeprowadzili sąd – wspomina Julia Szlufik ze wsi Skłoby.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Major Hubal - legendarny rycerz kampanii wrześniowej

Ostatnia aktualizacja: 22.06.2019 07:01
Nigdy nie uważał się za partyzanta. Major Henryk Dobrzański "Hubal" był ostatnim żołnierzem Rzeczypospolitej, który w mundurze chciał przetrwać do przyjścia odsieczy z Zachodu. Przyszedł na świat 22 czerwca 1897 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Waldemar Szwiec ps. Robot – cichociemny, który zalazł Niemcom za skórę

Ostatnia aktualizacja: 14.10.2019 06:30
Od zrzutu nad Polską do chwili jego śmierci minął nieco ponad rok, ale ten czas pozwolił "Robotowi" stać się jednym z najaktywniejszych partyzantów w Górach Świętokrzyskich. To m.in. dzięki jego akcjom niemieccy okupanci nazwali Końskie mianem "Banditenstadt" - miastem bandytów.
rozwiń zwiń