Historia

Nie tylko V Symfonia. Arcydzieła na 251. urodziny Beethovena

Ostatnia aktualizacja: 16.12.2021 05:35
Każdy przynajmniej raz słyszał jego muzykę. Może była to miniatura "Dla Elizy", może takty otwierające V Symfonię (słynne "da-da-da-dam"), a może finałowa kantata z IX Symfonii, "Oda do radości". Co jednak poza tym zawiera przebogata twórczość Ludwiga van Beethovena – tego kompozytora wszech czasów?
Ludwig van Beethoven (zdjęcie ilustracyjne)
Ludwig van Beethoven (zdjęcie ilustracyjne)Foto: shuttesrstock/FCHM

1200x660_MSQ_2.jpg
Meccore String Quartet - czas uczcić Beethovena [WIDEO]

Ludwig van Beethoven urodził się 251 lat temu w Bonn. Prawdopodobnie 16 grudnia 1770 roku – prawdopodobnie, bo wiadomo tylko, że 17 grudnia został ochrzczony – a w tamtym czasie chrzczono dzień po narodzinach. W trakcie niespełna 57 lat życia ten genialny kompozytor i pianista, ostatni z tzw. klasyków wiedeńskich, a zarazem prekursor romantyzmu w muzyce, napisał dziewięć symfonii, jedną operę oraz kilkadziesiąt koncertów, uwertur, kantat, sonat i miniatur.

"Drugi Wolfgang Amadeusz"

Pochodził z muzycznej rodziny. Jego dziadek był basistą, potem otrzymał posadę kapelmistrza kapeli dworskiej w Bonn. Ojciec, Johann, był tenorem w kapeli dworskiej i tu i niego młodziutki Ludwig początkowo uczył się muzyki.

Systematyczną edukacje muzyczną Ludwig rozpoczął w wieku 9 lat pod okiem Christiana Gottloba Neefego prowadzącego spektakle operowe w teatrze bońskim.

Tymoteusz Bies 1200 PAP.jpg
Młodzi pianiści na Festiwalu Ludwiga van Beethovena [WIDEO]

Pierwszy publiczny koncert Ludwig dał jednak już w 1778 roku w Kolonii. Z kolei w 1782 roku zastępował już swojego nauczyciela w grze na organach albo przejmował od niego obowiązek akompaniowania na klawesynie w orkiestrze dworskie.

W wieku 14 lat zaczął otrzymywać pensję muzyka dworskiego w Bonn. Dwa lata wcześniej, w 1782 roku, ukazał się pierwszy opublikowany utwór Ludwiga van Beethovena: Wariacje c-moll na temat marsza Dresslera.

"Ten młody geniusz zasługuje na wsparcie, aby mógł podróżować. Gdyby kontynuował tak, jak zaczął, z pewnością zamieniłby się w drugiego Wolfganga Amadeusza Mozarta”, napisał o Ludwigu jego nauczyciel.


Posłuchaj
54:22 2019_09_19 22_01_13_PR2_Beethoven_2020.mp3 Wczesne dzieła Ludwiga van Beethovena. Audycja Marcina Majchrowskiego z cyklu "Beethoven 2020". (PR 2, 2019) 
54:30 Bethoven ok.mp3 Rok 1795 - artystyczny przełom w życiu Beethovena. Audycja Marcina Majchrowskiego z cyklu "Beethoven 2020". (PR 2, 2019)

 

Masecki.jpg
"Portrety kompozytorów". Beethoven według Maseckiego & Markowicza. [WIDEO]

Muzyka spod palców

Tak rozpoczęła się wielka muzyczna kariera Ludwiga van Beethovena, a każdy kolejny rok przynosił nowe znaczące dzieła. Wśród wcześniejszych kompozycji warto wspomnieć III Koncert fortepianowy c-moll op. 37. Nie tylko dlatego, że to jedno z najbardziej charakterystycznych dzieł Beethovena.

