Historia

Armia Krajowa – walka nie tylko zbrojna

Ostatnia aktualizacja: 19.01.2021 05:58
Po wybuchu II wojny światowej, w poczuciu zagrożenia, powstało wiele organizacji konspiracyjnych. Dopiero Armia Krajowa połączyła wszystkie siły w jeden organizm. Jej niezwykła epopeja zakończyła się formalnie 19 stycznia 1945 rozkazem o rozwiązaniu formacji. 
Powstanie Warszawskie: Żołnierze zgrupowania Radosław po kilku godzinnym przejściu kanałami z placu Krasińskich do ulicy Wareckiej na Śródmieście, nad ranem 2.09.1944, pierwszy od lewej w hełmie Tadeusz Rajszczak Maszynka z batalionu Miotła,
Powstanie Warszawskie: Żołnierze zgrupowania "Radosław" po kilku godzinnym przejściu kanałami z placu Krasińskich do ulicy Wareckiej na Śródmieście, nad ranem 2.09.1944, pierwszy od lewej w hełmie Tadeusz Rajszczak "Maszynka" z batalionu "Miotła",Foto: Jerzy Tomaszewski, Wikipedia/dp

19 stycznia 1945 roku ostatni komendant AK generał Leopold Okulicki "Niedźwiadek" wydał rozkaz rozwiązania Armii Krajowej. Napisał w nim m.in.: "Żołnierze Armii Krajowej! Daję Wam ostatni rozkaz. Dalszą swą pracę i działalność prowadźcie w duchu odzyskania pełnej niepodległości Państwa i ochrony ludności polskiej przed zagładą. Starajcie się być przewodnikami Narodu i realizatorami niepodległego Państwa Polskiego. W tym działaniu każdy z Was musi być dla siebie dowódcą".

Powstanie AK

14 lutego 1942 roku, na rozkaz Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych generała Władysława Sikorskiego Związek Walki Zbrojnej został przekształcony w Armię Krajową. Pierwszym dowódcą AK był gen. Stefan Grot-Rowecki.


Posłuchaj
17:58 [PR24]PR24 (mp3) 14 luty 2020 12_41_05.mp3 Maciej Rosalak o 78. rocznicy powstania Armii Krajowej (Polskie Radio 24)

 

Rozkaz gen. Władysława Sikorskiego powołujący Armię Krajową: W ślad za moim rozkazem z dnia 3 września 1940 roku znoszę dla użytku wewnętrznego nazwę ZWZ. Wszyscy żołnierze w czynnej służbie wojskowej w kraju stanowią Armię Krajową podległą Panu Generałowi jako jej dowódcy. Stanowisko Pana Generała nosi nazwę Dowódcy Armii Krajowej.

– Nadrzędnym, strategicznym celem Armii Krajowej miało być powstanie powszechne wsparte, jak się łudzono, przez aliantów zachodnich i Polskie Siły Zbrojne – mówił dr Janusz Osica w aud. "Kronika Polska" w 2001 roku. – Cel ten jednak nie wykluczał aktywnej walki bieżącej, prowadzonej nieustannie.


Posłuchaj
06:11 AK_OSICA.mp3 O historii Armii Krajowej mówi dr Janusz Osica, aud. Andrzeja Sowy z cyklu "Kronika Polska". (PR, 2.12.2001)

 

Walka AK opierała się głównie na działaniach dywersyjnych. – Skrupulatne statystyki przypominają o 230 tysiącach akcji sabotażu i dywersji prowadzonych do końca 1944 roku i kosztujących Niemców więcej, niż niejedna przegrana bitwa – podkreślał dr Janusz Osica.

Armia Krajowa była najsilniejszą i najsprawniej zorganizowaną armią podziemną w czasie wojny w Europie. Działania sabotażowe, dywersyjne, wywiadowcze i propagandowe miały tylko przygotować grunt pod powstanie. Żołnierze AK swoją walką zasłynęli właśnie podczas Powstania Warszawskiego.

– Powstanie Warszawskie to kulminacja chwały i tragedii Armii Krajowej – zaznaczał dr Osica. – Armii państwa i narodu, który nie uznał się za pokonanego i walczył mężnie i ofiarnie wbrew wszystkiemu i wszystkim.

Powstanie Warszawskie - zobacz serwis specjalny

Po zakończeniu wojny żołnierze AK byli prześladowani i szykanowani ze strony władz PRL. Wielu z nich zostało skazanych na niesprawiedliwe wyroki, w tym także karę śmierci. Jedną z takich postaci był generał August Emil Fieldorf, pseudonim "Nil", stracony przez powieszenie 24 lutego 1953 roku.


mb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Odbicie więźniów w Pińsku - akcja "Ponurego"

Ostatnia aktualizacja: 18.01.2021 06:00
- Jasio był to człowiek odważny do szaleństwa, a ponadto mający szczęśliwą rękę. Trudno było wybrać lepszego kandydata do przeprowadzenia takiej akcji - wspominał odbicie więźniów z pińskiego więzienia mjr Tadeusz Klimkowski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Antoni Chruściel – dowódca Powstania Warszawskiego

Ostatnia aktualizacja: 30.11.2020 05:58
60 lat temu, 30 listopada 1960, zmarł Antoni Chruściel "Monter", komendant Okręgu Warszawa ZWZ-AK, bezpośredni dowódca sił zbrojnych w czasie Powstania Warszawskiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tadeusz Pełczyński - drugi po dowódcy Armii Krajowej

Ostatnia aktualizacja: 03.01.2021 05:57
- Długo toczyły się dyskusje. Rozumieliśmy wszyscy, że zbliżamy się do punktu, by dać świadectwo, czy chcemy być wolni - wspominał rozmowy na temat rozpoczęcia Powstania Warszawskiego gen. Tadeusz Pełczyński.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Rycerski dowódca". Gen. Janusz Brochwicz-Lewiński

Ostatnia aktualizacja: 05.01.2021 06:00
5 stycznia 2017 roku zmarł obrońca Grodna, powstaniec warszawski, żołnierz konspiracji, gwardzista rodziny królewskiej, agent brytyjskiego wywiadu – życiem generała Janusza Brochwicz-Lewińskiego można wystarczyłoby na kilka życiorysów. A przecież można też streścić je jednym słowem: bohater.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Gen. Stefan Grot-Rowecki. Pierwszy dowódca AK

Ostatnia aktualizacja: 25.12.2020 05:55
125 lat temu, 25 grudnia 1895, urodził się Stefan Grot-Rowecki, pierwszy dowódca Armii Krajowej, żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny z bolszewikami w 1920 roku oraz wojny obronnej we wrześniu 1939 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Akcja "Burza" na Wołyniu

Ostatnia aktualizacja: 15.01.2021 05:55
15 stycznia 1944 roku 27. Wołyńska Dywizja Piechoty Armii Krajowej rozpoczęła akcję "Burza" na Wołyniu.
rozwiń zwiń