Historia

Cyprian Godebski. Twórca pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie

Ostatnia aktualizacja: 25.11.2021 05:35
107 lat temu, 25 listopada 1909 roku, zmarł w Paryżu znany polski rzeźbiarz Cyprian Godebski.
Cyprian Godebski, rzeźbiarz
Cyprian Godebski, rzeźbiarzFoto: WIkipedia/domena publiczna

Francja, Polska, Peru

Urodzony we Francji, w 1835 roku, syn i wnuk polskich działaczy niepodległościowych, zasłynął głównie dzięki wspaniałemu pomnikowi Adama Mickiewicza w Warszawie. Znany jest również jego pomnik Mikołaja Kopernika w Krakowie, stojący obecnie na Plantach. O ile możemy osobiście podziwiać sztukę Godebskiego, o tyle jedno z jego największych dzieł oddalone jest od Polski i Europy, a jest nim monumentalny i rozbudowany Pomnik Wyzwolenia stojący w stolicy Peru - Limie.


Portret Cypriana Godebskiego - obraz Luisa Ricardo Falero. Żr. Muzeum Narodowe w Warszawie/domena publiczna Portret Cypriana Godebskiego - obraz Luisa Ricardo Falero. Żr. Muzeum Narodowe w Warszawie/domena publiczna

Piotr Szubert, na stronach portalu Culture.pl tak charakteryzuje jego największe działa: "Do zrealizowanych według jego projektów dzieł monumentalnych należą m.in. Pomnik Wyzwolenia w stolicy Peru, Limie (1866-1859) oraz Pomnik Adama Mickiewicza w Warszawie (1898). Monument w Limie stanowi wielce rozbudowaną kompozycję architektoniczno-rzeźbiarską, którą wieńczy posąg geniusza zwycięstwa z usadowionymi poniżej personifikacjami Peru, Boliwii, Chile i Ekwadoru oraz figurą generała Jose San Martina. Według wstępnych projektów również pomnik warszawski miał operować skomplikowaną, wielofigurową formą. W ostatecznym rezultacie zrealizowano ograniczoną wersję projektu (pomnik uległ zniszczeniu w trakcie II wojny światowej, odbudowany w 1955 roku)".

Alegoryczny pomnik Mickiewicza

W swojej twórczości Godebski kierował się zasadami sztuki akademickiej, bazującej w swoich założeniach na nawiązywaniu do tradycji dawnych stylów historycznych. Przykładem tego jest choćby neoklasycystyczny pomnik Adama Mickiewicza w Warszawie. Godna, wysoka na 420 cm, postać wieszcza, często określana mianem "spiżowej postaci" - silnej i nieugiętej - stoi z lekko uniesioną głową, w stylowym surducie z lewą ręką opuszczoną dla podtrzymania zarzuconego na ramię płaszcza, a to, co wyróżnia niezwykłość wyrzeźbionego posągu jest prawa dłoń złożona na sercu. Gest ten współgra z alegoryczną ozdobą w formie głowy greckiego boga Apollina umieszczoną w dolnej części piedestału, poniżej której znajduje się tablica z wymownym napisem "Adamowi Mickiewiczowi – Rodacy 1898".

Pomnik Adama Mickiewicza - rzeźba Cypriana Godebskiego. Źr. Wikipedia/domena publiczna Pomnik Adama Mickiewicza - rzeźba Cypriana Godebskiego. Źr. Wikipedia/domena publiczna

Szubert, charakteryzując pozostałe dostępne dzieła rzeźbiarza zwraca uwagę na alegoryczność jego prac: "Godebski zasłynął również jako autor kompozycji alegorycznych (m.in. Geniusz i siła brutalna, 1888; Marzenie o sławie, 1894) i rzeźb salonowych o tematyce mitologicznej (np. grupa Lubieżność i niewinność zwana też Satyr i Nimfa lub Kuszenie z 1881 oraz Amor żebrzący, 1882). Zajmował się ponadto rzeźbą portretową i sepulkralną (m.in. nagrobki Teofila Gauthier na cmentarzu Montmartre i Hektora Berlioza na Pere-Lachaise w Paryżu)".

