X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Święty Hieronim

Ostatnia aktualizacja: 19.05.2008 18:44
Kim był święty Hieronim, autor łacińskiego przekładu Biblii nazwanego powszechnie Wulgatą?
Audio

Jeden z najbardziej znanych Ojców Kościoła. Zaliczony został w poczet świętych, choć jego droga do świętości nie była prosta i krótka. Człek charakterny, porywczy, obdarzony ciętym językiem, wręcz awanturny. Z drugiej strony asceta, wyciszony mnich, mistrz dla swoich uczniów, naukowiec - biblista i wrażliwy na piękno słowa tłumacz.

Dokładnej daty jego urodzin nie znamy. Prawdopodobnie  Sofroniusz Euzebiusz Hieronim przyszedł na świat ok 347 roku w Strydonie miejscowości położonej na pograniczu Dalmacji i Panonii. Jego dość zamożni rodzice byli chrześcijanami, aczkolwiek w rodzinnym domu raczej nie przykładano dużej wagi do religijnego wychowania – dość długo zwlekano z chrztem chłopca tak, że Hieronim o przyjęciu sakramentu zadecydował już jako dorosły mężczyzna. O wiele bardziej dbano o wykształcenie pierworodnego. W wieku siedmiu lat chłopiec, wraz ze swoim przyjacielem Bonozjuszem podejmuje naukę u mistrza Olibriusza, a następnie u strydońskich gramatyków. Młody Hieronim nie wspominał najlepiej szkolnych. Jak każdy chłopiec w tym wieku wolał spędzać czas na zabawie i żartach. Tymczasem  dla młodego, żywiołowego umysłu ramy narzucane przez nauczycieli były “więzieniem zniewolonego dzieciństwa”.


W 359 roku nasz bohater udał się na studia do Rzymu. Miasta, które olśniewało świat wspaniałą architekturą, kulturą i potęgą dawnej stolicy Cesarstwa. Tam rozpoczął kształcenie pod kierunkiem Donata, jednego z najbardziej znanych nauczycieli, który wprowadził go w tajniki gramatyki, retoryki i stylistyki. Hieronim zapoznał się z dziełami rzymskich klasyków, pisarzy, filozofów i historyków takich jak Salustiusz, Tytus Liwiusz, Terencjusz i Wergiliusz. Wielu fragmentów uczył się na pamięć, a jego wzorem do naśladowania stał się Cycero. W wolnych chwilach młodzieniec chłonął sztukę argumentowania przysłuchując się rozprawom sądowym, a także uczęszcza do Ateneum, uniwersytetu założonego przez Hadriana. Stale gromadzi swą bibliotekę, poszerza słownictwo i rozmiłowuje się w literaturze. Rodzą się też nowe przyjaźnie oparte na intelektualnych rozrywkach – do grona najbliższych Hieronimowi dołączają Rufin z Akwilei, Heliodor z Altinum oraz Pammachiusz. Okres spędzony w Rzymie nie został poświęcony jedynie na naukę. Młodzieniec otoczony dziewczętami przeżywał swe pierwsze miłostki i oddawał się zabawie. Prowadził dość bujne życie towarzyskie, którego w przyszłości, już jako chrześcijanin będzie żałować: “Bladły mi usta od postów, a umysł gorzał pożądaniami i w umarłym już prawie ciele kotłowały się tylko żądze. Przeto pozbawiony wszelkiej pomocy, leżałem u nóg Jezusa, oblewałem je łzami, włosami obcierałem, a niesforne ciało ujarzmiałem tygodniowymi postami. Nie wstydzę się wyznać nędzy mego nieszczęsnego stanu; co więcej opłakuję, że nie jestem tym, czym byłem.”. Chęć do rozkoszy ziemskich w miarę upływu czasu osłabła, a Hieronim wraz z Bonozjuszem zdecydowali się na przyjęcie chrztu. Sakrament otrzymali w Wielką Sobotę roku 366 z rąk papieża Licyniusza. Przełom w jego sposobie życia nie nastąpił jednak od razu.

