X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Stefan Grot–Rowecki

Ostatnia aktualizacja: 27.03.2009 14:00
Całe życie świecił przykładem patriotyzmu, odwagi i nieustannej pracy nad sobą. Pokazał jak walczyć o niepodległość i bronić państwa polskiego, które jest dobrem najwyższym.
Audio

Sztandarowy żołnierz polskiej legendy wolności, niezwykle utalentowany dowódca, bezkompromisowy patriota, szanowany autorytet i mąż stanu, który był głównym twórcą polskiego podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej.

''  

Stefan Rowecki, rok 1899.
źr. wikipedia

Stefan Rowecki urodził się 25 grudnia 1895 roku w Piotrkowie Trybunalskim. Od młodości udzielał się w polskich organizacjach, wykazując duży talent militarny. Uczył się w polskim gimnazjum, gdzie w 1910 roku zorganizował pierwszą tajną grupę skautową, inspirowaną ideami Andrzeja Małkowskiego i Mariusza Zaruskiego. Już w wieku 11 lat marzył o uczestnictwie w ruchach paramilitarnych i organizowaniu polskich struktur wojskowych. Swoje zaangażowanie w młodzieżowy skauting traktował jako przygotowanie do późniejszej służby wojskowej i walki z zaborcami.

Najsilniej inspirowały go idee środowisk Drużyn Strzeleckich. Był zwolennikiem szkoleń paramilitarnych organizowanych przez Józefa Piłsudskiego. Strzeleckie idee czynnej walki o odzyskanie niepodległości wywarły decydujący wpływ na ukształtowanie charakteru, osobowości i poglądów tego młodego patrioty, który do końca życia wiernie służył polskiej sprawie.

Od Legionów do wolnej Polski

Wzorem wielu młodzieńców z tamtej epoki, w 1913 roku przedostał się z Kongresówki do Krakowa i ukończył kursy strzeleckie w Rabce. Później dowodził 4. plutonem kompanii Strzelców w Warszawie. Nie musiał długo czekać na realizację swych młodzieńczych marzeń. Los szybko dał mu szansę walki o niepodległość Polski. W lipcu 1914 roku w szeregach 5. pułku piechoty słynnej Kadrówki rozpoczął się jego szlak bojowy. Chrzest bojowy przeszedł w trakcie wrześniowego wypadu na Ostrowce.

''  

Stefan Rowecki w mundurze Legionisty.Rok 1915.źr. wikipedia

Na froncie walczył do 1917 roku. Był trzykrotnie ciężko ranny. W trakcie kryzysu przysięgowego w randze porucznika trafił do obozu internowania w Beniaminowie. W połowie 1918 roku służył w Polskiej Sile Zbrojnej i pracował jako wykładowca, a już w listopadzie wziął udział w rozbrajaniu niemieckich oddziałów. Wówczas został dowódcą klasy w Szkole Podchorążych Piechoty, gdzie wykładał wiedzę o umocnieniach polowych, zaś na początku 1919 roku dostał przydział frontowy do 34. pułku piechoty, w którego szeregach na wiosnę uzyskał stopień majora. Następnie zaliczył kursy (taktyczne, fortyfikacyjne i minerskie) w Szkole Wojennej Sztabu Generalnego i pełnił rozmaite funkcje kierownicze i szkoleniowe przy dowództwie 4. Armii, przy sztabie Frontu Południowo-Wschodniego i Sztabie Generalnym. W 1920 roku w trakcie wojny bolszewickiej, jako szef Oddziału II na froncie, był odpowiedzialny za wywiad i kontrwywiad. W wojnie 1920 roku zasłynął  ze sprawnej obrony Kowla na Wołyniu.

Po zakończeniu działań wojennych, w 1921 roku Stefan Rowecki przeszedł uzupełniające szkolenia w Wyższej Szkole Wojskowej. To umożliwiło mu przeniesienie na stanowisko kierownika Wydziału Naukowo-Wydawniczego Instytutu Wojskowego. Z czasem objął stanowisko zastępcy szefa Instytutu. W tym czasie dużo publikował na temat wojskowości, był założycielem „Przeglądu Wojskowego”. Jako ekspert ds. piechoty, umocnień polowych i fortyfikacji, cieszył się sporym uznaniem, szczególnie po wydaniu swej najsłynniejszej publikacji dotyczącej walk ulicznych.

