X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Tajemnice polskich buław

Ostatnia aktualizacja: 14.11.2011 12:26
Każdy żołnierz nosi ją w plecaku. Była symbolem władzy hetmanów i królów, a później Marszałków Polski. 14 listopada 1920 roku uroczyście wręczono ją Józefowi Piłsudskiemu.
Audio

Buława, to broń obuchowa używana do rozbijania hełmów przeciwników. Z czasem przeistoczyła się w symbol władzy i wysokiego miejsca w hierarchii wojskowej. Można założyć, że wywodzi się w linii prostej od maczugi – jednego z pierwszych rodzajów broni używanych przez człowieka. Najstarsze znane buławy pochodzą z czasów starożytnych Sumerów. Liczne znaleziska pochodzące z tego okresu przedstawiają wodzów armii dzierżących buławy. Odnaleziono też ich kamienne głowice.

Od broni do symbolu władzy

Broń ta nie przyjęła się w kulturze zachodniej, a do Polski przywędrowała ze wschodu. Swoją zawrotna karierę jako oznaka władzy zaczęła w czasach Stefana Batorego, kiedy stała się wyróżnikiem hetmanów i królów. Poza Polską używano jej również na Węgrzech i w państwie moskiewskim skąd, prawdopodobnie, trafiła do naszego kraju. Buława składała się przeważnie z trzonka wykonanego z drewna i kulistej lub gruszkowatej głowicy – kamiennej lub wykonanej z metalu. Zdarzały się również kute w całości z metalu – głównie bojowe. Buławy jako insygnia władzy były bogato zdobione: trzonek obijano blachą ze szlachetnego kruszcu, a głowicę pokrywano zdobieniami i szlachetnymi kamieniami. Mistrzami w ich wykonywaniu byli Persowie oraz, mniej cenieni, Turcy. Większość polskich buław pochodziła właśnie z tych krajów, choć z czasem umiejętność ich wyrobu posiedli również lwowscy Ormianie. W ikonografii z okresu I Rzeczypospolitej większość hetmanów było przedstawianych z buławą w dłoni.

Pierwsza buława w II RP

W odrodzonej Rzeczypospolitej najwyższym stopniem wojskowym był marszałek Polski, a jego wyróżnikiem stała się również buława. 19 marca 1920 Józef Piłsudski przyjął dla siebie i zatwierdził jako Naczelny Wódz stopień Pierwszego Marszałka Polski. Z prośbą o przyjęcie stopnia wystąpiła Ogólna Komisja Weryfikacyjna "w dowód czci i hołdu dla Wodza naczelnego". Ogólna Komisja Weryfikacyjna działała na podstawie Ustawy z dnia 2 sierpnia 1919 r. "o ustaleniu starszeństwa i nadaniu stopni oficerskich w wojsku polskiem".    

Konkurs na projekt buławy marszałkowskiej zorganizował w 1920 roku Komitet Wykonawczy – w jego skład wchodzili przedstawiciele wojskowych komisji weryfikacyjnych. W konkursie wzięło udział wielu wybitnych artystów plastyków. Zwyciężył Mieczysław Kotarbiński, profesor Działu Zdobnictwa i Grafiki Uniwersytetu Wileńskiego, który zaprojektował także Order Krzyża Niepodległości. Srebrną, cyzelowaną złotem buławę wykonała warszawska firma Gontarczyka.

Uroczystość wręczenia buławy odbyła się 14 listopada 1920 roku w Warszawie na placu Zamkowym. Mszę celebrował biskup polowy Stanisław Gall, buławę zaś poświęcił kardynał Aleksander Kakowski. Mowę wygłosił najstarszy generał Wojska Polskiego Karol Durski-Trzaska, dawny komendant Legionów Polskich z ramienia Austrii, prywatnie skonfliktowany z Piłsudskim. Wręczenia symbolu władzy wojskowej Piłsudskiemu dokonał Jan Żywek z 5. Pułku Piechoty tzw. Zuchowatych, najmłodszy kawaler Orderu Virtuti Militari.

Kolejnym posiadaczem buławy był Edward Śmigły-Rydz. 10 listopada 1936 prezydent Mościcki mianował go generałem broni i jednocześnie Marszałkiem Polski oraz odznaczył Orderem Orła Białego. Buławę marszałkowską poświęcono w kaplicy Zamku Królewskiego w Warszawie. Uroczystość przekazania jej Śmigłemu-Rydzowi miała miejsce na dziedzińcu Zamku.

Prezydent
Prezydent Ignacy Mościcki wręcza buławę marszałkowską Edwardowi Śmigłemu-Rydzowi, 10.11.1936

 

W okresie międzywojennym nominację marszałkowską wręczono również Ferdinandowi Fochowi, francuskiemu marszałkowi, bohaterowi I wojny światowej, jednak brak źródeł potwierdzających wręczenie mu buławy.

Kryminał z buławą w tle

Buława Piłsudskiego wywieziona do Anglii przetrwała wojnę. Po kilkudziesięciu latach powróciła do kraju i czeka, by zająć godne miejsce w planowanym muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. Losy buławy Śmigłego-Rydza są bardziej skomplikowane. W 1941 roku została zdeponowana na Węgrzech, gdy Marszałek udawał się do kraju. Po 30 latach powróciła do Polski, a w 1983 roku została do Skarbca na Jasnej Górze jako dar wobec braku spadkobierców marszałka. Jedenaście lat później została wraz z szablą oficerską Marszałka wypożyczona na wystawę przez Krystiana Waksmundzkiego, Komendanta Naczelnego Związku Legionistów Polskich. Pamiątki miały zostać zwrócone po 2 tygodniach. Okres ten przedłużono do miesiąca. Pomimo to buława i szabla nie powróciły na Jasną Górę. W związku z podejrzeniem o zawłaszczenie rozpoczęto dochodzenie, które, wobec odmowy zwrotu przedmiotów przez podejrzanego,  zakończyło się sprawą sądową. W 1999 roku Waksmundzkiego skazano na 2 lata pozbawienia wolności. Karę zawieszono ze względu na zły stan zdrowia skazanego, który stawił się w celu jej odbycia rok później. W 2001 roku Krystian Waksmundzki warunkowo wyszedł na wolność ułaskawiony pod rygorem oddania buławy oraz szabli. Nie uczynił tego do tej pory. Los pamiątek po Marszałku jest nieznany.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak