Historia

Korona królów. Kim był Świdrygiełło, buntowniczy brat Jagiełły?

Ostatnia aktualizacja: 11.01.2023 05:35
Najmłodszy i ambitny brat Władysława Jagiełły niemal przez całe życie buntował się przeciwko Witoldowi Kiejstutowiczowi, który rządził na Litwie. Świdrygiełło, aby zdobyć tytuł wielkiego księcia litewskiego, nie wahał się przed wielokrotną współpracą z zakonem krzyżackim.
Michał Chruściel jako Świdrygiełło w serialu Korona królów. Jagiellonowie
Michał Chruściel jako Świdrygiełło w serialu "Korona królów. Jagiellonowie"Foto: TVP

Buntownik z wyboru

Najmłodszy brat Władysława Jagiełły (w tej roli Sebastian Skoczeń) po raz pierwszy zbuntował się w 1393 roku, kiedy niezadowolony z przyznanego mu spadku po śmierci matki podstępnie opanował Smoleńsk. Bunt został szybko uśmierzony przez brata stryjecznego Jagiełły i Świdrygiełły, Witolda Kiejstutowicza (gra go Michał Chorosiński), który rządził na Litwie jako wielki książę.

Jagiełło przebaczył bratu zdradę. Władca usiłował zaspokoić ambicje Świdrygiełły (wciela się w niego Michał Chruściel) oddając mu w 1400 roku we władanie Podole, którego władcą (również decyzją króla Polski) był dotąd Spytko z Melsztyna, poległy w bitwie pod Worsklą. Świdrygiełło wciąż jednak spiskował z Krzyżakami i próbował przejąć władzę w Wielkim Księstwie Litewskim.

W 1402 roku, wspólnie z zakonem krzyżackim, prowadził wojnę z Witoldem Kiejstutowiczem. Ogłosił się nawet wielkim księciem litewskim. Nastąpiło to na zamku w Malborku, co dobitnie ukazywało, na czyjej potędze opiera swoje dążenia młodszy brat Jagiełły. Świdrygiełło poniósł jednak kolejną klęskę.

Mimo to Świdrygiełło nie ustawał w walce z Witoldem i w 1408 roku sprzymierzył się z Moskwą, aby obalić jego rządy na Litwie. Tym razem nie doszło do krwawego konfliktu, a spór zakończył się ugodą. Świdrygiełło ukorzył się przed Witoldem, który przyjął go na swoim dworze. Niedługo później doszło jednak do niewybaczalnej zdrady.

W październiku 1409 roku, na początku wielkiej wojny z Zakonem Krzyżackim, Świdrygiełło ponownie zaczął spiskować z wrogiem. Witold chciał zabić niewiernego krewniaka, ale Jagiełło znowu okazał łaskę bratu. Rozkazał go jednak uwięzić na zamku w Krzemieńcu, w którym Świdrygiełło przebywał do 1419 roku. Młodszy brat Jagiełły został w końcu uwolniony, ponieważ po raz kolejny przeprosił rodzinę i obiecał wierność Witoldowi.

Skompromitowany Świdrygiełło tym razem pozostał wierny przysiędze i nie podniósł ręki przeciwko stryjecznemu bratu aż do jego śmierci w 1430 roku.

Czytaj także:

Wojna o Litwę

W 1430 roku został wielkim księciem litewskim po śmierci swojego brata stryjecznego Witolda Kiejstutowicza. Niedługo po objęciu przez niego rządów krucha unia polsko-litewska została zagrożona rozpadem.

– Szlachta z Podola zażądała przyłączenia prowincji do Polski. Świdrygiełło był wściekły. Natychmiast zawarł sojusz z Zakonem i próbował, tak jak kiedyś Witold, rozgrywać go przeciwko Polsce – powiedział prof. Wojciech Fałkowski w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Historia Polski".

Władysław Jagiełło postanowił rozprawić się buntownikiem i wyruszył ze zbrojną wyprawą na Litwę. Na niewiele zdał się Świdrygielle sojusz z zakonem krzyżackim. Krzyżacy nie byli w stanie zorganizować dużej wyprawy i ograniczyli się do spustoszenia polskiego pogranicza.

Plany Świdrygiełły nie spodobały się również wszystkim litewskim możnym, którzy wzniecili bunt w 1432 roku i wypędzili go z Wilna. Wysunęli propozycję Zygmunta Kiejstutowicza, najmłodszego brata Witolda, jako kandydata na tron wielkoksiążęcy.

Litwa podzieliła się na dwa obozy. Świdrygiełło uciekł do Witebska i kontrolował wschodnią część państwa, a Zygmunt władał w Wilnie i zachodniej części wielkiego księstwa. Jagiełło uznał dożywotnio tytuł Kiejstutowicza w zamian za przysięgę na wierność. Porozumienie zostało zawarte w Grodnie w 1432 roku. 

– Kiejstutowicz opierał się na katolikach możnych i podtrzymywał związki z Polską, a Świdrygiełło na prawosławnych bojarach i zerkał ku Moskwie oraz spiskował z Zakonem. Ta sytuacja trwała do śmierci Jagiełły w 1434 roku – mówił prof. Wojciech Fałkowski w audycji Polskiego Radia z 2003 roku.

Dwuwładza w Wielkim Księstwie Litewskim została przerwana w 1435 roku, kiedy wojska Świdrygiełły i Zakonu Krzyżackiego zostały pobite w bitwie pod Wiłkomierzem. Buntowniczy Litwin utracił swoje posiadłości. Świdrygiełło pozbawiony szans na zmianę swojej sytuacji przyjął w dożywotnie władanie ziemię wołyńską, od rządzącego na Litwie od 1440 roku Kazimierza Jagiellończyka. Tam też zmarł w spokoju w 1452 roku.


Posłuchaj
07:06 historia polski (67) - średniowiecze___827_03_iv_tr_3-3_9864860b826e2eb[00].mp3 Gawęda prof. Wojciecha Fałkowskiego o skomplikowanej sytuacji na Litwie po śmierci Witolda Kiejstutowicza w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Historia Polski - średniowiecze". (PR, 4.04.2004)

 


sa/bm

Czytaj także

Jagiełło. Litwin, który obudził polski patriotyzm

Ostatnia aktualizacja: 04.03.2021 05:35
635 lat temu w katedrze wawelskiej odbyła się koronacja Władysława Jagiełły, po tym gdy miesiąc wcześniej został wybrany królem przez polską szlachtę. Spędził na tronie następne 48 lat.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Unia w Krewie. Początek dziejów polsko-litewskich

Ostatnia aktualizacja: 14.08.2022 05:30
14 sierpnia 1385 roku w Krewie na Litwie doszło do podpisania aktu unii polsko-litewskiej. Dokument regulował stosunek Korony Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Unia horodelska – braterstwo Polski i Litwy

Ostatnia aktualizacja: 02.10.2022 05:25
Historycy twierdzą, że unia horodelska jest wzorem współpracy dla jednoczącej się Europy. - Dwóch władców, mimo wzajemnej rywalizacji, potrafiło zdobyć się na kompromis - mówił na antenie Polskiego Radia prof. Igor Kąkolewski.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Witold Kiejstutowicz – niepokorny kuzyn Jagiełły

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2022 05:40
Dwuznaczny, podstępny i marzący o rozbiorze Polski cynik, czy wytrawny polityk i odważny wojownik? Kim naprawdę był brat Władysława Jagiełły?
rozwiń zwiń
Czytaj także

"Korona królów". Anna Cylejska - kim była druga żona Władysława Jagiełły?

Ostatnia aktualizacja: 09.01.2023 05:50
Była ponoć nieurodziwa, co podobno nie stało na przeszkodzie jej licznym romansom. Następczyni Jadwigi Andegaweńskiej u boku Władysława Jagiełły miała jednak niepodważalny atut - pochodzenie, które umacniało pozycję króla na polskim tronie.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Korona królów. Jagiełło, Witold i Krzyżacy w geopolitycznym tyglu

Ostatnia aktualizacja: 02.01.2023 05:50
Pierwszy odcinek serialu "Korona królów. Jagiellonowie" zabiera nas do roku 1399, w sam środek nawarstwiających się przed królem Władysławem Jagiełłą problemów. Śmierć żony i sprawa nowego małżeństwa, skomplikowana sytuacja na Litwie i knowania Krzyżaków - władca miał pełne ręce roboty.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Korona Królów. Na czym polegało odnowienie Uniwersytetu Jagiellońskiego?

Ostatnia aktualizacja: 09.01.2023 05:50
W czwartym odcinku serialu "Korona królów. Jagiellonowie" jednym z wątków jest domknięcie przez Władysława Jagiełłę sprawy odnowienia krakowskiej uczelni. Wydarzenie to miało miejsce 26 lipca 1400 roku. Dlaczego Akademia Krakowska wymagała reformy?
rozwiń zwiń
Czytaj także

Korona królów. Czy żona księcia Witolda spiskowała z Krzyżakami?

Ostatnia aktualizacja: 10.01.2023 05:50
W piątym odcinku serialu "Korona królów. Jagiellonowie" widzowie są świadkami zawiązania się intrygi między księżną Anną, żoną wielkiego księcia Witolda, a Ulrychem von Jungingenem. Celem monarchini jest zdobycie korony dla męża. Historyczna odpowiedniczka serialowej postaci faktycznie utrzymywała dobre stosunki z Krzyżakami.
rozwiń zwiń