Historia

Czynne prawo wyborcze kobiet. Nowa Zelandia była pierwsza

Ostatnia aktualizacja: 19.09.2020 05:35
127 lat temu, 19 września 1893 roku w Nowej Zelandii przyznano kobietom czynne prawo wyborcze... czyli umożliwiono tam kobietom uczestniczyć w głosowaniu na kandydatów do parlamentu.
Protest sufrażystek w Krakowie w 1911 roku
Protest sufrażystek w Krakowie w 1911 rokuFoto: WIKIMEDIA COMMONS/DOMENA PUBLICZNA

Zdecydowanie wśród suwerennych państw świata Nowa Zelandia wiedzie prym w tym względzie. Nie był to jednak początek nadawania tego typu przywileju w świecie, ale o tym w dalszej części. Natomiast kolejnymi państwami przyznającymi to prawo kobietom były w kolejności: Australia - 1903, Finlandia - 1906, Norwegia - 1913, Islandia i Dania - 1915, Rosja, Holandia i Kanada - 1917.

Na szczególne uznanie zasługuje przyznanie czynnego i biernego prawa wyborczego w Polsce zaraz po odzyskaniu przez nasz kraj niepodległości. Dzieje.pl tak opisują wypowiedzi na specjalnej konferencji na Uniwersytecie w Białymstoku, zatytułowanej "Kobiety i wybór parlamentarne".

Dowiedz się więcej o kobietach, które walczyły o równouprawnienie. Zobacz nowy serwis portalu PolskieRadio.pl:

src="http://static.prsa.pl/3ab8a157-2f35-48fb-bac0-16cf62734030.file"

Jak powiedziała PAP prezes Instytutu Studiów Kobiecych prof. Małgorzata Dajnowicz z UwB, konferencja została zorganizowana w 100. rocznicę uzyskania praw wyborczych przez Polki, wtedy po raz pierwszy poszły one do urn wyborczych. - To było bardzo ważne z punktu widzenia pełni praw obywatelskich, które Polki uzyskały, a również uczestnictwa w życiu publicznym - dodała Dajnowicz.

W dalszej części pojawiły się dodatkowe szczegóły z tym związane: Dajnowicz przypomniała podczas otwarcia konferencji, któremu towarzyszyła też wystawa "Podwójnie wolne. Prawa polityczne kobiet 1918", że Polki czynne i bierne prawa wyborcze uzyskały mocą dekretu marszałka Józefa Piłsudskiego z 28 listopada 1918 roku. - W związku z tym mogły wziąć udział w wyborach parlamentarnych i samorządowych już w II Rzeczpospolitej, po raz pierwszy wzięły udział w wyborach 1919 roku - mówiła. Podkreśliła, że 1918 rok był dla Polek nie tylko rokiem odzyskania niepodległości, ale również momentem uzyskania praw obywatelskich.

O dekrecie Naczelnika Piłsudskiego pisze także Michał Zarychta na portalu historiaposzukaj.pl. W jego relacji czytamy: "Wybory w 1919 r. wyłoniły Sejm Ustawodawczy. Przeprowadzono je według ordynacji wprowadzonej dekretem Tymczasowego Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z 28 listopada 1918 r. Artykuł 1 tego dekretu głosił, że 'wyborcą do Sejmu jest każdy obywatel państwa bez różnicy płci", który ukończył 21 lat. Artykuł 7 zapewniał bierne prawo wyborcze wszystkim obywatelom i obywatelkom".

NAC wybory 1200.jpg
Pierwsze wybory w odrodzonej Polsce [INFOGRAFIKA]

Ciekawe natomiast są wydarzenia, które doprowadziły do uzyskania zadekretowanych praw. W walce uczestniczyły słynne Polski, osoby ogólnie cenione i poważane - walka trwała już w poszczególnych trzech zaborach. Zarychta pisze: "We wrześniu 1917 r. organizacje kobiece z trzech zaborów zorganizowały Zjazd Kobiet Polskich. Polskie sufrażystki starały się w ten sposób wywrzeć wpływ na Radę Regencyjną i tworzące się pod jej auspicjami rząd i aparat administracyjny. W tym celu wybrały delegację z Justyną Budzyńską-Tylicką, warszawską lekarką na czele. Tym działaniom towarzyszyła kampania polityczna z ulotkami, odczytami i wiecami. Koncentrowały się one na dotychczasowej działalności Polek, które nie mniej niż mężczyźni, choć na nieco innych polach, przez cały okres niewoli pełniły "służbę dla narodu" i przyczyniały się do walki o niepodległość. Nie były to czcze słowa - wystarczyło bowiem przypomnieć Klementynę Hoffmanową, Narcyzę Żmichowską, Marię Konopnicką czy Elizę Orzeszkową - pisarki i przedstawicielki trzech pokoleń działaczek zasłużonych dla sprawy polskiej, a jednocześnie zabiegających o równouprawnienie kobiet".

