Historia

Nomen omen – Teatr Polski

Ostatnia aktualizacja: 29.01.2020 05:40
W 1913 roku, 29 stycznia, 107 lat temu, uroczyście otwarto jeden z najważniejszych polskich teatrów – Teatr Polski w Warszawie. Jak chce nazwa scena ta zasłynęła wspaniałymi przedstawieniami polskich dzieł dramatu i literatury. Repertuar zawsze zwrócony był w kierunku naszych dzieł narodowych, nie rezygnowano jednak z utworów klasyki światowej, jak choćby z Szekspira czy Moliera.
Teatr Polski gościł uczestników licznych kongresów. Na zdjęciu jeden z nich, który odbył się w 1933 roku. Widoczna także scena teatru.
Teatr Polski gościł uczestników licznych kongresów. Na zdjęciu jeden z nich, który odbył się w 1933 roku. Widoczna także scena teatru.Foto: NAC

Postawienie tej sceny w Warszawie było autorskim pomysłem jednego z wielkich animatorów teatralnych w Polsce – Arnolda Szyfmana. Dlatego też nosi obecnie jego imię. Szyfman już w roku 1909 zgłosił pomysł wybudowania w Warszawie nowoczesnego teatru. W zamyśle miał spełniać wymagania charakteryzujące najnowocześniejsze sceny Europy.

Idealnym, jak się później okazało, ruchem było wykupienie placu przy ulicy Oboźnej, w bezpośredniej bliskości Uniwersytetu i Traktu Królewskiego. W tym celu utworzono Towarzystwo Akcyjne i zebrano odpowiednie fundusze – ponad 100 tysięcy rubli. W kwietniu 1912 roku wbudowano kamień węgielny i rozpoczęto budowę. Gmach powstawał ściśle według projektu Czesława Przybylskiego. Architekt ten, co widać choćby na przykładzie Teatru Polskiego, był zwolennikiem eklektyzmu i nie stronił od modernizmu.

Fronton budynku zwrócono w kierunku Krakowskiego Przedmieścia przy ulicy Juliusza Słowackiego, którą później przemianowano na ulicę Kazimierza Karasia. Łączyła ona Oboźną z Kopernika i była wybudowana na potrzeby Teatru. Budowa trwała zaledwie dziewięć miesięcy. W owym czasie była to jedyna scena w Polsce posiadająca obrotową scenę. Obszerna widownia mieściła się na kilku poziomach, a wystrój emanował elegancją i nienarzucającym się przepychem.

Przedstawieniem otwierającym działalność Teatru Polskiego w Warszawie był jeden z największych dramatów Zygmunta Krasińskiego "Irydion". Sztuka ta, obok "Nie-Boskiej komedii", dramatów Słowackiego i "Dziadów" Mickiewicza zaliczana była do kanonu najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu. Już premierowe przedstawienie pokazało zamysły twórców teatru – miał on być nie tylko z nazwy "Polski", lecz także repertuarowo narodowy.

Szyfman tworzył nie tylko gmach i wnętrze tej sceny – zadbał także o wspaniały zespół aktorski i wybitnych reżyserów. Takie nagromadzenie mistrzów sceny pozwalało gwarantować najwyższy poziom przedstawień. Wśród słynnych osobowości znaleźli się Leon Schiller (którego pomnik znajduje się przed gmachem teatru), Aleksander Zelwerowicz, Jerzy Leszczyński, Kazimierz Junosza-Stępowski, Józef Węgrzyn i Stefan Jaracz. Wśród aktorek królowała Maria Przybyłko-Potocka.

Wśród wielu znamienitych inscenizacji znalazły się w początkach działania Mickiewiczowskie "Dziady" i "Kordian" Słowackiego – obie sztuki w reżyserii Leona Schillera. Monumentalność pierwszych dramatów granych w Teatrze Polskim była, jak się okazało, magnesem dla głodnej klasyki widowni warszawskiej. Przedstawienia te cieszyły się ogromną popularnością.

Szyfman, z krótką przerwą (1915-18) pełnił funkcję dyrektora teatru aż do wybuchu II wojny światowej. Po wojnie pełnię tę funkcję jeszcze do 1948 roku, a w 1950 został dyrektorem Teatru Wielkiego w budowie. Z misji tej nie zrezygnował nawet wtedy, kiedy w 1954 ponownie wrócił do Teatru Polskiego. Podobnie jak przed wojną, tak i po wojnie repertuarowo Teatr był na wskroś polski – a zespół aktorów i reżyserów składał się z najsłynniejszych polskich gwiazd... miejsca zbyt mało, by wymienić wszystkich – niech zabrzmią chociaż niektóre nazwiska: Schiller, Balicki, Kreczmar, Hańcza, Wołłejko, Andrycz, Gogolewski, Łomnicki, Dejmek, Rachwalska, Horawianka, Baer, Holoubek, Łapicki, Zaczyk czy Seweryn.

Dokładnie w stulecie istnienia Teatru nadano mu imię jego wielkiego założyciela Arnolda Szyfmana.

PP

 

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

"Dziady" - pretekst do antysemickiego Marca 1968

Ostatnia aktualizacja: 30.01.2020 06:08
- Przedstawienia "Dziadów" Dejmka stały się polityczną odskocznią o wymowie antyradzieckiej - mówił I sekretarz PZPR Władysław Gomułka do warszawskiego aktywu partyjnego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Teatr Narodowy – pierwsza publiczna polska scena

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2015 06:00
200 lat temu, 19 listopada 1765 w nieistniejącym dziś budynku Operalni przy ul. Królewskiej, odbyła się premiera "Natrętów" Józefa Bielawskiego. Król Stanisław August Poniatowski powołał pierwszy stały skład zawodowych aktorów, a nazywano ich "Aktorowie Narodowi Jego Królewskiej Mości". Dopiero po kilkunastu latach ustanowiono nazwę Teatru Narodowego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ludwik Solski. Długowieczny mistrz teatru

Ostatnia aktualizacja: 19.12.2019 14:51
19 grudnia mija 65. rocznica śmierci Ludwika Solskiego, który zmarł w setnym roku swego bardzo barwnego życia. Był aktorem, reżyserem i dyrektorem scen krakowskich i warszawskich.
rozwiń zwiń