Historia

Jan Nowak-Jeziorański - symbol walki z komunizmem

Ostatnia aktualizacja: 20.01.2020 06:00
15 lat temu, w 2005 roku w Warszawie zmarł Jan Nowak-Jeziorański, żołnierz Armii Krajowej, legendarny "kurier z Warszawy", wieloletni dyrektor sekcji polskiej Radia Wolna Europa, dziennikarz, pisarz, publicysta.
Audio
  • Jan Nowak-Jeziorański wspomina dzieciństwo, biedę, która towarzyszyła jego matce i bratu oraz studia w Poznaniu. (PR, 2005)
  • Jan Nowak-Jeziorański wspomina czas, gdy po studiach w sierpniu 1939 r. wrócił do Warszawy. Zaczął współpracę z podziemnymi strukturami Związku Walki Zbrojnej. Mówi o polskich wadach i o tym, czym różnią się Polacy od innych Europejczyków. (PR, 2005)
  • Jan Nowak-Jeziorański wspomina okres, gdy był dyrektorem Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Fragmenty nagrań archiwalnych, m.in.Nowak-Jeziorański inauguruje nadawanie Radia Wolna Europa z 3 maja 1952. (PR, 2005)
  • Jan Nowak-Jeziorański mówi o wpływie, jaki RWE miało dla odzyskania w Polsce niepodległości. Fr. archiwalnego przemówienia Nowaka w grudniu 1970 po pacyfikacji robotników stoczni na Wybrzeżu. (PR, 2005)
  • Jan Nowak-Jeziorański o roli autorytetów i więzi pokoleniowej, o polskiej demokracji i służbie ojczyźnie jako najważniejszym życiowym spełnieniu. (PR, 2005)
  • Ostatnia rozmowa z Polskim Radiem, kilka dni przez śmiercią - Jan Nowak-Jeziorański mówi o powrocie do Polski. Fr. przemówienia Nowaka-Jeziorańskiego z uroczystości 50-lecie RWE. (PR, 2005)
Jan Nowak-Jeziorański - polski polityk, dziennikarz i żołnierz AK, kurier i emisariusz Komendy AK i Rządu RP w Londynie, wieloletni dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, kawaler Orderu Orła Białego
Jan Nowak-Jeziorański - polski polityk, dziennikarz i żołnierz AK, kurier i emisariusz Komendy AK i Rządu RP w Londynie, wieloletni dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, kawaler Orderu Orła BiałegoFoto: NAC

Legenda Jana Nowaka to legenda Radia Wolna Europa. Przez 24 lata stał na czele rozgłośni, która przeszła do historii jako "głos wolnej Polski".

Jan Nowak-Jeziorański - zobacz serwis historyczny

- Był sternikiem, nadawał kurs tej placówce, która przyczyniła się do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1989 roku. To był jego zawód – zajmować się Polską – mówił mecenas Jacek Taylor, wykonawca testamentu i przyjaciel legendarnego kuriera z Warszawy. – Po rezygnacji z funkcji dyrektora Rozgłośni Polskiej RWE, z Monachium przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie był ambasadorem sprawy polskiej. Z jego doświadczenia i wiedzy korzystali kolejni amerykańscy prezydenci.

Naprawdę nazywał się Zdzisław Jeziorański. Urodził się 2 października 1914 w Berlinie. Dzieciństwo i młodość spędził w Warszawie, a studia ekonomiczne ukończył w Poznaniu.

Żołnierz wojny obronnej we wrześniu 1939 roku. Po ucieczce z niemieckiej niewoli rozpoczął działalność konspiracyjną. W 1943 roku zgłosił się jako ochotnik do pełnienia funkcji kuriera Komendy Głównej Armii Krajowej kontaktującego się z rządem polskim na uchodźstwie. W tym samym roku jako emisariusz wyjechał do Londynu. To właśnie na potrzeby tej legendarnej misji przybrał pseudonim Jan Nowak.

Po odbyciu rozmów z przedstawicielami władz polskich i angielskich, w tym z premierem Winstonem Churchillem, wrócił do stolicy.

Powstanie Warszawskie - zobacz serwis specjalny

Na swoją legendę zapracował w czasie Powstania Warszawskiego. W lipcu 1944 roku Anglicy przetransportowali go do Polski w pobliże Tarnowa, skąd dotarł do Warszawy jako ostatni emisariusz przed wybuchem Powstania Warszawskiego, wytyczne aliantów przekazał dowódcom Armii Krajowej. W przeddzień kapitulacji, działając z rozkazu komendanta AK gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego wyruszył do Londynu, wywożąc setki dokumentów i zdjęć oraz raport z płonącej Warszawy. Jako emisariusz Armii Krajowej zyskał sobie przydomek "kurier z Warszawy”.

Pozostał na emigracji. Po wojnie mieszkał w Londynie, Monachium i Waszyngtonie. W latach 1948–1951 pracował w redakcji polskiej rozgłośni BBC. Jego działalność w Wielkiej Brytanii pomogła w uświadomieniu zachodniej opinii publicznej o skali zbrodni hitlerowskich na terenie Polski.

Pod koniec 1951 roku podjął się kierowania Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa, która rozpoczęła nadawanie 3 maja 1952 roku. Był jej dyrektorem do 1973 r. Po raz pierwszy po wojnie przyjechał do Polski w sierpniu 1989 na zaproszenie Lecha Wałęsy. Potem już regularnie odwiedzał kraj, aż zamieszkał w Polsce na stałe w 2002 roku. Do Polski przyjechał po 45 latach. 31 sierpnia 1989 roku w Stoczni Gdańskiej powiedział:

"Dziękuję Solidarności, że mocą swojego ducha dokonała tego, że znalazłem drogę do swojego rodzinnego kraju”.
Ostatnie dwa lata życia spędził w Polsce.

im

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Radio Wolna Europa - Głos Wolnej Polski

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2020 05:50
- Będziemy mówili Wam prawdę o wypadkach rozgrywających się w świecie, którą sowiecki reżim chce przed Wami ukryć, by zabić w Was resztki nadziei – mówił Jan Nowak-Jeziorański w przemówieniu inaugurującym działalność Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Nowak-Jeziorański – legendarny kurier z Warszawy

Ostatnia aktualizacja: 02.10.2020 05:45
106 lat temu urodził się Jan Nowak-Jeziorański. Legendarny kurier z Warszawy, pisarz i polityk, wieloletni dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kedyw – komandosi Armii Krajowej

Ostatnia aktualizacja: 22.01.2020 05:50
Akcja pod Arsenałem, likwidacja znienawidzonego Franza Kutschery, akcja "Góral". Szereg brawurowych akcji przeprowadzonych przez elitarne oddziały AK przynosiły ulgę i dawały nadzieję polskiemu społeczeństwu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

W sierpniu 1944 świat patrzył na walczącą Warszawę

Ostatnia aktualizacja: 10.08.2020 05:55
– Tu zęby mamy wilcze, a czapki na bakier. Nikt nie płacze w powstańczej Warszawie. Tu serce Polski, tu mówi Warszawa. Nam ducha starczy dla nas. Oklasków też nie trzeba. Żądamy amunicji! – raportowała światu powstańcza radiostacja "Błyskawica".
rozwiń zwiń