Historia

Wierzyli, że zmienią Polskę

Ostatnia aktualizacja: 22.08.2012 07:00
- Niech Pan pracuje noc i dzień, aby stworzyć partię chłopską tak silną, aby mogła obronić Polskę przed niesprawiedliwością, chaosem i zorganizowanym rabunkiem, które panują obecnie – te słowa Wincenty Witos skierował do Stanisława Mikołajczyka, gdy ten powrócił do kraju w czerwcu 1945 roku.
Audio
  • Powrót Stanisława Mikołajczyka do Polski - komentarz prof. Tadeusza Kisielewskiego
  • Powstanie PSL, program partii, rozbicie ruchu przez komunistów - komentarz dr Rafała Habielskiego
  • Przemówienie Stanisława Mikołajczyka wygłoszone w dniu inauguracji Rozgłośni Polskiej RWE – 3 maja 1952
  • Mikołajczyk - dramat i klęska realisty - audycja Janusza Świejkowskiego
Powrót delegacji rządu z Moskwy VII.1945r.nz: Stanisław Mikołajczyk PAPCAF
Powrót delegacji rządu z Moskwy VII.1945r./nz: Stanisław Mikołajczyk PAP/CAF

Niespełna dwa miesiące później, 22 sierpnia powstało Polskie Stronnictwo Ludowe.

- Jakiś przewrót dokonał się w Polsce. Potomkowie hetmanów i wojewodów przybyli na chłopski kongres, by patrzeć i słuchać, jak chłopi obradują nad sprawami państwa. Arystokracja na galerii jako widzowie, a chłopi na dole, niczym aktorzy – wspominał działacz ruchu ludowego Stefan Korboński.

Były premier rządu emigracyjnego, Stanisław Mikołajczyk, uważał, że postanowienia konferencji w Jałcie są bezdyskusyjne i trzeba próbować dogadać się ze Stalinem. Chłodno przyjęty przez komunistów, entuzjastycznie natomiast witany przez społeczeństwo. Po wylądowaniu na lotnisku Okęcie mówił do zebranych tłumów:

- Obywatele! Bracia i siostry moje! Trudno mi przemawiać w tym momencie, kiedy zamyka się krąg mojej podróży. Wierzę, że pójdą za mną wszyscy stamtąd, bo pragną, bo tęsknią, bo chcą być z wami, chcą żyć w wolnej, niepodległej, suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej – mówił wzruszony.

Polacy widzieli w Mikołajczyku męża opatrznościowego, wierzyli, że uda mu się sprawić, by Polska stała się państwem demokratycznym i niezależnym od ZSRR.

- Mikołajczyk chciał przede wszystkim doprowadzić do jak najszybszych wolnych wyborów parlamentarnych, co było zapisane w układach jałtańskich – komentował prof. Tadeusz Kisielewski.

Inny historyk, dr Rafał Habielski mówił w audycji poświęconej powstaniu PSL-u :

- Samo powstanie PSL i ogłoszenie programu stawiało tę partie po przeciwnej stronie barykady niż PPR i jej sojuszników. Praktycznie od początku partia Mikołajczyka była skazana na walkę z komunistami. Były organizowane zamachy na członków ruchu ludowego, mordy skrytobójcze. Sprawców tych zabójstw nigdy nie wykrywano.

Komuniści bardzo szybko zorientowali się, jak wielkim zagrożeniem jest dla nich rosnąca w siłę partia chłopska. Sfałszowane wyniki referendum w 1946 i wyborów parlamentarnych rok później, doprowadziły do wyjazdu Stanisława Mikołajczyka z kraju, a sama partia została w 1949 roku przekształcona w Zjednoczone Stronnictwo Ludowe.

Posłuchaj oryginalnych nagrań z udziałem Stanisława Mikołajczyka oraz komentarzy historyków na temat powstania PSL i losów jej przywódcy.

Zajrzyj na strony serwisu "Radia Wolności">>>

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Od premiera do uciekiniera

Ostatnia aktualizacja: 18.07.2012 00:00
18 lipca 1901 roku w Halsterhausen urodził się Stanislaw Mikołajczyk
rozwiń zwiń