Historia

Witold Pilecki

Ostatnia aktualizacja: 30.03.2008 12:35
Brytyjski historyk Michael Foot, zaliczył Witolda Pileckiego do jednego z sześciu najodważniejszych ludzi ruchu oporu podczas II wojny światowej.
Audio

Niestety postać rotmistrza Witolda Pileckiego ciągle jeszcze nie znalazła godnego miejsca w historii Polski.

 W stalinowskiej Polsce sąd skazał Pileckiego na śmierć. Pamięć o  człowieku, którego całe życie podporządkowane było jednemu celowi, walce o niepodległą Polskę, po dziś dzień nie znajduje należytego miejsca. W podręcznikach szkolnych postać Pileckiego traktowana jest marginalnie. O bohaterskim rotmistrzu można przeczytać jedynie kilka gładkich zdań, z których niewiele wynika. Dziwna niemoc w kwestii poruszania tematów związanych z najnowszą historią Polski trwa od lat. Jest to tym bardziej zaskakujące, że życiorys Witolda Pileckiego to gotowy scenariusz na film sensacyjny w najlepszym tego słowa znaczeniu. Warto więc, przypomnieć najważniejsze fakty z jego życia.

Ród Pileckich wywodził się z Litwy. Dziadowie  przyszłego rotmistrza brali czynny udział w powstaniu styczniowym, co przypłacili konfiskatą dóbr. Witold urodził się13 maja 1901 roku  w Ołońcu, na północy Rosji, gdzie jego ojciec, absolwent Instytutu Leśnego otrzymał pracę. W 1910 roku rodzina Pileckich postanowiła przenieść się do Wilna, co w dużym stopniu związane było z chęcią kształcenia dzieci w polskiej szkole. W 1914 roku Witold ukończył z wynikiem celującym 3 klasę szkoły handlowej. Na wakacje razem z matką i z trójką rodzeństwa wyjechał do Druskiennik, gdzie zastał ich wybuch wojny. Ponieważ powrót do Wilna okazał się niemożliwy, udali się do Hawryłkowa na Mohylewszczyznę, gdzie mieszkała ich babka.  Witold kontynuował naukę w Orle, gdzie w 1915 roku przystąpił do organizowania skautingu. Z harcerstwem związał się jeszcze w Wilnie, podobnie jak z kółkiem samokształceniowym „Narodowcy” i Towarzystwem „Sokół”. Nie było w tym zresztą nic dziwnego, tak wyglądała droga większości patriotycznie kształconej młodzieży.

W sierpniu 1918 roku rodzina Pileckich wróciła do Wilna. Witold rozpoczął naukę w gimnazjum Joachima Lelewela i jednocześnie związał się z działającą w konspiracji Polską Organizacją Wojskową. Swój chrzest bojowy przeszedł na przełomie 1918 i 1919 roku walcząc z Niemcami w okolicach Ostrej Bramy. W związku z zagrożeniem Wilna przez bolszewików, Pilecki razem z innymi członkami Samoobrony Wileńskiej, opuścił miasto i udał się w kierunku na Grodno. Kilka dni później dostał się pod rozkazy słynnego zagończyka rotmistrza Jerzego Dąmbrowskiego. Jesienią 1919 roku został zdemobilizowany, co pozwoliło mu wrócić do Wilna, gdzie w czerwcu następnego roku ukończył szóstą klasę gimnazjalną. Poczucie obowiązku nie pozwoliło mu kontynuować nauki w momencie zagrożenia bolszewickiego. Walczył pod Grodnem, a następnie w obronie Warszawy. Za swoje zasługi został dwukrotnie odznaczony został Krzyżem Walecznych.

Po zakończeniu wojny odbył kurs w Szkole Podchorążych Rezerwy, a następnie służbę w 26 pułku ułanów im. Jana Chodkiewicza. W sierpniu 1926 roku promowany został na stopień podporucznika rezerwy i odbył praktykę jako podchorąży. Problemy finansowe i zawirowania wokół rodzinnego majątku Skurcze, spowodowały, że Pilecki musiał rozpocząć pracę jako urzędnik. Z tych samych powodów porzucił rozpoczęte na Uniwersytecie Stefana Batorego studia na Wydziale Sztuk Pięknych. W 1934 roku rozstrzygnięty została ostatecznie sprawa rodzinnego majątku. Pileckiemu przypadło w udziale 100 ha ziemi na której wkrótce, zaczął energicznie gospodarzyć. Gospodarz majątku Skurcze, angażował się również w życie społeczne swojej okolicy. Zorganizował Straż Ogniową, której był naczelnikiem, wspierał kółko rolnicze, pomagał biednym. Jednym słowem wzór ziemianina i obywatela. Za swoje zaangażowanie społeczne otrzymał w 1938 roku Srebrny Krzyż Zasługi.

