X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Alexander Dubček – socjalista z ludzką twarzą

Ostatnia aktualizacja: 07.11.2013 06:00
– Szedł konsekwentnie z narodem, nie chciał się cofać, ale nie wierzył też, że mogą być takie naciski ze strony Rosji – mówił o Alexandrze Dubčeku historyk prof. Jerzy Robert Nowak.
Audio
  • O życiu i działalności politycznej Alexandra Dubčeka mówił historyk Jerzy Nowak, aud. Sławomira Szofa z cyklu "Postacie XX wieku" (4.06.1995)
Alexander Dubek - symbol Praskiej Wiosny, PAPpicture-alliancedpa (30.06.1968)
Alexander Dubček - symbol Praskiej Wiosny, PAP/picture-alliance/dpa (30.06.1968)

7 listopada 1992 roku zmarł Alexander Dubček – symbol reform w Czechosłowacji. Zmiany, które zaczął wprowadzać w 1968 roku nie spodobały się władzy na Kremlu. Entuzjazm Czechów i Słowaków postanowiono stłumić siłą.
– Ja nie sądzę, żeby on sobie wyobrażał, (…) że będzie takim przywódcą przemian – mówił prof. Nowak w audycji Sławomira Szofa 1995 roku. – Jednak trzeba przyznać, że widząc nastrój społeczeństwa czeskiego i słowackiego, i ogromne zapotrzebowanie na zmiany wśród narodu i poparcie dla tych zmian właściwie poszedł z narodem.
Liberał w Komitecie Centralnym
Alexander Dubček urodził się 27 listopada 1921 roku w Uhrovcu na Słowacji. Jednak pierwsze lata życia spędził z rodzicami w Kirgistanie. W 1938 roku rodzina Dubčeków wróciła do kraju, a Alexander szybko stał się członkiem nielegalnej Komunistycznej Partii Słowacji. Uczestniczył również w powstaniu słowackim w 1944 roku, w czasie którego zginął jego brat. W 1955 roku został oddelegowany na studia do Moskwy, gdzie zgłębiał razem z Michaiłem Gorbaczowem nauki polityczne. W 1963 roku został I sekretarzem Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Słowacji.

Wizyta

Nz: Wizyta przywódców Czechosłowackich w Rumunii, od lewej w pierwszym rzędzie: Alexander Dubček, Ludvik Svoboda i Nicolae Ceauşescu (1968), Rumuńskie Archiwum Narodowe, Wikipedia/dp

Jego kariera polityczna nabrała tempa 5 stycznia 1968 roku, kiedy to Komitet Centralny Partii usunął ze stanowiska I sekretarza KC Antonina Novotnego, a jego miejsce zajął Dubček. Na owym plenum dokonano też rozdzielenia funkcji I sekretarza i prezydenta, więc Novotny zachował mniej istotne stanowisko  prezydenta.
– Naprawienie krzywd, niesprawiedliwości, rehabilitacja niewinnie skazanych – prof. Jerzy Robert Nowak wymieniał sprawy, którymi Dubček zajął się po dojściu do władzy. – Druga rzecz to odsuwanie starego, skorumpowanego aparatu.
Liberalny Dubček szybko zaczął wprowadzać zmiany w Republice Czechosłowackiej. Na stanowisko prezydenta zaproponował Ludvika Svobodę. Wówczas przyszedł czas na prawdziwą rewolucję.
– Czeska prasa była przedtem maksymalnie zakneblowana, teraz Czechosłowacja w ciągu kilku miesięcy weszła w okres autentycznej wolności prasy – mówił o zmianach za rządów Dubčeka gość audycji Sławomira Szofa. – Zaczęcie reform gospodarczych: po okresie długotrwałej stagnacji i sztywnego centralizmu gospodarczego Czechy rozpoczęły reformy (…) No i co najważniejsze zaczęły dawać dowody samodzielności w polityce zagranicznej.
Od rewolucji do wkroczenia wojsk
Kreml nie przyjął zmian wprowadzanych przez Alexandra Dubčeka z entuzjazmem. Z niepokojem na poczynania przywódcy Czechosłowaków patrzył cały blok wschodni. Wsparciem dla reformatorskiego skrzydła partii komunistycznej miało być oświadczenie "Dwóch tysięcy słów". Manifest intelektualistów czeskich napisany przez Ludvika Vaculika przedstawiał propozycje zmian, na które Kreml nie chciał przystać. Zbrojna interwencja w Czechosłowacji była coraz bliżej.
– Na pewno nie przypuszczał, że wojska sowieckie i kilku innych krajów socjalistycznych wkroczą do Czechosłowacji – mówił o czasie przed Praską Wiosną prof. Jerzy Robert Nowak. – Przyznaje sam na kartach swoich pamiętników, że myślał, że ma tu do czynienia jednak z towarzyszami, a okazało się, że ma do czynienia z bandą zbójów.
21 sierpnia 1968 roku radzieckie czołgi wkroczyły do Pragi. Szybko przy udziale czeskiej bezpieki Dubčeka i innych przywódców Praskiej Wiosny uwięziono. Mimo że Moskwa miała "w garści" symbol rewolucji, wszystko inne wymykało się spod kontroli – naród czechosłowacki się buntował i nie zamierzał oddać dopiero co wywalczonych wolności. Dubčeka wypuszczono dopiero, gdy zawarto porozumienia w Moskwie.
Więcej o Praskiej Wiośnie w specjalnym serwisie Polskiego Radia -> Praga 1968
Po Praskiej Wiośnie
Alexander Dubček – symbol Praskiej Wiosny poszedł w tym czasie na wiele ustępstw, które nie mogły spodobać się osobom dotychczas go popierającym. Po powrocie do Pragi zmuszono go, aby podpisał umowę o czasowej obecności wojsk radzieckich w Czechosłowacji. Tym samym Dubček działania komunistów firmował niejako swoim nazwiskiem.
– Dziś wiem, że powinienem odmówić złożenia swojego podpisu – pisał Dubček po latach w swojej autobiografii. – Nigdy nie przestanę tego żałować.

Grób

Nz: Grób Alexandra Dubceka w Bratysławie, Słowacja, aut. Kelovy (2007), Wikipedia/dp

Później został ambasadorem w Turcji, a władze w Moskwie liczyły na to, że już na zawsze zostanie za granicą. Kiedy wrócił do Czech kierowany był na podrzędne stanowiska. O dawnym reformatorze Czechosłowacji przypomniano sobie w 1980 roku, podczas aksamitnej rewolucji. Padały nawet propozycje, aby to on, a nie Vaclav Havel został Prezydentem Republiki.

Alexander Dubček zginął w wypadku samochodowym. Jego kierowcą był pracownik bezpieki, a sam Dubček wiózł wówczas akta tajnych agentów sowieckich z 1968 roku.

– Po wypadku okazało się, że zginął nie tylko Dubček, ale zginęły także wszystkie tajne akta, co więcej później zaginął też wrak samochodu – mówił o niejasnych okolicznościach śmierci Dubčeka gość Sławomira Szofa.

Ocena Alexandra Dubčeka nie jest jednoznaczna, ale dla Czechów i Słowaków zawsze będzie on symbolem reform i Praskiej Wiosny.

– Największą zasługą Dubčeka w oczach jego rodaków było to, że potrafił przez te 7-8 miesięcy 1968 roku być absolutnym symbolem marzeń Czechosłowacji o pełnej suwerenności i niepodległości – mówił prof. Jerzy Robert Nowak. – Później przez swoje wahania, nadmierne ustępstwa wiele z tego autorytetu zatracił.

mb
Nz: Grób Alexandra Dubceka w Bratysławie, Słowacja, aut. Kelovy (2007), Wikipedia/dp
Później został ambasadorem w Turcji, a władze w Moskwie liczyły na to, że już na zawsze zostanie za granicą. Kiedy wrócił do Czech kierowany był na podrzędne stanowiska. O dawnym reformatorze Czechosłowacji przypomniano sobie w 1980 roku, podczas aksamitnej rewolucji. Padały nawet propozycje, aby to on, a nie Vaclav Havel został Prezydentem Republiki.
Alexander Dubček zginął w wypadku samochodowym. Jego kierowcą był pracownik bezpieki, a sam Dubček wiózł wówczas akta tajnych agentów sowieckich z 1968 roku.

– Po wypadku okazało się, że zginął nie tylko Dubček, ale zginęły także wszystkie tajne akta, co więcej później zaginął też wrak samochodu – mówił o niejasnych okolicznościach śmierci Dubčeka gość Sławomira Szofa.

Ocena Alexandra Dubčeka nie jest jednoznaczna, ale Czesi i Słowacy raczej postrzegają go jako symbol reform i Praskiej Wiosny.
– Największą zasługą Dubčeka w oczach jego rodaków było to, że potrafił przez te 7-8 miesięcy 1968 roku być absolutnym symbolem marzeń Czechosłowacji o pełnej suwerenności i niepodległości – mówił prof. Jerzy Robert Nowak. – Później przez swoje wahania, nadmierne ustępstwa wiele z tego autorytetu zatracił.
mb
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Koniec marzeń o wolności

Ostatnia aktualizacja: 21.08.2013 08:00
- Kilka setek młodych Czechów i Słowaków zebrało się przed budynkiem Centralnego Komitetu partii, gwiżdżąc i krzycząc "Precz z Rosjanami!" - relacjonował w 1968 roku korespondent Rozgłośni Polskiej RWE.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Edvard Beneš nie miał w Polsce najlepszej prasy

Ostatnia aktualizacja: 03.09.2014 07:00
- W naszej prasie o tej postaci napisano niezbyt wiele pozytywnych słów, a ja uważam Edvarda Beneša za jednego z najwybitniejszych dyplomatów europejskiej sceny politycznej XX wieku – powiedział historyk, prof. Andrzej Bartnicki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ryszard Siwiec na portalu Polskiego Radia

Ostatnia aktualizacja: 08.09.2013 15:59
Portal Polskiego Radia uruchomił stronę internetową poświęconą Ryszardowi Siwcowi. W niedzielę minęło 45 lat od samopodpalenia Ryszarda Siwca.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tomáš Garrigue Masaryk - pierwszy prezydent Czechów i Słowaków

Ostatnia aktualizacja: 07.03.2015 07:00
"Państwo nie jest tak złe i nierozsądne, jak twierdzą anarchiści, nie jest wszakże tak piękne i dobre, jak śpiewają jego wielbiciele. Przeciętnie nie jest gorsze od pozostałych dzieł ludzkich. Jest potrzebne" - mówił Tomáš Garrigue Masaryk.
rozwiń zwiń