X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Porozumienie Sikorskiego ze Stalinem – podanie ręki wrogowi

Ostatnia aktualizacja: 04.12.2013 06:00
Pod koniec listopada 1941 roku generał Władysław Sikorski wybrał się z oficjalną wizytą do Moskwy. Tam miał ostatecznie potwierdzić, że na podstawie zawartego wcześniej układu Sikorski–Majski polscy więźniowie opuszczą łagry. Porozumienie ze Stalinem nie przyniosło jednak oczekiwanych rezultatów.
Audio
  • "Pakt Sikorskiego z Sowietami" - o okolicznościach zawarcia umowy polsko-sowieckiej po ataku Niemiec na ZSRR w 1941 roku mówił gen. prof. Marian Kukiel. (RWE, 19.11.1967)
  • Przemówienie gen. Władysława Sikorskiego z Moskwy po dwudniowych rozmowach z Józefem Stalinem. (RWE, 4.12.1941)
Gen. Władysław Sikorski podpisuje w Moskwie traktat o wzajemnej pomocy między ZSRR a Polską, po prawej: Józef Stalin. Moskwa, 4.12.1941
Gen. Władysław Sikorski podpisuje w Moskwie traktat o wzajemnej pomocy między ZSRR a Polską, po prawej: Józef Stalin. Moskwa, 4.12.1941Foto: PAP-ARCHIWUM

4 grudnia 1941 roku gen. Władysław Sikorski i Józef Stalin podpisali deklarację, w której Polska zobowiązała się stanąć po stronie aliantów i prowadzić wojnę z Niemcami. W zamian liczyła na wsparcie ZSRR podczas ustalania po wojnie nowego porządku w Europie. Jak się później okazało i Sikorski, i Stalin treść porozumienia rozumieli zdecydowanie inaczej.

Układ Sikorski–Majski

22 czerwca 1941 roku armia hitlerowska rozpoczęła atak na Związek Radziecki. Na wiadomość o inwazji na Rosję, premier Wielkiej Brytanii, Winston Churchill zapewnił zaatakowaną stronę o wsparciu wojsk alianckich. Polska również postanowiła poprzeć Stalina, jeżeli ten zrealizuje kilka postulatów. Stojący na czele rządu RP na Uchodźstwie gen. Sikorski wygłosił przemówienie, w którym wyrażał nadzieję na powrót Moskwy do zasad pokoju ryskiego, naruszonego przez napaść na Polskę w 1939 roku.

Podpisanie
Podpisanie układu Sikorski-Majski (lipiec 1941 r.), źr. Olgierd Terlecki "Władysław Sikorski", Warszawa 1982, Wikipedia/dp

– Wówczas sprawa polska schodziła na drugi plan – mówił prof. Marian Kukiel w 1967 roku w RWE. – Głos Sikorskiego wyciągający rękę do walczącej Rosji bez względu na krzywdy przez Polskę doznane, z gotowości współdziałania we wspólnej walce, upominał się przywrócenia do stanu prawnego naruszonego przez pakty z Hitlerem.

Stalin mający zapewnienia poparcia ze strony Anglii zignorował polski gest. Wówczas w sprawę odbudowania stosunków polsko-rosyjskich zaangażowali się Anglicy. Sikorski dążył do porozumienia, ponieważ był świadomy, że odmowa rokowań prowadziłaby tylko do izolacji Polski.

Do podpisania układu Sikorski–Majski doszło 30 lipca 1941 roku. Według  jego zapisów miało dojść do unieważnienia paktu Stalina z Hitlerem o unicestwieniu Polski, uznania rządu RP w Londynie i utworzenia w Rosji armii polskiej temu rządowi podległej. Dodatkowo rząd radziecki udzielił amnestii wszystkim obywatelom polskim, których więziono na terenie ZSRR.

Sikorski z wizytą u Stalina

Amnestia i anulowanie paktu Ribentrop–Mołotow wywołało burzę wśród polskich polityków. Żądano, aby wypuszczeni z więzień i łagrów zostali oficjalnie oczyszczeni z wszelkich zarzutów. Aktu nie zaakceptował nawet sam prezydent Władysław Raczkiewicz.

Gen.

Nz (od lewej): Gen. Władysław Anders, gen. Władysław Sikorski i Józef Stalin – podczas oficjalnej wizyty w ZSRR (grudzień 1941), źr. Władysław Anders "Bez ostatniego rozdziału", Warszawa 1989, Wikipedia/dp

Związek Radziecki mimo oficjalnie przyjaznych stosunków z polskim rządem na emigracji utrudniał utworzenie Armii Polskiej na swoim terytorium. Ponadto polskich żołnierzy traktowano jak mięso armatnie – na front wysyłano małe, niewyszkolone i nieuzbrojone oddziały. Takim praktykom sprzeciwiał się gen. Władysław Anders, który dowodził Armią Polską.

