Historia

Samuel Maciejowski – biskup-mecenas

Ostatnia aktualizacja: 26.10.2015 06:00
- Nasz język polski jeszcze w połowie XVI wieku był Kopciuszkiem, był ubogą sierotą, którą na Wawel wprowadził i ukoronował biskup Maciejowski. Niechże mu za to będzie chwała na wieki – mówił na antenie Radia Wolna Europa Zygmunt Nowakowski.
Audio
  • Gawęda Zygmunta Nowakowskiego na temat pierwszych dostojników państwowych i kościelnych używających języka polskiego w życiu publicznym (między innymi uwagi na temat bp. Samuela Maciejowskiego). (RWE 21.10.1956)
Samuel Maciejowski, źr. Wikimedia Commonsdp
Samuel Maciejowski, źr. Wikimedia Commons/dp

26 października 1550 zmarł Samuel Maciejowski, biskup krakowski i kanclerz wielki koronny, sekretarz króla Zygmunta Starego, orędownik używania polszczyzny jako języka urzędowego.

Karierę rozpoczął w 1518 roku jako sekretarz królewski. Był protegowanym biskupa Piotra Tomickiego i ten wysłał go na studia do Padwy. Być może wówczas spotkał się przyszły biskup z ideami odrodzenia, pośród których był postulat wprowadzania języka narodowego do użytku oficjalnego.

Polityk w sutannie

Po powrocie do kraju Maciejowski przyjął święcenia kapłańskie w 1530 roku i został kanonikiem krakowskim. Dziewięć lat później został podkanclerzem koronnym, zaś w 1546 roku - biskupem krakowskim. Maciejowskiego można ustawić w jednym szeregu z innymi wybitnymi duchownymi-politykami: Jakubem Świnką czy Zbigniewem Oleśnickim. Biskup był aktywnym uczestnikiem polityki polskiej - popierał związek Zygmunta Augusta z Barbarą Radziwiłłówną, zaś na pogrzebie króla Zygmunta Starego wygłosił mowę po polsku.

Kuźnia maciejowska

O rozwój rodzimego języka i kultury dbał Samuel Maciejowski również jako mecenas. W swojej posiadłości pod Krakowem, w Białym Prądniku, stworzył spokojną przystań dla artystów i poetów. Dla podkreślenia znaczenia tego miejsca wystarczy przytoczyć słowa Łukasza Górnickiego, renesansowego humanisty, który w swoim "Dworzaninie polskim" pisał: "Z onego Trojańskiego [pisownia oryginalna - przyp. red] konia nic wyszło nigdy tak wiele mężnych żołnierzów, jako z domu księdza Maciejowskiego dobrych cnotliwych i godnych ludzi". Biskup zmarł 26 października, jego szczątki spoczęły w katedrze wawelskiej.

Posłuchaj gawędy Zbigniewa Nowakowskiego o początkach polszczyzny jako języka oficjalnego.

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Jan Kochanowski – stworzył polską lirykę

Ostatnia aktualizacja: 06.06.2018 06:07
– Kochanowski nie tyle przeobraził, co niemal z niczego stworzył kanon polskiej poezji, który bez zmian obowiązuje do dnia dzisiejszego – podkreślał krytyk literacki Zbigniew Bieńkowski. – Nikt po nim nie dokonał już tyle.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Konfederacja warszawska, czyli jak Polacy uczyli Europę tolerancji

Ostatnia aktualizacja: 28.01.2020 05:50
Gdy w Europie Zachodniej płonęły stosy, a ludzie mordowali się w imię Boga, w Rzeczpospolitej doszło do niebagatelnego wydarzenia. Podpisano dokument gwarantujący wolność wyznania.
rozwiń zwiń