Kiedy w końcu doszło do premiery III Koncertu, w kwietniu 1803 roku, dzieło było wciąż nieukończone... Beethoven grał partię solową z własnego rękopisu. Kartki przewracał mu Ignaz von Seyfried i wspominał później: "Nie widziałem prawie nic oprócz pustych stron; co najwyżej, na jednej lub kilku kartach zostało zapisanych zupełnie niezrozumiałych dla mnie kilka egipskich hieroglifów, by służyć mu jako wskazówki; ponieważ grał prawie całą partię solową z pamięci; jak to często bywa, nie miał czasu, by wszystko zapisać na papierze".

shutterstock_beethoven1200.jpg
Beethoven w klubie jako odtrutka na wyścig szczurów?

Dotknięty głuchotą 

- Kiedy pomyślimy, że mimo głuchoty ten geniusz był w stanie tworzyć tak piękną, ale i przełomową muzykę, jest to wprost niepojęte - mówił w radiowej Dwójce włoski dyrygent Evelino Pidò.

Około 30. roku życia Ludwig van Beethoven zaczął bowiem tracić słuch. Choć kompozytor próbował przeciwdziałać postępującej głuchocie, posługując się różnego rodzaju aparatami słuchowymi konstruowanymi specjalnie na jego zlecenie, to w konfrontacji z chorobą okazały się one mało skuteczne.
Mimo to muzyk nie poddał się. - On to wszystko słyszał w swojej głowie – tłumaczył Evelino Pidò.


Posłuchaj
56:48 2020_09_28 22_02_00_PR2_Beethoven_2020.mp3 Muzyczna wizytówka Ludwiga van Beethovena. Audycja Marcina Majchrowskiego z cyklu "Beethoven 2020".(PR 2, 2020)
07:35 Dwójka Beethoven Extreme 27.08.2016 pido.mp3 Dyrygent Evelino Pidò o twórczości Ludwiga van Beethovena. (PR 2, 2016)

 

gdańsk XVIII wiek polona 1200.jpg
Jak dwieście lat temu w Gdańsku grano Beethovena

"Brutalny, cierpiący, radosny"

W stosunku do Mozarta, jak dopowiadał włoski dyrygent, Beethoven był w pewnym stopniu kontynuatorem stylu klasycznego, ale znacznie go rozwinął, wprowadził nowy język, "bardziej gwałtowny, silny i efektowny, wręcz brutalny".

Eivind Gullberg Jensen, norweski dyrygent, zwracał z kolei uwagę na wielką trudność, jaką dzieła Beethovena wciąż sprawiają wykonawcom. Jego zdaniem "każda z symfonii jest jak wielka, skomplikowana budowla" i zawsze istnieje groźna jej zawalenia...

Dla Szymona Nehringa Ludwig van Beethoven to ulubiony kompozytor spośród tzw. klasyków wiedeńskich. – Ta muzyka bardzo dużo zyskuje, gdy zrozumiemy również kontekst, w jakim była napisana – mówił artysta.

Natomiast pianista Bartek Wąsik, podkreślając awangardowy charakter dorobku Beethovena, mówił o pewnym paradoksie. Według muzyka źródła Beethovenowskiej awangardy tkwią w genialnym talencie kompozytora, ale też w jego... głuchocie. - On zagospodarował najniższe i najwyższe rejestry fortepianu po to, by w ogóle usłyszeć swoją muzykę - wyjaśniał Bartek Wąsik.

Przewodnik po wybranych dziełach Beethovena

Czytaj także

250. urodziny Beethovena w Płytowym Trybunale Dwójki

Ostatnia aktualizacja: 09.12.2020 15:37
Z okazji 250. rocznicy urodzin wielkiego kompozytora jury Płytowego Trybunału Dwójki w składzie: Dorota Kozińska, Andrzej Sułek i Wojciech Michniewski wysłuchało nagrań V Symfonii c-moll op. 67 (w tym na instrumentach dawnych) Ludwiga van Beethovena.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Beethoven i jego "Kwartety Razumowskie"

Ostatnia aktualizacja: 14.12.2020 23:00
Połowa pierwszej dekady XIX wieku to w twórczości Beethovena wysyp arcydzieł. To zdanie okazuje się istotne także w kontekście kwartetu smyczkowego. W roku 1806 – wraz ze stworzeniem przez Beethovena trzech Kwartetów op. 59 – otwiera się bowiem nowy rozdział w dziejach tego gatunku.
rozwiń zwiń