Historia

Ksiądz Zygmunt Kaczyński. Duchowny i wytrawny polityk

Ostatnia aktualizacja: 13.05.2022 05:45
Był jedynym duchownym, który został ministrem w polskim rządzie. Po zakończeniu II wojny światowej powrócił do Polski i prawdopodobnie został zamordowany przez komunistów. – To postać nietuzinkowa i ważna dla dziejów pierwszej połowy XX wieku – oceniał na antenie Polskiego Radia historyk prof. Jarosław Rabiński.
Zygmunt Kaczyński, 1942 rok
Zygmunt Kaczyński, 1942 rokFoto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

13 maja 1953 roku w więzieniu na warszawskim Mokotowie w niewyjaśnionych do dzisiaj okolicznościach zmarł ksiądz Zygmunt Kaczyński.

Ksiądz-polityk

Urodził się 15 października 1894 roku. W 1910 roku rozpoczął naukę w seminarium duchownym w Warszawie. Po czterech latach przeniósł się na Akademię Duchowną w Petersburgu.

Zaangażował się wtedy w działalność charytatywną na rzecz ofiary wojny. W 1917 roku powrócił do Polski i rozpoczął pracę duszpasterską w związkach zawodowych robotników.

Ksiądz Kaczyński był zaangażowany w tworzenie politycznego ruchu chrześcijańsko-demokratycznego w pierwszych latach niepodległej II Rzeczpospolitej. Od 1919 do 1927 roku był posłem na Sejm Rzeczpospolitej, najmłodszym w parlamencie.

W dwudziestoleciu międzywojennym był także dyrektorem Katolickiej Agencji Prasowej. W latach 30. działał we Froncie Morges, który zrzeszał partie opozycyjne wobec coraz bardziej autorytarnych rządów sanacji.

– Front stał się miejscem spotkania elit Rzeczpospolitej Polskiej z okresu II wojny światowej. 90 procent z nich to ludzie, którzy bezpośrednio wchodzili w jego skład lub z nim sympatyzowali. Zygmunt Kaczyński był jedną z najwybitniejszych postaci Frontu Morges i miał wpływ na jego politykę – mówił prof. Jarosław Rabiński w audycji Mirosława Biełaszki z cyklu "Białe plamy".

Posłuchaj
39:50 [i] BP 2-11-16 ks Kaczyński NInA i Internet.mp3 – Ksiądz Kaczyński był wytrawnym politykiem – mówił prof. Jarosław Rabiński w audycji Mirosława Biełaszki z cyklu "Białe plamy". (PR, 2.11.2016)

 

Ksiądz Zygmunt Kaczyński starał się o zjednoczenie partii chadeckich, co ostatecznie udało się dopiero w 1937 roku. Powstało wówczas Stronnictwo Pracy. Partia pod przewodnictwem Karola Popiela zrzeszała Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji, Narodową Partiię Robotniczą i Związek Hallerczyków.

Minister

Po wybuchu II wojny światowej zdołał wyjechać do Francji. Na emigracji dalej działał politycznie i został delegatem Stronnictwa Pracy do Rady Narodowej, która była rodzajem parlamentu na uchodźstwie. W rządzie Sikorskiego objął stanowisko urzędnika w Ministerstwie Informacji i Dokumentacji.

– Ksiądz Kaczyński był jedną z szarych eminencji w rządzie Sikorskiego. Życzeniem Sikorskiego było to, aby jego stanowisko odpowiadało podsekretarzowi stanu, a więc wiceministra – powiedział prof. Jarosław Rabiński w audycji Polskiego Radia z 2016 roku.

Po ogłoszeniu informacji o odnalezieniu grobów polskich oficerów w Katyniu ksiądz Kaczyński złożył wniosek Międzynarodowego Czerwonego Krzyża o zbadanie sprawy. W rządzie Stanisława Mikołajczyka objął stanowisko ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego.

W powojennej Polsce

Powrócił do Polski we wrześniu 1945 roku wraz z innymi działaczami Stronnictwa Pracy. Ksiądz Kaczyński organizował odtwarzanie chrześcijańskiej demokracji w powojennej Polsce. Ksiądz Kaczyński nie chciał pozostawić milionów katolików w Polsce bez opieki duszpasterskiej.

– Złudne nadzieje środowisk katolickich wynikały z taktyki komunistów. Na początku nie prowadzili otwartej wojny z Kościołem katolickim, który uważali za najważniejszą siłą mogącą przeciwstawić się komunizmowi – mówił prof. Jarosław Rabiński.

Najważniejszą osiągnięciem księdza Kaczyńskiego w latach powojennych było organizowanie środowiska świeckich katolików wokół czasopisma Kurii Metropolitarnej Warszawskiej, "Tygodnika Warszawskiego".

Niestety wraz z umacnianiem się pozycji komunistów, działanie niezależnego ruchu katolickiego było coraz bardziej utrudniane. 31 sierpnia 1948 roku został po raz pierwszy zatrzymany wraz z redakcją czasopisma.

– Ksiądz Kaczyński był wytrawnym politykiem i wydaje mi się, że próbował z komunistami prowadzić swoistą grę, a oni z nim. Po pierwszym aresztowaniu miał się meldować w UB, ale skarżył się na to w liście do Bieruta. Widać, że czuł się na tyle silny i uważał, że jeszcze rozgrywa swoją partię. Do pewnego momentu komuniści się go bali – mówił prof. Jarosław Rabiński w audycji Mirosława Biełaszki z cyklu "Białe plamy".

Ksiądz Zygmunt Kaczyński został ponownie aresztowany 26 kwietnia 1951 roku pod zarzutem "zamiaru zmiany przemocą ustroju ludowo-demokratycznego państwa polskiego". W sierpniu został skazany na 10 lat więzienia, którego murów już nie opuścił.

sa

Czytaj także

"Zło dobrem zwyciężaj". 37. rocznica śmierci ks. Jerzego Popiełuszki

Ostatnia aktualizacja: 19.10.2021 06:00
19 października 1984 roku funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa z IV Departamentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, zajmującego się w Polsce Ludowej zwalczaniem Kościoła katolickiego, uprowadzili, a potem zamordowali ks. Jerzego Popiełuszkę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ks. Jan Zieja. Prorok piątego przykazania

Ostatnia aktualizacja: 19.10.2021 05:40
- Sylwetkę ks. Ziei określiłbym jako proroka w nowoczesnym znaczeniu. Miał w sobie coś z człowieka, który przeczuwa przyszłość i wybiega naprzód, który swoją działalnością niepokoi, ale wskazuje drogi, które okazują się słuszne i pożyteczne - mówił biskup Władysław Miziołek na antenie Radia Wolna Europa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Niewyjaśniona śmierć ks. Stefana Niedzielaka

Ostatnia aktualizacja: 21.01.2022 05:45
W nocy z 20 na 21 stycznia 1989 roku zginął w niewyjaśnionych okolicznościach ks. Stefan Niedzielak. Mimo umorzenia przez prokuraturę śledztwa w 2009 roku z powodu braku dowodów, wszystko wskazuje, że ks. Niedzielaka zamordowała Służba Bezpieczeństwa. Sprawców do dziś nie znaleziono.
rozwiń zwiń

Czytaj także

33. rocznica zabójstwa ks. Stanisława Suchowolca

Ostatnia aktualizacja: 30.01.2022 05:54
30 stycznia 1989 roku w Białymstoku znaleziono zwłoki ks. Stanisława Suchowolca. Ksiądz był kapelanem białostockiej "Solidarności" i przyjacielem Jerzego Popiełuszki. Kapłan zatruł się tlenkiem węgla w swoim mieszkaniu. O tym, że było to morderstwo, opinia publiczna dowiedziała się dopiero w 1991 roku.
rozwiń zwiń