Historia

Wiesław Chrzanowski – nauczyciel demokratycznej opozycji

Ostatnia aktualizacja: 29.04.2022 05:45
Przetrwał okupację niemiecką, represje stalinowskie i przechował wszystko to, co najcenniejszego było w przedwojennej Polsce, żeby przenieść to do Polski demokratycznej. Pokolenie Solidarności widziało w nim "jednego ze swoich ważnych politycznych i życiowych nauczycieli, nawet wtedy, gdy różniły ich poglądy i ideowe korzenie". Wiesław Chrzanowski zmarł 29 kwietnia 2012 roku. 
Okolicznościowy znaczek Poczty Polskiej upamiętniający prof. Wiesława Chrzanowskiego, Marszałka Sejmu I kadencji prezentowany w Sejmie. Warszawa, 16.04.2013.
Okolicznościowy znaczek Poczty Polskiej upamiętniający prof. Wiesława Chrzanowskiego, Marszałka Sejmu I kadencji prezentowany w Sejmie. Warszawa, 16.04.2013. Foto: PAP/Reprodukcja

Wiesław Chrzanowski urodził się 20 grudnia 1923 roku. W czasie II wojny światowej był przewodniczącym tajnego Koła Prawników Studentów Uniwersytetu Warszawskiego, działał także w organizacji młodzieżowej związanej ze Stronnictwem Narodowym. Należał do Armii Krajowej. Podczas Powstania Warszawskiego walczył w batalionie AK "Harnaś".

Po wojnie był przewodniczącym Chrześcijańskiego Związku Młodzieży, związanego ze Stronnictwem Pracy.

W 1948 roku został aresztowany za próbę utworzenia masowego ruchu katolicko-narodowego i "obalenia siłą ustroju Polski Ludowej". Skazany na 8 lat więzienia, karę odbywał w więzieniach we Wronkach i Rawiczu. Zwolniony po 6 latach, w roku 1956 został zrehabilitowany.

Przypominamy nagrane w 2008 roku jego wspomnienia: opowieści o młodości, czasie wojny i latach więzienia. Audycję przygotowała Joanna Szwedowska.

Posłuchaj
08:16 CHRZANOWSKI RAZ.mp3 Wiesław Chrzanowski wspomina dom rodzinny. (PR, 2008)

Posłuchaj
13:14 chrzanowski2.mp3 Wiesława Chrzanowskiego wspomnienia z okresu wojny. (PR, 2008)

 

Posłuchaj
13:11 chrzanowski-3.mp3 Wiesław Chrzanowski o czasie Powstania Warszawskiego. (PR, 2008)

Posłuchaj
08:24 CHRZANOWSKI CZWARTEK.mp3 Wiesław Chrzanowski wspomina lata 1945-46. (PR, 2008)

Posłuchaj
08:17 CHRZANOWSKI PIATEK.mp3 Wiesław Chrzanowski wspomina czas aresztowania i więzienia po założeniu "Tygodnika Warszawskiego". (PR, 2008)

Choć ukończył studia i odbył aplikację adwokacką w 1960 roku, przez ponad 20 lat kolejni ministrowie sprawiedliwości sprzeciwiali się wpisaniu go na listę adwokatów. W tym okresie Chrzanowski pracował m.in. jako pomocnik radcy prawnego w spółdzielniach spożywców, następnie w Centralnym Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego oraz w Spółdzielczym Instytucie Badawczym.

Był członkiem zespołu informacyjnego przy prymasie Polski Stefanie Wyszyńskim. Od połowy lat 70. współpracował z tworzącą się opozycją polityczną. W latach 1980-1981 był doradcą Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" oraz współautorem pierwszego projektu statutu NSZZ "Solidarność". Jako adwokat reprezentował "Solidarność" w postępowaniu rejestracyjnym.

W 1989 roku Chrzanowski był współzałożycielem Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego i pierwszym prezesem tej partii, którą kierował przez pięć lat. W 1991 roku w rządzie Jana Krzysztofa Bieleckiego został ministrem sprawiedliwości. 

W roku 1992 jego nazwisko znalazło się na tzw. liście Macierewicza, która miała przedstawiać byłych tajnych współpracowników Służby Bezpieczeństwa. Zarzuty przeciwko Chrzanowskiemu nie potwierdziły się i w 2000 roku został prawomocnie uwolniony przez Sąd Lustracyjny z zarzutu, że był agentem SB.

Chrzanowski sam wystąpił do sądu o ustalenie, że nigdy nie był agentem służb specjalnych PRL. Po ogłoszeniu wyroku Sądu Lustracyjnego powiedział m.in., że była to dla niego życiowa sprawa oraz że warto było się poddać lustracji. W jednym z wywiadów Chrzanowski powiedział, że gdyby uznano, iż był agentem, byłoby to przekreślenie jego życia.

Posłuchaj
22:57 wspomnienie o wiesławrie chrzanowskim___v2012002406.mp3 Wspomnienie o Wiesławie Chrzanowskim - archiwalna audycja Doroty Truszczak (Jedynka, 30.04.2012)

Wiesław Chrzanowski był wieloletnim profesorem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i wykładowcą prawa. W 1982 roku rozpoczął pracę jako wykładowca na KUL, od 1987 roku jako profesor. W latach 1987-1990 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Prawa Kanonicznego.

im/PAP


Czytaj także

Stefan Kisielewski. "To był człowiek, który chodził własnymi drogami"

Ostatnia aktualizacja: 07.03.2022 05:46
7 marca 1911 roku w Warszawie urodził się Stefan Kisielewski, pisarz, kompozytor, krytyk muzyczny i felietonista. – To był człowiek, który chodził własnymi drogami. Starał się zachować samodzielny, indywidualny punkt widzenia – mówił o nim dziennikarz Piotr Wierzbicki w audycji Anny Lisieckiej w 2011 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Olszewski: Chciałem być kolejarzem, jak mój ojciec

Ostatnia aktualizacja: 16.02.2019 06:25
- U nas w domu był taki zwyczaj, że dzieci mogły słyszeć wszystko, co mówią dorośli – mówił Jan Olszewski w Polskim Radiu w 2011 roku. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

99. rocznica urodzin Tadeusza Różewicza. Posłuchaj unikatowej rozmowy z poetą

Ostatnia aktualizacja: 09.10.2020 05:55
Nie lubił udzielać wywiadów. Te, które udało się zarejestrować, są zdawkowe. Prawdziwym skarbem w Archiwum Polskiego Radia jest rozmowa, którą przeprowadziła z Tadeuszem Różewiczem oraz Czesławem Miłoszem Renata Gorczyńska. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mur berliński na 28 lat podzielił Europę

Ostatnia aktualizacja: 12.08.2019 20:40
O rozpoczęciu budowy muru berlińskiego, konsekwencjach inwestycji, która podzieliła Europę na dwa wrogie obozy także w wymiarze symbolicznym, w audycji "Historia na dziś" mówił dr Patryk Pleskot z Instytutu Pamięci Narodowej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Krystyna Radzikowska. Poznaj prawdziwą królową gambitów

Ostatnia aktualizacja: 05.02.2022 05:55
Długo musiała walczyć o pozycję i uznanie w zdominowanym przez mężczyzn świecie zawodowych szachów, i to nawet wtedy, gdy jako wielokrotna szachowa mistrzyni Polski brała udział w eliminacjach do mistrzostw świata. W ostatnim wywiadzie mówiła o sobie i swoich koleżankach: "byłyśmy pionierkami polskich szachów kobiecych".
rozwiń zwiń