X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Iwan Mazepa – marzenia o niepodległej Ukrainie

Ostatnia aktualizacja: 02.10.2015 06:00
- Mazepa był ostatnim człowiekiem, który próbował uratować niezależność Kozaczyzny – przekonywał prof. Paweł Wieczorkiewicz na antenie Polskiego Radia.
Audio
  • Audycja z cyklu "Sezon na Dwójkę" poświęcona przekazaniu chorągwi Iwana Mazepy muzeum w Charkowie. Gośćmi Hanny Marii Gizy są Janusz Czop i Paweł Wilkosz (2.10.2008)
  • Audycja Hanny Marii Gizy z cyklu "Kochankowie z masakrą w tle" poświęcona postaci Iwana Mazepy z udziałem prof. Marii Poprzęckiej (14.08.2005)
  • O Iwanie Mazepie mówią w audycji Arkadiusza Ekierta z cyklu "Piękny i bestia" prof. Paweł Wieczorkiewicz i prof. Marek Urbański (24.02.2004)
Portret Iwana Mazepy, autor O. Kurilas, źr. Wikimedia Commonsdp
Portret Iwana Mazepy, autor O. Kurilas, źr. Wikimedia Commons/dp

2 października 1709 zmarł Iwan Mazepa, właściwie Jan Mazepa Kołodyński, szlachcic, hetman Ukrainy Lewobrzeżnej.

Szlachcic, awanturnik, kochanek

Mazepa pochodził ze spolonizowanej ruskiej rodziny szlacheckiej. Jego ojciec, podczaszy czernihowski, zapewnił synowi miejsce na dworze króla Jana Kazimierza. Na dworze młody Mazepa odznaczał się wiernością wobec monarchy i… słabością do cudzych żon.

- Najsłynniejsza awantura Mazepy, spopularyzowana przez dziewiętnastowieczną literaturę i sztukę, miała miejsce już po abdykacji Jana Kazimierza, gdy Mazepa wrócił do rodzinnej wsi Mazepińce - wyjaśniała prof. Maria Poprzęcka w audycji Hanny Marii Gizy z cyklu "Kochankowie z masakrą w tle". - Żona Stanisława Falibowskiego została przyłapana przez męża na romansie z Mazepą. Mąż zemścił się w sposób okrutny i pomysłowy: przytroczył nagiego kochanka do dzikiego i rozhukanego konia i puścił w step.

Historia Mazepy rozbudzała wyobraźnię artystów i pisarzy w całej Europie. Kogo? Posłuchaj audycji Hanny Marii Gizy.

Hetman i dyplomata

Możliwe, że ten epizod skłonił Mazepę do udania się na Kozaczyznę, którą znał, gdyż kilkakrotnie udawał się w te rejony z misjami dyplomatycznymi powierzonymi mu przez dwór. W 1669 roku znalazł się w otoczeniu hetmana Prawobrzeżnej Ukrainy (wówczas wasala Imperium Osmańskiego) Petra Doroszenki. W trakcie wykonywania kolejnego poselstwa został schwytany przez oddziały hetmana Lewobrzeżnej Ukrainy (autonomicznej, ale poddanej Rosji od czasów ugody perejasławskiej w 1654 roku). I tam udało mu się zdobyć silną pozycję. Gdy w 1687 roku pod naciskiem Rosji z godności hetmańskiej musiał ustąpić Iwan Samojłowicz, to właśnie Mazepa został jego następcą.

Mazepa lawirował między Rzeczpospolitą, Szwecją i Rosją, by zapewnić Hetmanatowi jak największą autonomię. Początkowo był zwolennikiem opcji prorosyjskiej. Później, gdy zobaczył jak wojsko rosyjskie zachowuje się na terenie Hetmanatu, zmienił front: zwrócił się ku Rzeczpospolitej i Szwecji. W 1708 roku zawarł porozumienie ze Stanisławem Leszczyńskim. Gwarantem umowy był król szwedzki Karol XII.

- Mazepa miał ambicję, żeby Ukraina stała się niepodległym, nowoczesnym państwem na wzór zachodnioeuropejski. Znał te kraje, studiował we Włoszech, we Francji - mówił w audycji Hanny Marii Gizy Piotr Wilkosz, historyk z Działu Militariów Muzeum Narodowego w Krakowie.

Koniec marzeń

Kozacy walczyli ramię w ramię z wojskami szwedzkimi przeciwko Rosji w wojnie północnej. Mazepa wziął udział w decydującej bitwie pod Połtawą 8 lipca 1709, w której car Piotr I Wielki rozgromił przeciwników. Mazepa musiał wraz ze swoim skandynawskim protektorem uciekać do Imperium Osmańskiego. Wiekowy już Mazepa zmarł na terenie Hospodarstwa Mołdawskiego. Ostatecznie niezależność Ukrainy została zniesiona przez carycę Katarzynę II w 1775 roku.

- To nie Mazepa zawiódł Kozaków, to oni zawiedli jego. Nie chcieli przyjąć jego wariantu. Zapłacili zresztą za to strasznie, bo w niedługim czasie odebrano im resztki autonomii – skomentował prof. Marek Urbański w audycji Arkadiusza Ekierta z cyklu "Piękny i Bestia".

 bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak