X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Władysław Raczkiewicz. "Zabrakło mu iskry"

Ostatnia aktualizacja: 30.09.2019 06:05
Apogeum działalności Władysława Raczkiewicza przypadło na okres dla Polski najtrudniejszy, najbardziej dramatyczny. 80 lat temu Ignacy Mościcki przekazał mu urząd Prezydenta RP.
Audio
  • Władysław Raczkiewicz - audycja z cyklu "Postacie XX wieku"
  • Fragm. przemówienia Prezydenta RP Władysława Raczkiewicza o zmarłym gen. Władysławie Sikorskim (5 lipca 1943)
Władysław Raczkiewicz, foto: wikipediadomena publiczna
Władysław Raczkiewicz, foto: wikipedia/domena publiczna

Władysław Raczkiewicz był prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1939-1947. Przez prawie 8 lat sprawował najwyższy urząd w państwie, będąc z dala od ojczyzny. Część historyków uważa, że Raczkiewicz zasługuje na miano męża stanu, inni są zdania, że nie miał wystarczających kwalifikacji, by stanąć na czele państwa w tak trudnym dla Polski okresie. Owszem był sprawnym administratorem, ale brakowało mu siły charakteru.

Więcej na temat rządu londyńskiego w serwisie - Radia Wolności >>>

Władysław Raczkiewicz urodził się 28 stycznia 1885 w gruzińskim Kutaisi w rodzinie inteligenckiej. Studiował w Petersburgu, gdzie wstąpił do nielegalnej Organizacji Młodzieży Narodowej, a później do Związku Młodzieży Polskiej "Zet". W 1911 roku ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie w estońskim Dorpacie. Od 1912 pracował jako adwokat w Mińsku białoruskim.
Podczas I wojny światowej, jako poddany cara, został zmobilizowany do armii rosyjskiej i przydzielony do Sztabu Frontu Zachodniego. Tam stanął na czele utworzonego w 1917 roku Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego (Naczpol), który w warunkach wynikłych z rewolucji rosyjskiej próbował tworzyć polskie siły zbrojne na terenie Rosji.

II Rzeczpospolita i praca w administracji publicznej

W 1918 roku Władysław Raczkiewicz wstąpił do Wojska Polskiego, uzyskał przydział do 10. Pułku Ułanów Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Brał udział w obronie Mińska przed bolszewikami, a w 1920 dowodził Ochotniczym Oddziałem Kresowym, walczącym o Wilno.
W latach 1919-1921 był zastępcą Komisarza Generalnego Ziem Wschodnich, szefem Zarządzania Terenów Przyfrontowych i Etapowych oraz Delegatem przy Rządzie Litwy Środkowej w Wilnie.

W 1921 roku Raczkiewicz został ministrem spraw wewnętrznych. Tę funkcję pełnił jeszcze dwukrotnie - w latach 1925-26 oraz w 1936. Początkowo bliski endecji, w latach 30. związał się z sanacją. W 1930 roku został senatorem z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem (BBWR), a następnie marszałkiem Senatu.
- Szopka warszawska, nie znająca go dobrze, zastanawiała się, dlaczego Piłsudski powołał go na tak wysokie stanowisko i znajdowała odpowiedź: bo z Wilna i przystojny - pisał o Władysławie Raczkiewiczu Stanisław Cat Mackiewicz.

Od 1934 piastował urząd prezesa Światowego Związku Polaków z Zagranicy (Światpol). Przyniosło mu to pewną popularność poza granicami Polski.

Rząd
Rząd Mariana Kościałkowskiego, 1936. Władysław Raczkiewicz, minister spraw wewnętrznych (siedzi, pierwszy z prawej). Wikimedia Commons/dp

II wojna światowa

We wrześniu 1939 roku Raczkiewicz został wysłany do Paryża z misją działania wśród Polonii. Po klęsce kampanii wrześniowej Ignacy Mościcki wyznaczył go na swojego następcę na stanowisku prezydenta (po rezygnacji Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego).

- Został on wysunięty na to stanowisko z uwagi na jego popularność wśród Polonii - mówił prof. Paweł Wieczorkiewicz - Sądzono, że będzie w stanie pozyskać Polonię amerykańską i kanadyjską do wsparcia armii polskiej oraz rządu polskiego, który się tworzył w Paryżu.

Zobacz serwis specjalny - II wojna światowa >>>

Prezydent RP na uchodźstwie

Władysław Raczkiewicz objął urząd Prezydenta RP na Uchodźstwie 29 września 1939. Podpisał z nowo mianowanym premierem, gen. Władysławem Sikorskim umowę paryską. Zrezygnował z części przysługujących mu uprawnień prezydenckich na rzecz prezesa Rady Ministrów.

"Oświadczenie to umożliwiało trudną współpracę liberalnych piłsudczyków z dotychczasową opozycją - tzw. Frontem Morges. Dzięki tej umowie antydemokratyczne przepisy konstytucji kwietniowej zostały stępione, a działalność rządu RP we Francji i Wielkiej Brytanii oraz Polskiego Państwa Podziemnego uwiarygodniona wśród demokratycznych zachodnich sojuszników Rzeczypospolitej" - pisał Marian Marek Drozdowski.