W gronie elit artystycznych

Polski twórca, współpracujący z różnymi uczelniami artystycznymi często zmieniał miejsca swojego pobytu - Lwów, Wiedeń, Petersburg, kilkukrotnie Paryż, także Belgia i Francja. Ważne były również jego pobyty w Warszawie w 1870 i 1875 roku. Pisywał wtedy felietony "Listy o sztuce", zamieszczane na łamach "Gazety Polskiej". Zarówno w Warszawie jak i w Paryżu prowadził także salony intelektualno-artystyczne, skupiające luminarzy polskich elit artystycznych. Dość powiedzieć, że we Francji był wielce uznawanym artystą, co potwierdził fakt mianowania go w 1877 roku członkiem francuskiej Akademii Narodowej, a w 1889 roku został oficerem Legii Honorowej.

Nam pozostaje jedynie żal, że tak mało prac pozostawił po sobie... prac, które byłyby tak pięknie monumentalne jak pomnik Adama Mickiewicza, bądź tak akademickie, jak posąg Mikołaja Kopernika w stroju żaka stojący w Krakowie. Za wszystkie jego prace jesteśmy wdzięczni właśnie tą prawą dłonią złożoną na sercu. Pamiętajmy więc, urodzonego we Francji i tam pochowanego polskiego rzeźbiarza, Cypriana Godebskiego.

PP

Czytaj także

Łazienki bez Chopina? Niemcy nie mieli problemu z wysadzeniem pomnika

Ostatnia aktualizacja: 31.05.2021 05:55
W kwietniu 1940 roku gubernator Warszawy Hans Frank opublikował odezwę wzywającą do zbiórki metali na potrzeby zbrojeniowe armii niemieckiej. Jako pierwszy na złom trafił pomnik Chopina w Łazienkach.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ludwika Nitschowa - podarowała stolicy Syrenkę

Ostatnia aktualizacja: 28.03.2021 05:55
- Chciałam dać Warszawie symbol siły, symbol obronności, symbol tych czasów, które się zbliżały - wspominała rzeźbiarka o swoim najważniejszym dziele.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wacław Szymanowski – wyrzeźbił Chopina

Ostatnia aktualizacja: 22.07.2021 05:40
"To nie jest pomnik Chopina, to jest pomnik muzyki" – miał powiedzieć wybitny austriacki kompozytor i dyrygent, Gustav Mahler na widok najwybitniejszego dzieła Wacława Szymanowskiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Jarnuszkiewicz. Dał Warszawie Małego Powstańca

Ostatnia aktualizacja: 01.10.2021 05:50
- Żadne moje dzieło nie przyniosło mi tyle radości. Wielokrotnie idąc warszawskimi ulicami mijałem parterowe okna, gdzieś w głębi szafka, na której stało zdjęcie jakiś powstańców i obok wazonik z kwiatkiem - wspominał w rozmowie z Polskim Radiem inspirację dla stworzenia rzeźby.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Gigantyczny posąg Jezusa Chrystusa wizytówką Rio de Janeiro

Ostatnia aktualizacja: 12.10.2021 05:40
12 października 1931 roku w Rio de Janeiro odsłonięto znany na całym świecie 38-metrowy pomnik Chrystusa Odkupicielm. Monument zaprojektował francuski rzeźbiarz polskiego pochodzenia Paul Landowski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Władysław Ślewiński. Rudzielce, sieroty i straszne podatki

Ostatnia aktualizacja: 01.06.2021 05:55
1 czerwca 1856 roku w Białyninie nad rzeką Pisią urodził się Władysław Ślewiński, jeden z najwybitniejszych polskich postimpresjonistów, prekursor secesji w polskim malarstwie. Być może nie zostałby artystą, gdyby nie... urząd skarbowy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Stanisławski - mistrz pejzażu

Ostatnia aktualizacja: 06.01.2021 05:45
6 stycznia 1907 roku zmarł w Krakowie malarz Jan Stanisławski. Był wybitnym pejzażystą, reprezentantem polskiego modernizmu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Xawery Dunikowski. "Postanowiłem, że zostanę rzeźbiarzem"

Ostatnia aktualizacja: 24.11.2021 05:45
24 listopada 1875 roku urodził się Xawery Dunikowski, wybitny rzeźbiarz. - W całej szkole miałem najgorsze stopnie z rysunków - opowiadał artysta w Polskim Radiu. - Mój nauczyciel za głowę się chwycił później, kiedy się dowiedział, że zostałem profesorem akademii.
rozwiń zwiń