Historia

Zbigniew Makowski i jego niezwykle przemyślana poetyka surrealizmu

Ostatnia aktualizacja: 31.01.2022 05:35
92 lata temu, 31 stycznia 1930 roku, urodził się w Warszawie jeden z najciekawszych malarzy i twórców polskiego surrealizmu, Zbigniew Konstanty Makowski.
Zbigniew Makowski, malarz
Zbigniew Makowski, malarzFoto: Forum

Metafizyczny iluzjonizm

Studia malarskie ukończył na Akademii Sztuk Pięknych w pierwszej połowie lat 50. pod kierunkiem Kazimierza Tomorowicza. Jednak dopiero wyjazd do Paryża w 1962 roku i poznanie słynnego pisarza i teoretyka surrealizmu André Bretona oraz poety Édouarda Jaguera, ukształtowały konstrukcję artystycznych wyborów malarza. Krytycy nazywali ją "metafizycznym iluzjonizmem" a artysta osobiście tłumaczył ją: "Traktuję moje malarstwo jako zaproszenie do własnego widzenia, przeżywania, rozumienia i śnienia świata".

Olga Łozińska, na stronach portalu Dzieje.pl, tak charakteryzuje szeroki zakres twórczości Makowskiego: "Obok malarstwa, rysunku i ilustracji książkowej, zajmował się teorią estetyki oraz uprawiał twórczość poetycką. Początkowo malował realistyczne pejzaże i martwe natury, próbował także abstrakcji, później stworzył własny styl (...) Zbigniew Makowski był silnie związany ze środowiskiem surrealistów. Interesował się różnymi dziedzinami nauki - matematyką, muzyką, był znawcą wielu kultur, miłośnikiem poezji, pism filozoficznych i ezoterycznych. Malując surrealizm odwoływał się do literatury, magii i archetypów. Wykorzystywał cytaty z malarstwa dawnych mistrzów, a także uzupełniał swoje obrazy tekstami".

Malarz i poeta

Te wspomniane wcześniej więzi z surrealistami pozwoliły mu na tworzenie przedziwnych, jak się wydawało, kompozycji artystycznych i wydawniczych. Co ciekawe samodzielnie, wręcz własnoręcznie, tworzył unikatowe i wielce oryginalne książki. Warto też dodać, że wspomagał się w nich osobiście pisanymi wierszami - tak Zbigniew Makowski poza malarstwem i rysunkiem zajmował się też poezją.

Malarz, humanista i teoretyk sztuki, Janusz Janowski, tak charakteryzuje twórczość Makowskiego: "Charakterystyczne dla twórczości Zbigniewa Makowskiego jest łączenie różnych poetyk i sposobów malowania w obrębie jednego obrazu. Niezwykle ważną rolę odgrywa pismo jako znak graficzny, ale też jako nośnik treści. Duże znaczenie dla jego twórczości mają inspiracje literackie i filozoficzne. Jego dzieła są pełne cytatów takich autorów jak Ezra Pound, Dante czy Giordano Bruno".

Stąd nie dziwi więc, że artysta, te swoje rękopisy, zdobił rysunkami, miniaturowymi ilustracjami, czy wręcz grupami miniatur, gdzie własnoręczne pismo było też jednym z elementów graficznego przedstawienia.

Skondensowane znaczenia twórczości

Małgorzata Kitowska-Łysiak, na stronach Culture.pl, odnosząc się do ponad 100 wystaw indywidualnych i prawie 200 zbiorowych, a także dostrzegając różnorodność dobrze zachowanego materiału źródłowego, zwraca uwagę na bardzo ciekawe zestawienie pojęć. Pisze: "Zawsze potrafił utrzymać indywidualny charakter swoich dzieł, które zachowywały wyjątkową oryginalność, samodzielność zarówno na tle polskiej, jak europejskiej sztuki nawiązującej do surrealizmu (...) były to jednak bardziej nawiązania do poetyki niż idei. Wzorem surrealistów, Makowski odwoływał się do swobody skojarzeń, pozornie rozluźniał kompozycję obrazów, która jednak zawsze była starannie przemyślana. Inaczej jego kombinatoryczne zestawienia nie mogłyby oddziaływać z całą siłą skondensowanych znaczeń, a ta cecha (i zarazem zaleta) jego malarstwa - przy wizualnej urodzie i ogromnym ładunku liryzmu - wydaje się nadrzędna".