Nowy prezydent amnestionował działaczy politycznych skazanych w procesje brzeskim. Specjalnym dekretem anulował wszelkie akty prawne wydane na ziemiach polskich przez władze okupacyjne (niemieckie, sowieckie, litewskie i słowackie). Na mocy decyzji prezydenta ukonstytuował się także Wojskowy Trybunał Orzekający, który badał przyczyny klęski kampanii polskiej 1939 roku.

W opozycji do Sikorskiego

Początkowo Raczkiewicz rezydował w Paryżu, a od 22 listopada 1939 w Angers. Po klęsce Francji w czerwcu 1940 roku przeniósł się wraz z rządem do Wielkiej Brytanii. Przeciwny układowi Sikorski-Majski z 30 lipca 1941, który podpisano bez jego wiedzy, Raczkiewicz groził ustąpieniem z urzędu, co zapoczątkowało kryzys gabinetowy. W grudniu 1942 roku wystosował list do papieża Piusa XII, w którym wzywał Watykan do zainteresowania się losem Polaków i Żydów - ofiar niemieckich represji.

Po wybuchu Powstania Warszawskiego Raczkiewicz apelował do władz zachodnich aliantów o wsparcie powstania. Jednocześnie łagodził konflikty między premierem Mikołajczykiem a nowym Naczelnym Wodzem, gen. Kazimierzem Sosnkowskim, który oskarżał zachodnich aliantów o zbrodniczą bezczynność wobec powstania.

Upadek autorytetu rządu londyńskiego

Na skutek nacisku brytyjsko-amerykańskiego prezydent Raczkiewicz zdecydował się odwołać gen. Sosnkowskiego ze stanowiska Naczelnego Wodza. Według prof. Pawła Wieczorkiewicza był to błąd kardynalny - pozwolenie na mieszanie się obcych w sprawy polskie. I to zaowocowało bardzo szybko upadkiem autorytetu rządu polskiego i w ogóle władz naczelnych polskich w Londynie.

Po konferencji jałtańskiej (4-11 lutego 1945) wielkie mocarstwa koalicji cofnęły uznanie rządowi Rzeczypospolitej na uchodźstwie. Prezydent Raczkiewicz stracił wpływ na polityczny kształt przyszłej Polski.

Władysław Raczkiewicz zmarł na białaczkę 6 czerwca 1947 w walijskim sanatorium w Ruthin. Pochowano go na Cmentarzu Lotników Polskich w Newark w Wielkiej Brytanii.

Władysław Raczkiewicz, prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1939–1947. Przez prawie osiem lat sprawował najwyższy urząd w państwie będąc z dala od ojczyzny. Historycy zastanawiają się: czy rzeczywiście był to mąż stanu, czy nie był to być może człowiek postawiony na czele państwa w sytuacji dramatycznej, który kwalifikacji na męża stanu nie miał.

Urodził się 28 stycznia 1885 roku w gruzińskim Kutaisi w rodzinie inteligenckiej. Studiował w Petersburgu, gdzie wstąpił do nielegalnej Organizacji Młodzieży Narodowej, a później do Związku Młodzieży Polskiej "Zet". W 1911 roku ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie w estońskim Dorpacie. Od 1912 pracował jako adwokat w Mińsku białoruskim.

I wojna światowa

Podczas I wojny światowej, jako poddany cara, został zmobilizowany do armii rosyjskiej i przydzielony do Sztabu Frontu Zachodniego. Tam stanął na czele utworzonego w 1917 roku Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego (Naczpol), który w warunkach wynikłych z rewolucji rosyjskiej próbował tworzyć polskie siły zbrojne na terenie Rosji.

Druga Rzeczpospolita i praca w administracji publicznej

W 1918 roku Władysław Raczkiewicz wstąpił do Wojska Polskiego, uzyskał przydział do 10. Pułku Ułanów Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Brał udział w obronie Mińska przed bolszewikami, a w 1920 dowodził Ochotniczym Oddziałem Kresowym, walczącym o Wilno.

W latach 1919-1921 był zastępcą Komisarza Generalnego Ziem Wschodnich, szefem Zarządzania Terenów Przyfrontowych i Etapowych oraz Delegatem przy Rządzie Litwy Środkowej w Wilnie.

W 1921 roku Raczkiewicz został ministrem spraw wewnętrznych. Tę funkcję pełnił jeszcze dwukrotnie - w latach 1925-26 i 1936. W okresie 1921-1939 był również wojewodą, kolejno: nowogrodzkim, wileńskim, krakowskim i pomorskim. Początkowo bliski endecji, w latach 30. związał się z sanacją. W 1930 roku został senatorem z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem (BBWR), a następnie marszałkiem Senatu.

