X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

"Chcemy Krakowa bez Polaków"

Ostatnia aktualizacja: 06.09.2012 06:00
6 września 1939 roku wojska niemieckie weszły do Krakowa. Posłuchaj jak się żyło w Małopolsce pod niemiecką okupacją.
Audio
  • Z prof. Andrzejem Chwalbą o okupacyjnym Krakowie rozmawia Hanna Maria Giza
Obalenie pomnika Mickiewicza w Krakowie w 1940 roku. wikipediadomena publiczna
Obalenie pomnika Mickiewicza w Krakowie w 1940 roku. wikipedia/domena publiczna

Niemcy nadchodzą

- Kraków, podobnie jak inne miasta Polski, przygotowany do wojny był w tym sensie, że zabezpieczono zbiory sztuki, planowana ewakuacja Biblioteki Jagiellońskiej nie została jednak wykonana. Kopano rowy przeciwlotnicze, rozdawano ludności maski przeciwgazowe. Władze jednak nie planowały, by Kraków (ani inne miasta) stał się twierdzą – mówił prof. Andrzej Chwalba.

Część ludności Krakowa – kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców - oraz władze miasta włącznie z Prezydentem (co było pewnym zaskoczeniem) opuścili miasto w kierunku wschodnim. Nie była to dobra decyzja: wielu zginęło podczas bombardowań. Miasto okazało się bezpieczniejsze. Wielu uciekinierów zatem powróciło do Krakowa, część udała się w kierunku sowieckiej strefy okupacyjnej.

Zobacz serwis specjalny II Wojna Światowa>>>

Chaos i opór

Wojna spowodowała ogromny chaos, w którym wiele wartości zostało gwałtownie zapomnianych. Prof. Chwalba opowiadał o wybijaniu szyb sklepowych, grabieży mieszkań i… krakowskiej fabryki czekolady.

- Historyka to nie zaskakuje. Popatrzmy zresztą na informacje w dzienniku: ludzie w podobnych okolicznościach zachowują się identycznie, niezależnie od koloru skóry czy religii. Gdy spadają bomby zachowują się inaczej, niż normalnie.

4 września radni miejscy wybrali Prezydenta miasta, legionistę, adwokata Stanisława Klimeckiego. Stanął on też na czele zainicjowanego przez arcybiskupa Adama Sapiehę Obywatelskiego Komitetu Pomocy.

- To piękna postać, o której niewiele wiedzą sami krakowianie. Klimecki dał się poznać z jak najlepszej strony jako zdecydowany organizator oporu. Niemcom przeciwstawiał się mocno, był dwukrotnie aresztowany i w końcu rozstrzelany w 1942 roku w Puszczy Niepołomickiej.

Okupacja

Po początkowych "gestach przyjaźni" (Niemcy z wielką pompą postawili posterunek honorowy przy wejściu do krypty Józefa Piłsudskiego na Wawelu - na dwa miesiące; zapowiedzieli też, że będą szanować polskie instytucje i polskie tradycje – na krótko) Niemcy zaczęli realizować swój program zmiany demografii miasta. Okupant niemiecki zamknął w getcie, a następnie wymordował żydowską ludność, zaczęły się egzekucje inteligencji polskiej oraz wywózki do Rzeszy, a do miasta napłynęło 25 000 Niemców. Mimo to straty Krakowa były mniejsze, niż w innych miastach Polski.

- Dla Niemców było oczywiste, że okupacja będzie skuteczna, gdy "siły wrogie Rzeszy", czyli przede wszystkim polska inteligencja, zostanie usunięta lub zastraszona. Stąd niesławna Sonderaktion Krakau (6 XI 1939) – aresztowanie 183 profesorów, przede wszystkim z Uniwersytetu Jagielońskiego, i wywiezienie ich do obozów koncentracyjnych. Było to nie do pojęcia, bowiem na wojnę patrzono z perspektywy I wojny światowej. Ulegali temu również Żydzi: Niemcy, taki kulturalny naród, cywilizowany i wykształcony, nie może być przecież zdolny do tego, do czego jednak okazał się jak najbardziej zdolny…

Ujawniony w styczniu 1942 roku plan przewidywał, że po wymordowaniu Żydów Polacy zostaną przesiedleni do Podgórza, a cały historyczny Kraków, wraz z Kleparzem i Kazimierzem, stanie się niemiecki, bo przecież młodzi Niemcy z Hitlerjugend krzyczeli: "Chcemy Krakowa bez Polaków" .

- Kraków stał się drugim, po Warszawie, ośrodkiem Ruchu Oporu. Zadziwiające jednak, jak mało o tym wiadomo. Ruch Oporu to nie tylko akcja zbrojna, ale również oświata: w Krakowie było 1500 studentów, działało 6 znakomitych teatrów podziemnych, zabezpieczano też przed grabieżą dobra kultury. AK przygotowała trzy zamachy: na Krügera, na Koppego i wreszcie na Hansa Franka.

Z prof. Andrzejem Chwalbą rozmawiała Hanna Maria Giza. Mówiono także miedzy innymi o działalności Żegoty, czego pod okupacją zazdroszczono… Żydom, czym stało się obalenie pomnika Mickiewicza, a także o podziale Krakowa na cztery strefy wedle kryterium narodowościowego, o trwałych pozostałościach niemieckiej bytności w Krakowie oraz o Powstaniu Krakowskim (które nie wybuchło).


Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Zrobili to, bo mogli

Ostatnia aktualizacja: 01.09.2011 19:50
- Niewyobrażalny ogrom zbrodni sprawił, iż w przeszłości nie podejmowano badań nad przyczynami procesu, który doprowadził do ludobójstwa - twierdzi dr Jochen Böhler, niemiecki historyk zajmujący się problematyką niemieckiej okupacji Polski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nieznana relacja opisująca Sonderaktion Krakau

Ostatnia aktualizacja: 04.11.2011 15:01
Bezcenna, niepublikowana relacja o aresztowaniu przez hitlerowców w 1939 r. profesorów krakowskich uczelni trafiła do Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
rozwiń zwiń