W 1926 roku nie wziął udziału w zamachu majowym, spytany później przez Marszałka Piłsudskiego, gdzie był w owych dniach, odparł z wrodzoną sobie szczerością:

„W maju dowodziłem tylko moimi książkami, ale gdybym stał na czele wojska, to broniłbym konstytucji”. 

Właśnie za ową postawę Rowecki został doceniony, choć wydawać się mogło, że za taką odpowiedź groził mu kres wojskowej kariery.

Po awansie na podpułkownika trafił jako I oficer do Sztabu Inspektoratu Armii i Biura Ścisłej Rady Wojennej. Na tym stanowisku pracował do 1930 roku, kiedy w końcu przydzielono mu samodzielne dowództwo 55. pułku piechoty w Lesznie. Na zachodzie podpułkownik Rowecki przebywał jedynie kilka lat, wtedy zaangażował się w prace społeczne i z powodzeniem brał udział nawet w zawodach hippicznych. 1 stycznia 1932 roku otrzymał awans na pułkownika, a w 1935 roku został skierowany na Kresy Wschodnie, gdzie w objął stanowisko dowódcy Brygady Korpusu Ochrony Pogranicza „Podole”. W tym okresie zaangażował się w prace społeczne - dla swych podoficerów organizował wykłady i wycieczki historyczne po Kresach i dawnych stolicach kraju.

Trzy lata później został mianowany dowódcą 2. Dywizji Piechoty Legionów w Kielcach. W oczekiwaniu na rozwój sytuacji międzynarodowej po spięciach dyplomatycznych z Berlinem, 10 czerwca 1939 roku minister spraw wojskowych gen. Tadeusz Kasprzycki, mianował go dowódcą Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej. Pułkownik Rowecki na czele tej jednostki wziął udział w kampanii wrześniowej, lecz na przygotowanie i sformowanie brygady miał zaledwie dwa miesiące. To zadanie było dla niego trudne nie tylko ze względu na brak wystarczającej ilości czasu, sprzętu i zaopatrzenia, ale również dlatego, że nigdy wcześniej nie dowodził jednostkami pancernymi, był natomiast świetnym dowódcą piechoty.

''  

Gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz.
źr. wikipedia

Na czele brygady, która pełną zdolność bojową miała osiągnąć dopiero w połowie października, Rowecki walczył w obronie linii Wisły pod Księżomierzem i Annopolem. Jego brygada walczyła również pod Tomaszowem Lubelskim, w składzie Armii „Lublin”. Brak amunicji i przygniatająca przewaga wroga zmusiły Polskie oddziały do kapitulacji. Pułkownik nakazał swym żołnierzom zniszczenie ciężkiego sprzętu i pozostawił im wolną rękę, sugerując przebijanie się na południe.

Żołnierz liniowy i oficer II RP w konspiracji

Klęska wrześniowa skłoniła pułkownika Roweckiego do przebycia długiej drogi przez Węgry do Francji. Ale pod wpływem długiej rozmowy z gen. Michałem Tokarzewskim – Karaszewiczem, z którym znał się jeszcze z czasów służby żołnierskiej w Legionach Polskich i w Kielcach, zdecydował się pozostać w kraju i rozpocząć organizowanie polskiego podziemia. Tak zaczął się najświetniejszy i najbardziej tragiczny etap wojskowej kariery tego wybitnie utalentowanego żołnierza, który całym swoim życiem i niezłomną postawą dawał przykład niezwykłego patriotyzmu, wierności Ojczyźnie i żołnierskiej przysiędze.

W konspiracji pułkownik Rowecki przyjął swój główny pseudonim „Grot”, który ze względu na zasługi oraz ogrom poświęcenia dla Polski, na stałe pozostał przy jego nazwisku, świadcząc o tym, iż był to człowiek i żołnierz wielkiego kalibru.

''  

Stefan Rowecki.
źr. wikipedia

5 października 1939 roku po rozmowie z gen. Tokarzewskim – Karaszewiczem Rowecki przyjął funkcję szefa sztabu, a następnie zastępcy Komendanta Głównego Służby Zwycięstwu Polski. Działalność konspiracyjną zaczynał we dworku w Olszynach pod Warszawą, posługując się pseudonimami Paweł Nowak, Jan albo Józef Sokołowski, (później stosował pseudonimy: Grabica, Rakoń, Inżynier, Tur, a w kontaktach z Londynem - Kalina). W grudniu 1939 roku gen. Tokarzewski - Karaszewicz został oddelegowany do służby konspiracyjnej we Lwowie. W Warszawie jego obowiązki przejął Grot-Rowecki.

3 maja 1940 roku Stefan Rowecki otrzymał awans do stopnia generała brygady. Jednocześnie został faktycznym Komendantem Głównym Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), oficjalnie pełniąc funkcję komendanta Obszaru nr 1 – Warszawa. W czerwcu 1940 roku został formalnie mianowany zastępcą komendanta Głównego ZWZ gen. Kazimierza Sosnkowskiego przebywającego we Francji, a od lipca zaczął pełnić funkcję szefa ZWZ i posługiwał się tytułem Komendanta Sił Zbrojnych w Kraju. Od czerwca 1940 roku „Grot” był głównym dowódcą organizującej się armii podziemnej w okupowanej Polsce. Twardo opowiadał się za czynną walką z okupantem i rozwijaniem siatki konspiracyjnej polskiego podziemia.

''  

Armia Krajowa.
źr. wikipedia

Generał Stefan Grot-Rowecki przyczynił się do scalenia w terenie wielu niezależnych organizacji niepodległościowych (w szczególności: Tajnej Armii Polskiej, Komitetu Obrony Polski, Polskiego Związku Wolności czy Polskiej Organizacji Zbrojnej), zreorganizował kadry i opracował zasady łączności polskiej konspiracji. Udało mu się scalić niemalże wszystkie środowiska niepodległościowe i zorganizować struktury armii podziemnej, którą podzieloną na obszary i komendy, nakazał przygotowywać do walki z okupantem.

Pod jego kierownictwem powstały: Związek Odwetu, „Kedyw” (Kierownictwo Dywersji), „Wachlarz” i Samodzielny Podwydział „N” w Biurze Informacji i Propagandy, który później przekształcono w Akcję „N”, czyli główny instrument polskiej dywersji, propagandy i wojny psychologicznej wymierzonej w okupanta. Generał osobiście planował i nadzorował skomplikowany proces tworzenia systemów dowodzenia, łączności i zasad działania w konspiracji. W warunkach okupowanej Polski, była to działalność niezwykle niebezpieczna i trudna, za którą Grot-Rowecki, cieszący się ogromnym autorytetem w społeczeństwie, brał pełną odpowiedzialność. Dzięki jego charyzmie, bezkompromisowej postawie, zdolnościom organizacyjnym, dowódczym oraz umiejętności trafnego analizowania i przewidywania sytuacji politycznej - mimo wielu przeszkód i terroru okupacyjnego - polskie podziemie rozwijało się i systematycznie rosło w siłę. Zwieńczeniem starań generała było utworzenie jednolitej w skali kraju Armii Krajowej, której przewodził jako Komendant Główny od 14 lutego 1942 do 30 czerwca 1943 roku. Jednocześnie od 7 grudnia 1942 roku pełnił funkcję Delegata Ministra Obrony Narodowej w Kraju.

''  

Generał Stefan Grot-Rowecki.
źr. wikipedia

Generał był zawsze wierny ideałom niepodległości, które przyświecały żołnierzom Legionów. Był krytyczny wobec pogrążających kraj zawirowań politycznych i wielu negatywnych objawów życia społecznego z okresu międzywojnia. Zdecydowanie dystansował się od podziałów partyjnych i ideologicznych. Budując struktury Armii Krajowej starał się zachować otwartą postawę na różne środowiska, co nie zawsze przychodziło łatwo, zarówno w relacjach wewnątrz-krajowych jak i na emigracji, gdzie ścierały się rozmaite stanowiska i koncepcje polityczno-wojskowe. Stanowczo sprzeciwiał się jedynie jakiejkolwiek współpracy z komunistami, słusznie przestrzegając swych podwładnych przez sowiecką agenturą i działaczami PPR. Ale największe zagrożenie czyhało na niego nie ze strony komunistów, lecz na własnym zapleczu, gdzie Niemcy zdołali pozyskać zdrajców i kolaborantów.