Ten wybitny współczesny malarz odszedł całkiem niedawno, bo w połowie sierpnia 2019 roku. My możemy w Internecie obejrzeć wiele z jego niesamowitych dzieł. Każdemu z bogatą wyobraźnią dedykujemy te przebogate w treści, symbole i znaczenia obrazy czy artystyczne książki - warto, bo to niesamowite przeżycie.

PP

Czytaj także

Olga Boznańska. Umiała namalować duszę

Ostatnia aktualizacja: 26.10.2023 05:40
"Jakże tu teraz malować, kiedy pani Boznańska robi takie cudne obrazy?" – miał pytać Stanisław Wyspiański, recenzując dzieła malarki. Prace artystki były cenione w całej Europie.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Wojciech Kossak. Sienkiewicz pędzla

Ostatnia aktualizacja: 29.07.2023 05:50
Umierający generał Sowiński oparty o armatnią lufę, żołnierze spod Olszynki Grochowskiej oddający salwę w okrytym śniegiem okopie, dziewczynka - jedno z Orląt Lwowskich - kuląca się z pistoletem w ręku, gdy jej koledzy mierzą do wroga z karabinów, Piłsudski siedzący na Kasztance na skraju lasu. Wszystkie te obrazy utrwalił w narodowej świadomości Wojciech Kossak.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Tadeusz Makowski. "Malowane na obrazach figurki zbudowane z kół, ostrosłupów i sześcioboków, urzekły wielu odbiorców"

Ostatnia aktualizacja: 01.11.2023 05:38
Długo poszukiwał swojej artystycznej drogi. W pamięci wielu zapisał się jako autor oryginalnych portretów dzieci. 1 listopada mija 91. rocznica śmierci Tadeusza Makowskiego.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Jan Stanisławski. "W nowatorski, wręcz fotograficzny sposób kadrował swoje obrazy"

Ostatnia aktualizacja: 06.01.2024 05:40
- Po pierwsze umiejętność odczytywania pejzażu, umiejętność dostrzeżenia pewnego fragmentu pejzażu, który w pewnym momencie mu się wydawał niesłychanie interesujący. Poprzez bardzo delikatne ale pewne siebie muśnięcie pędzla powstawało skończone dzieło sztuki – mówiła W Polskim Radiu krytyk sztuki Stefania Krzysztofowicz-Kozakowska. 6 stycznia 1907 roku zmarł w Krakowie malarz Jan Stanisławski. Był wybitnym pejzażystą, reprezentantem polskiego modernizmu.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Jan Lebenstein. Malował poza obowiązującymi nurtami

Ostatnia aktualizacja: 05.01.2024 05:40
94 lata temu, 5 stycznia 1930 roku urodził się wybitny malarz i grafik, Jan Lebenstein. Malarz osobny, zawsze poza głównym nurtem, tworzył sztukę mocno zakorzenioną w mitologii i literaturze.
rozwiń zwiń
Czytaj także

137. urodziny Karola Stryjeńskiego. Miłośnika Zakopanego i męża słynnej Zofii

Ostatnia aktualizacja: 19.01.2024 05:40
Karol Stryjeński urodził się 19 stycznia 1887 roku. Był dydaktykiem, przedstawicielem polskiej sztuki dekoracyjnej, a także utalentowanym architektem, autorem między innymi projektu Wielkiej Krokwi. Zapamiętany został jednak przede wszystkim dzięki swojej burzliwej relacji z żoną, znaną malarką Zofią Stryjeńską. 
rozwiń zwiń