'' 

Sala rozpraw podczas procesu Witolda Pileckiego. Źr. Wikipedia

We wrześniu 1939 roku uczestniczył w wojnie obronnej, a po klęsce niemal natychmiast rozpoczął działalność w konspiracyjnej organizacji Tajna Armia Polska. We wrześniu 1940 roku z rozkazu władz Polski Podziemnej dał się aresztować w ulicznej łapance  i trafił do Auschwitz W tym wypadku słowo rozkaz należy wziąć w cudzysłów, gdyż decyzja o pójściu do obozu koncentracyjnego była dobrowolna, a sam pomysł wyszedł właśnie od rotmistrza. 22 września 1940 roku Pilecki, pod fałszywym nazwiskiem, jako Tomasz Serafiński znalazł się w Auschwitz, jako więzień numer 4859. W obozie organizował konspirację i opracowywał sprawozdania na temat panujących tam warunków. Jego raporty wysyłane do władz podziemnych trafiały następnie na zachód. W tym czasie kilka razy poważnie chorował, przechodząc między innymi zapalenie płuc i tyfus. W kwietniu 1943 roku uciekł z obozu. Decyzja ta była podyktowana obawą zdekonspirowania. Założony przez Pileckiego związek liczył w tym czasie już kilkuset członków. Dalej podjął służbę w Kierownictwie Dywersji AK. W kwietniu 1944 roku został włączony do budowanej przez Fieldorfa „Nila” konspiracyjnej organizacji NIE ( Niepodległość) 1 sierpnia 1944 roku, jak „wszyscy” stanął do walki w Powstaniu Warszawskim.  Po kapitulacji Warszawy trafił do oflagu. W 1945 roku znalazł się w II Korpusie Polskim we Włoszech. Z rozkazu generała Władysława Andersa wrócił do okupowanej przez sowietów Polski. Wkrótce zorganizował siatkę wywiadowczą, która między innymi zbierała informacje o działaniach NKWD wobec podziemia niepodległościowego. 8 maja 1947 został aresztowany przez UB. Wiele wskazuje na to, że rotmistrz został zdekonspirowany przez agenta bezpieki Leszka Kuchcińskiego Po śledztwie, w czasie którego był torturowany, został skazany na karę śmierci, którą wykonano kilka dni później.

W 1945 podczas pobytu we Włoszech, Witold Pilecki spisał w specjalnym Raporcie swoje przeżycia z Auschwitz. Jest to wstrząsający obraz życia obozowego, ale też chwalebna karta działalności polskiego ruchu oporu w Auschwitz. Postać Pileckiego została skazana w PRL na zapomnienie. W 1990 roku Naczelna Prokuratura Wojskowa anulowała wyrok wydany przez stalinowski sąd. W 2006 roku prezydent Rzeczypospolitej przyznał Witoldowi Pileckiemu Order Orła Białego. Trwa powolne przywracanie pamięci i honoru prawdziwym bohaterom.

POSŁUCHAJ audycji Hanny Marii Gizy poświeconej Witoldowi Pileckiemu, o którym opowiadać będą Adam Cyra oraz Jacek Pawłowicz (24.05.2008) Program Drugi. (24,4 MB)


Piotr Dmitrowicz

 


 

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

„11 Dzielnych Ludzi”

Ostatnia aktualizacja: 03.11.2008 14:27
Narodowe Centrum Kultury przygotowało specjalną kampanię pod tytułem „11 Dzielnych Ludzi”.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bohaterski rotmistrz

Ostatnia aktualizacja: 15.10.2008 15:46
Fotografie, rodzinne pamiątki oraz dokumenty znalazły się w albumie o Witoldzie Pileckim.
rozwiń zwiń

Czytaj także

August Emil Fieldorf

Ostatnia aktualizacja: 06.04.2009 13:00
Pełna rehabilitacja generała Fieldorfa Nila nastąpiła dopiero 7 marca 1989 roku, kiedy władze PRL oficjalnie przyznały, że nie popełnił on zarzucanej mu zbrodni i był całkowicie niewinny.
rozwiń zwiń

Czytaj także

200 tysięcy bohaterów

Ostatnia aktualizacja: 19.08.2008 17:00
„Atlas podziemia niepodległościowego 1944 – 1956”, to opowieść o prawdziwych bohaterach.
rozwiń zwiń