X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Władysław Kopaliński - jeszcze za 100 lat będziemy korzystać z jego słowników

Ostatnia aktualizacja: 05.10.2017 07:00
– To nie jest prawda, że moje mieszkanie składa się z szuflad. I nie jest również prawdą, że to, co ja mawiam w "Odpowiedziach z różnych szuflad" mieści się wyłącznie w mojej głowie – mówił Władysław Kopaliński.
Audio
  • "Władysława Kopalińskiego od słowa do słowa" - aud. Iwony Malinowskiej z udziałem krytyka literackiego, eseisty Jana Gondowicza oraz historyka literatury Jana Tomkowskiego (14.10.2007)
  • Dlaczego coś działa na kogoś jak czerwona płachta na byka? Kim był Lucyfer? Który król polski miał najwięcej żon? - 1. gawęda prof. Władysława Kopalińskiego z cyklu ”Odpowiedzi z różnych szuflad” (21.11.1963)
Warszawa, 2006-10-26, Klub Księgarza. Wieczór promocyjny Władysława Kopalińskiego, PAP
Warszawa, 2006-10-26, Klub Księgarza. Wieczór promocyjny Władysława Kopalińskiego, PAPFoto: Andrzej Rybczyński

5 października 2007 zmarł w wieku niespełna 100 lat Władysław Kopaliński – tłumacz, wydawca, felietonista, a nade wszystko wybitny leksykograf.

– Był postacią jedyną w swoim rodzaju, przedstawicielem formacji intelektualnej, która przynosi zaszczyt przedwojennym szkołom. Był człowiekiem, który w jakiejś mierze uzupełniał luki edukacyjne generacji powojennych niedouków – mówił o Władysławie Kopalińskim, krytyk literacki i eseista, Jan Gondowicz w audycji Iwony Malinowskiej nadanej krótko po śmierci autora popularnego ”Słownika wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych”.

"Odpowiedzi z różnych szuflad"

Sam Kopaliński, opowiadając o swojej pracy na antenie Polskiego Radia stwierdzał lakonicznie: – To wszystko pochodzi od innych, mądrzejszych ode mnie ludzi. Sztuką jest umieć szukać właściwych źródeł. I dodawał: – Audycja ”Odpowiedzi z różnych szuflad” w ogóle nie może korzystać z encyklopedii, bo odpowiedzi tam zawarte są przeciwieństwem radia. Tu potrzebna jest forma osobistej gawędy.

W Archiwum Polskiego Radia zachowała się pierwsza gawęda z cyklu "Odpowiedzi z różnych szuflad" z 21 listopada 1963 – Nie będzie ten program biurem informacyjnym – wyjaśniał słuchaczom Władysław Kopaliński zasady nowego programu. - Nie będzie podawał rozkładów jazdy pociągów ani adresów przedsiębiorstw usługowych, nie poinformuje jaka jest powierzchnia stożka ściętego ani kto jest naszym konsulem w Rzymie. Nie będzie również konkurował z Małą Encyklopedią Powszechną, a tym bardziej z książką telefoniczną. Krótko mówiąc nie będzie odpowiadać na każde zadanie-pytanie. Wybierze tylko te z nich, które mogą zainteresować szerszy ogół.

Mistrz słowa

Lubili go słuchacze, cenili też czytelnicy. Przez wiele lat współpracował z "Życiem Warszawy". To właśnie na łamach tej gazety po raz pierwszy w maju 1959 roku użył słowa "nastolatki" w artykule pt. "Autentyczny widz".
– Felietonista zazwyczaj pisze o wszystkim – komentował drugi gość audycji Iwony Malinowskiej, historyk literatury prof. Jan Tomkowski. – On też pisał o różnych sprawach, o adaptacjach filmowych, o Ameryce, telewizji, o współczesnej polszczyźnie, czytelnictwie. Filozofią Kopalińskiego był oświeceniowy racjonalizm. Stąd tak bardzo cenił sobie Boya-Żeleńskiego i Słonimskiego.

Przeżycia wojenne

Przyszedł na świat 14 listopada 1907 w Warszawie, w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Rozpoczął studia na anglistyce na Uniwersytecie Warszawskim, ale naukę przerwał i pomagał ojcu w prowadzeniu drukarni. W czasie II wojny światowej przebywał w stolicy, nie poszedł do getta, był żołnierzem organizacji PLAN. W czasie wojny stracił nieomal całą rodzinę. Tuż przed wybuchem powstania warszawskiego przedostał się do Lublina. – Przechodził różne metamorfozy – mówił w audycji Jan Gondowicz. – Wykluczył całkowicie z naszych rozmów temat września 1939 roku i Powstania Warszawskiego. Na własnej skórze poznał co to jest totalitaryzm.

Tłumacz i leksykograf

Władysław Kopaliński tłumaczył literaturę anglosaską, był autorem opracowań dzieł literatury klasycznej i współczesnej, ale powszechne uznanie zyskał jako leksykograf. – Traktował to czysto pozytywistycznie, jako swoja misję, jako zadanie spełniane nie dla sławy, czy zarobku. Robił to z potrzeby serca – komentował Jan Gondowicz.
A sam Kopaliński mówił: – Moim głównym zajęciem jest leksykografia. I tak wędruję od jednej grubej książki do drugiej, od słownika do leksykonu, od leksykonu do księgi cytatów z polskiej literatury pięknej.

Książki do czytania

Jest autorem m.in.: Słownika wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Słownika mitów i tradycji kultury, Księgi cytatów z polskiej literatury pięknej od XIV do XX wieku (wspólnie z Pawłem Hertzem), Leksykonu wątków miłosnych.
– Robił coś, z czym nie dawały sobie rady całe zespoły naukowe. Leksykony, czy słowniki jego autorstwa są książkami do czytania, publikacjami, do których zagląda się z przyjemnością – stwierdził prof. Jan Tomkowski.

Władysław Kopaliński żył blisko 100 lat.
Posłuchaj archiwalnej audycji Iwony Malinowskiej pt. "Władysława Kopalińskiego od słowa do słowa".

bs

Czytaj także

Na marginesach literatury

Ostatnia aktualizacja: 12.10.2007 15:31
Władysława Kopalińskiego "Od słowa do słowa "
rozwiń zwiń

Czytaj także

Felietony Wiecha w naszych archiwach - posłuchaj!

Ostatnia aktualizacja: 26.07.2018 06:02
Pierwszą nowelę, o umierającym z głodu dramaturgu, opublikował, gdy miał 12 lat. Prozaik, satyryk, dziennikarz, nazywany "Homerem warszawskiej ulicy" - Stefan Wiechecki zmarł 26 lipca 1979 roku.
rozwiń zwiń