- Szopka warszawska, nie znająca go dobrze, zastanawiała się dlaczego Piłsudski powołał go na tak wysokie stanowisko i znajdowała odpowiedź: bo z Wilna i przystojny – pisał o Władysławie Raczkiewiczu Stanisław Cat Mackiewicz.

Od 1934 piastował urząd prezesa Światowego Związku Polaków z Zagranicy (Światpol). Przyniosło mu to pewną popularność poza granicami Polski.

II wojna światowa

We wrześniu 1939 roku Raczkiewicz został wysłany do Paryża z misją działania wśród polonii. Po klęsce kampanii wrześniowej Ignacy Mościcki wyznaczył go na swojego następcę na stanowisku prezydenta (po rezygnacji Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego).

- Został on wysunięty na to stanowisko z uwagi na jego popularność wśród polonii - mówi prof. Wieczorkiewicz - sądzono, że będzie w stanie pozyskać polonię amerykańską i kanadyjską do wsparcia armii polskiej i rządu polskiego, który się tworzył w Paryżu.

Władysław Raczkiewicz objął urząd Prezydenta RP na Uchodźstwie 29 września 1939 roku. Podpisał z nowo mianowanym premierem, generałem Władysławem Sikorskim umowę paryską. Zrezygnował z części przysługujących mu uprawnień prezydenckich na rzecz prezesa Rady Ministrów.

"Oświadczenie to umożliwiało trudną współpracę liberalnych piłsudczyków z dotychczasową opozycją - tzw. Frontem Morges. Dzięki tej umowie antydemokratyczne przepisy konstytucji kwietniowej zostały stępione, a działalność rządu RP we Francji i Wielkiej Brytanii oraz Polskiego Państwa Podziemnego uwiarygodniona wśród demokratycznych zachodnich sojuszników Rzeczypospolitej" - pisał Marian Marek Drozdowski.

Nowy prezydent amnestionował działaczy politycznych, skazanych w procesje brzeskim. Specjalnym dekretem anulował wszelkie akty prawne wydane na ziemiach polskich przez władze okupacyjne (niemieckie, sowieckie, litewskie i słowackie). Na mocy decyzji prezydenta ukonstytuował się także Wojskowy Trybunał Orzekający, który badał przyczyny klęski kampanii polskiej 1939 roku.

Początkowo siedzibą Raczkiewicza był Paryż, a od 22 listopada 1939 - Angers. Po klęsce Francji w czerwcu 1940 roku przeniósł się wraz z rządem do Wielkiej Brytanii. Przeciwny układowi Sikorski-Majski z 30 lipca 1941, który podpisano bez jego wiedzy, Raczkiewicz groził ustąpieniem z urzędu, co zapoczątkowało kryzys gabinetowy. W grudniu 1942 podpisał list do papieża Piusa XII, w którym wzywał Watykan do zainteresowania się losem Polaków i Żydów - ofiar niemieckich represji.

Po wybuchu Powstania Warszawskiego Raczkiewicz apelował do władz zachodnich aliantów o wsparcie powstania. Jednocześnie łagodził konflikty między premierem Mikołajczykiem a nowym Naczelnym Wodzem, generałem Kazimierzem Sosnkowskim, który oskarżał zachodnich aliantów o zbrodniczą bezczynność wobec powstania.

Na skutek nacisku brytyjsko-amerykańskiego prezydent Raczkiewicz zdecydował się odwołać gen. Sosnkowskiego ze stanowiska Naczelnego Wodza. Według prof. Wieczorkiewicza był to błąd kardynalny – to było pozwolenie na mieszanie się obcych w sprawy polskie. I to zaowocowało bardzo szybko upadkiem autorytetu rządu polskiego i w ogóle władz naczelnych polskich w Londynie.

Po konferencji jałtańskiej (4-11 lutego 1945 roku) wielkie mocarstwa koalicji cofnęły uznanie rządowi Rzeczypospolitej na uchodźstwie. Prezydent Raczkiewicz stracił wpływ na polityczny kształt przyszłej Polski.

Władysław Raczkiewicz zmarł na białaczkę 6 czerwca 1947 roku w walijskim sanatorium w Ruthin. Pochowano go na Cmentarzu Lotników Polskich w Newark w Wielkiej Brytanii.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kazimierz Sosnkowski - "Szef Komendanta"

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2019 06:00
19 listopada 1885 roku urodził się Kazimierz Sosnkowski, szef sztabu I Brygady Kadrowej, generał, który po śmierci gen. Władysława Sikorskiego został Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Cichociemni - byli elitą Polski Walczącej

Ostatnia aktualizacja: 15.02.2015 06:50
15 lutego 1941 odbył się pierwszy lot Cichociemnych na teren Polski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polska i Wielka Brytania sojusznikami

Ostatnia aktualizacja: 25.08.2019 06:06
- Józef Beck uznał ten sojusz za wielki sukces i spełnienie testamentu Piłsudskiego. Było jednak już zbyt późno na zatrzymanie agresji Hitlera papierowymi gwarancjami – mówił dr Janusz Osica na antenie Polskiego Radia.
rozwiń zwiń