Należy też zauważyć, że w pierwszych wyborach, w 1919 roku, wśród 432 posłów znalazło się 8 pań posłanek. Wynik nie jest duży, ale jednak znaczący.

Jednak te wszystkie informacje dotyczące początków przyznawania praw wyborczych kobietom nie są pełne i jedyne w historii. Na mapie świata znalazły się miejsca gdzie znacznie wcześniej takie prawa były przyznawane. Anna Winkler w portalu Wielkahistoria.pl pisze: "Niektórzy kwestionują prawa Nowej Zelandii do pierwszej lokaty nie tylko ze względu na połowiczność reformy, ale też – samą datę. O tytuł prowodyra ubiega się o nią także wyspa Man, będąca wprawdzie brytyjską dependencją, ale ciesząca się dużą wewnętrzną autonomią. Tamtejszy parlament zezwolił kobietom nie tylko na głosowanie, ale i na startowanie w wyborach już w styczniu 1881 roku, po tym, jak obywatelki wyspy, "podburzone" przez radykalną sufrażystkę z Manchesteru, Lydię Becker, z werwą zaczęły zabiegać o swoje przywileje".

Co ciekawe i brzmiące nieco śmiesznie prawa te nie obejmowały jednak wszystkich obywateli: "W praktyce prawo to jednak nie obejmowało wszystkich. Zarówno niektóre kobiety, jak i niektórzy mężczyźni byli wykluczeni przez cenzus majątkowy. Spośród kobiet głosować zaś mogły tylko… stare panny i wdowy".

Dla nas jednak najważniejszy był i jest postępowy charakter regulacji w tym względzie w polskim prawie - sytuujący nasz kraj wśród tych najbardziej postępowych.

PP

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

101 lat temu Polki otrzymały prawa wyborcze

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2019 05:58
28 listopada 1918 roku Polki otrzymały równe z mężczyznami prawa wyborcze. Tego dnia Naczelnik Państwa Józef Piłsudski podpisał dekret o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego. Pierwsze głosowanie w wolnej Polsce ustanowił na styczeń 1919 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

101 lat temu po raz pierwszy od odzyskania niepodległości Polacy poszli do urn

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2020 06:01
Zorganizowanie wyborów parlamentarnych trzy miesiące od odzyskania niepodległości, w kraju scalonym z trzech obszarów o zupełnie odmiennej kulturze politycznej, w kraju, którego wszystkie granice płonęły, zakrawa na cud. A jednak ten cud administracyjny ziścił się 101 lat temu, 26 stycznia 1919 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pierwsze wybory parlamentarne w odrodzonej Polsce [INFOGRAFIKA]

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2019 06:00
Zorganizowanie wyborów parlamentarnych trzy miesiące od odzyskania niepodległości, w kraju scalonym z trzech obszarów o zupełnie odmiennej kulturze politycznej, w kraju, którego wszystkie granice płonęły, zakrawa na cud. A jednak ten cud administracyjny ziścił się 101 lat temu, 26 stycznia 1919 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dzień Niepodległości. 10 sukcesów II RP, o których mogłeś/aś nie wiedzieć

Ostatnia aktualizacja: 11.11.2019 07:59
Odzyskanie 101 lat temu niepodległości oznaczało dla Polaków nie tylko wielką radość ale też wielką pracę. Polska nie miała lekkiego startu. Sąsiedzi nie byli zadowoleni z jej odrodzenia, lata zaborów i prowadzona na jej terenie I wojna światowa odcisnęły się mocno na społeczeństwie i gospodarce. Ale mimo to obywatele II RP zdobyli się na kilka spektakularnych sukcesów. Przedstawiamy wybór dziesięciu z nich.
rozwiń zwiń