Aresztowanie

Generał stworzył Polskie Państwo Podziemne, armię i szkolił ludzi, którzy mieli kierować polską konspiracją niepodległościową. Nie dane mu było jednak dokończyć dzieła.

Ze względu na zajmowane stanowiska i kluczową funkcję w polskim podziemiu, Grot-Rowecki znajdował się na szczycie listy 165 osób najbardziej poszukiwanych przez gestapo.

''  

Blanka Kaczorowska.
źr. wikipedia

W ręce Niemców wydali go agenci i denuncjatorzy zaczepieni w strukturach AK. W wyniku zdrady Blanki Kaczorowskiej, Ludwika Kalksteina i Eugeniusza Świerczewskiego, 30 czerwca 1943 roku generał został aresztowany w tajnym i ściśle zakonspirowanym mieszkaniu przy ulicy Spiskiej 14 w Warszawie. Jego aresztowanie było wielkim ciosem dla polskiego podziemia.

''  

Ludwik Kalkstein.
źr. wikipedia

Komendant Sił Zbrojnych w Kraju, w kajdankach na rękach, został uprowadzony do Berlina, gdzie poddano go długim przesłuchaniom i wielokrotnie nakłaniano do podjęcia współpracy i wspólnego uderzenia na sowietów. Generał kategorycznie odmawiał jakiejkolwiek współpracy z hitlerowcami za co odesłano go do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen.

Niemcy jeszcze kilkakrotnie bezskutecznie namawiali go do wydania rozkazu zaprzestania walk AK z Niemcami i wspólnego wystąpienia przeciwko armii czerwonej. Za zasługi, mimo pozostawania w niewoli, 1 stycznia 1944 roku władze RP na uchodźctwie awansowały „Grota” do stopnia generała dywizji.

Generał Stefan Grot-Rowecki został zamordowany przez Niemców po wybuchu Powstania Warszawskiego. Prawdopodobnie zabito go w nocy z 1 na 2 sierpnia 1944 roku na rozkaz Heinricha Himmlera.

''  

Generał Stefan Grot-Rowecki.źr. wikipedia

Wbrew kłamstwom propagandy stalinowskiej i oczernianiu dowódców AK w okresie PRL, w polskiej historii i pamięci rodaków Stefan Grot-Rowecki na zawsze pozostał wzorem bohatera i patrioty, który po klęsce wrześniowej, wbrew apatii ogarniającej społeczeństwo, zorganizował państwo podziemne, uformował jego struktury wojskowe i wykrzesał z Narodu ogromne zasoby odwagi, woli walki i nieustępliwości, które sprawdziły się w boju z Niemcami, a później pozwoliły zachować honor oraz tradycję niepodległego państwa i patriotyzmu polskiego w krwawej konfrontacji z czerwonym okupantem.

Prywatnie był to niezwykle skromny i pozbawiony wygórowanych ambicji człowiek, nie znoszący sztucznej tytułomanii i karierowiczostwa, opanowany, doświadczony, wybitnie inteligentny i utalentowany harcerz, publicysta wojskowy i żołnierz. Przez całe życie świecił przykładem patriotyzmu, odwagi i nieustannej pracy nad sobą. Pokazał jak walczyć o niepodległość i bronić państwa polskiego, które jest dobrem najwyższym. Jego życiowa postawa poglądy, charakter oraz poczucie obowiązku i odpowiedzialności za Ojczyznę, powinny być wzorem dla nas wszystkich, szczególnie dla tych, którym przyjdzie decydować o kształcie Polski.

 

Mikołaj Falkowski 


Polecamy stronę poświęconą generałowi:        http://www.grot.rowecki.prv.pl/index.html

ZOBACZ FILM O GENERALE "GROCIE" ROWECKIM

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Antoni Jabłoński

Ostatnia aktualizacja: 08.08.2008 13:11
Najmłodszy ułan „Siódemki” Władysława Prażmowskiego „Beliny”. Zwiadowca, który przywiózł Polsce niepodległość…
rozwiń zwiń