W takiej atmosferze do Moskwy wybrał się 30 listopada 1941 roku gen. Władysław Sikorski – Jadąc do Rosji na spotkanie ze Stalinem pod koniec listopada miał uzyskać rękojmię pełnego wykonania zobowiązań Rosji, co do więźniów i zesłańców i usunięcia przeszkód do utworzenia dużej armii polskiej – mówił prof. Marian Kukiel.
3 grudnia Premier spotkał się ze Stalinem domagając się zwolnienia wciąż przetrzymywanych w łagrach i więzieniach Polaków. Radziecki przywódca obiecał poprawę zaopatrzenia polskich oddziałów, ale niechętnie składał deklarację, co do przyszłych granic Polski. Do podpisania porozumienia między Sikorskim a Stalinem doszło 4 grudnia 1941 roku w Moskwie.

– Rzetelność wzajemna oraz obopólne poszanowanie odrębności i suwerenności państwowej – oto jedyne warunki umożliwiające dobre i przyjazne stosunki między nami – mówił gen. Władysław Sikorski po podpisaniu porozumienia o współpracy z Sowietami. – Uznając ich konieczność bezwzględną i pożytek, pracować będziemy dalej gorliwie nad pełnym wykonaniem umów, które nas łączą. Dajemy przez to przykład światu, jak należy rozwiązywać najtrudniejsze problemy sporne w imię celów własnych i ogólnoludzkich.

Gen.

Nz: Gen. Władysław Sikorski (ok.1942), źr. Biblioteka Kongresu USA, Wikipedia/dp

Czy Stalin dotrzymał słowa?
 
Mimo zapewnień Premiera RP na Uchodźstwie o lojalności polskich żołnierzy strona rosyjska nie dochowała zapisów umowy.  – Żołnierze polscy będą się bić ze wspólnym wrogiem o oswobodzenie swojej ojczyzny – zapewniał dalej gen. Sikorski. – Razem z wami, gdyż Rosja sowiecka zrozumiała, że silna Polska rządząca się wewnętrznie zgodnie z duchem czasów, zgodnie z własną tradycją jest nieodzownym czynnikiem trwałej równowagi europejskiej. Wierzę zaś, że Rosja nie zapomni w przyszłości, iż Polska biła się razem z nią ze śmiertelnym wrogiem wszystkich Słowian- Niemcami.

Konflikt o armię Andersa narastał. Żołnierzy ewakuowano na Bliski Wschód, ale i zaprzestano dalszego poboru. Tymczasem na terenie ZSRR znajdowało się jeszcze kilkaset tysięcy Polaków, których władze rosyjskie uznały za osoby "dobrowolnie" pozostające na terenie ich kraju.

Porozumienie ze Stalinem niestety nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, przynajmniej nie na skalę, o jakiej myślał wówczas Sikorski. O zakończeniu wojny mówił: – Wyjdzie z niej zwycięsko świat nowy i sprawiedliwy, świat narodów wolnych i stawiających wolność ponad wszystko wbudowany na niewzruszalnych podstawach rzetelnej demokracji – podkreślał z nadzieją w 1941 roku gen. Władysław Sikorski. – Zawali się w gruzy świat gwałtów przemocy, tyranii i niewolnictwa, jakie chcą nam narzucić Germanie spod swastyki hitlerowskiej.

13 kwietnia 1943 roku Niemcy odkryli masowe groby w Katyniu. Polski rząd emigracyjny domagał się wyjaśnienia sprawy przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż. Wówczas, 25 kwietnia 1943 roku, ZSRR zerwał stosunki dyplomatyczne z Polską.

Posłuchaj przemówienia gen. Władysława Sikorskiego z 4 grudnia 1941 roku wygłoszonego po podpisaniu porozumienia ze Stalinem.

mb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

"Wielka czystka" – sposób Stalina na pozbycie się wrogów

Ostatnia aktualizacja: 27.02.2013 07:00
- Około miliona straconych w ciągu dwóch lat, parę milionów aresztowanych i zesłanych do łagrów, tyle było ofiar wielkiej czystki w Związku Sowieckim - mówił prof. Paweł Wieczorkiewicz.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tajemnica katastrofy na Gibraltarze. Zginął w niej premier i Wódz Naczelny Władysław Sikorski

Ostatnia aktualizacja: 04.07.2019 06:07
Śmierć gen. Władysława Sikorskiego oznaczała całkowite osłabienie pozycji Polski w obozie sojuszników wobec otwarcie wysuwanych roszczeń terytorialnych ZSRR i polityki Stalina zmierzającej konsekwentnie do międzynarodowej izolacji Polski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Układ Sikorski-Majski - porozumienie, na którym zależało Anglikom

Ostatnia aktualizacja: 30.07.2019 06:01
30 lipca 1941 wznowione zostały stosunki dyplomatyczne między Polską a ZSRR. W trudnych rozmowach pośredniczyli Brytyjczycy. Gen. Sikorski podpisując układ, naruszał uprawnienia prezydenckie i łamał prawo konstytucyjne.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Nóż w plecy". 74. rocznica agresji sowieckiej na Polskę

Ostatnia aktualizacja: 17.09.2013 06:00
- 17 września wicekomisarz spraw zagranicznych ZSRR wezwał mnie do siebie o 3.00 rano i odczytał mi tekst noty Mołotowa, mówiący że państwo polskie przestało istnieć, wobec czego rząd sowiecki nakazał swym wojskom przekroczyć granice Polski - wspominał ambasador RP w Moskwie Wacław Grzybowski.
rozwiń zwiń