 

''

Święty Hieronim przy pracy. Źr. Wikipedia

Po zakończeniu studiów Hieronim udał się na dwór cesarski w Trewirze, prawdopodobnie aby rozpocząć świecką karierę na jakiejś dobrze płatnej posadzie. Podroż do Galii wiodła przez Strydon, w którym dowiedział się o przyjściu na świat swego młodszego rodzeństwa oraz przez Akwileję, gdzie zacieśnił więzy przyjaźni z Rufinem. Dwór w Trewirze nie spełnił  jego oczekiwań. Hieronim rezygnuje z posady. Poświęca się nauce nowych języków miejscowych ludów,  badaniom nad Pismem Świętym i poznawaniem zasad życia monastycznego.

W 370 roku z grupą przyjaciół powraca do Akwilei. Przebywa u Chromancjusza, późniejszego biskupa tego miasta. W tym czasie zapoznaje się z pismami chrześcijańskich pisarzy, Tertuliana, Cypriana i Hilarego z Poitiers. Rozmowy o Biblii prowadził nie tylko w męskim gronie.  Nawiązał kontakt ze wspólnotą ascetek w Lublanie, co stało się powodem do plotek i pomówień. Najbliższa rodzina nie była zachwycona działaniami podjętymi przez Hieronima, również  z powodu sprowadzeniem na drogę mniszą brata i siostry. Ostatecznie  Hieronim zrywa kontakty z rodziną i udaje się na Wschód do Jerozolimy.

Ze względu na zły stan zdrowia Hieronim nie dotarł do celu swej podróży. W położonej nad Orontesem Antiochii, miejscowości, która na trwałe wpisała się w historię i tradycję chrześcijaństwa, rozpoczyna pracę nad swym rozwojem duchowym. Mieszka u przyjaciela  Ewargiusza i uczęszcza na wykłady egzegetyczne Apolinarego z Laodycei. Chcąc studiować Pismo Święte w całości, uczy się języka greckiego. Jednak Biblia nie zaspakaja potrzeb estetycznych Hieronima, łaknącego słów pięknych podanych w wykwintnej formie. Dlatego też nadal oddaje się wyniesionym z lat studiów zamiłowaniom – zapoznaje się z dialektyką Arystotelesa. Podejmuje też swoje pierwsze pisarskie kroki.

W czasie pobytu w Antiochii do uszu Hieronima dochodzą wieści o losach szkolnych kompanów: przyjaciel Bonozjusz poświęcił się życiu pustelniczemu na jednej z wysp przy wybrzeżu dalmatyńskim, a Rufin z pochodzącą z kręgów arystokracji Melanią, prowadzą życie ascetyczne u boku Makarego w Nitrii. W związku z tym Hieronim również postanawia spróbować nowej formy życia w czystości ciała i ducha. Udaje się  na pustynię Chalcydejską, gdzie jako eremita spędza trzy lata. Poświęca się modlitwom, umartwianiu ciała, postom i studiom nad Pismem Świętym. Czytanie głównie Słowa Bożego, nie jest  łatwą próbą dla Hieronima, gdyż odstraszała go “mowa niewykwintna” autorów biblijnych. Nadal nie może oprzeć się bogactwu słownictwa i stylistyce Cycerona oraz Plauta. Dzieje się tak do czasu. Hieronim zapada na ciężką chorobę podczas której przeżywa wizję, która miała odmienić jego życie: “Gdy tak odwieczny wąż mnie zwodził, prawie w połowie Wielkiego Postu ogarnęła me wyczerpane ciało gorączka, przenikając mię do szpiku kości i - to, co trudno uwierzyć - tak zjadła nieszczęsne członki, iż ledwie trzymały się kości. Tymczasem przygotowywano już pogrzeb, a życie uchodziło ze stygnącego ciała i tylko w sercu coraz słabiej pulsowało; aż tu nagle porwany w duchu, zaciągnięty zostałem przed trybunał Sędziego; a tyle blasku i światła rzucała jasność Jego otoczenia, że, rzucony na ziemię, nie śmiałem podnieść oczu w górą. Zapytany o stan swój, odpowiedziałem, że jestem chrześcijaninem. A ów, który siedział na przedzie, rzekł: Kłamiesz, jesteś cyceronianinem, nie chrześcijaninem, „gdzie bowiem skarb twój, tam i serce twoje." Wtedy zamilkłem a wśród chłosty - kazał bowiem mnie bić - bardziej mnie dręczyły wyrzuty sumienia, bo mi przyszło na myśl owo zdanie: „W piekle zaś któż cię wysławiać będzie?" Zacząłem jednak wołać i jęcząc mówiłem: Zmiłuj się nade mną, Panie, zmiłuj się nade mną!”. Sen ten staje się pewnym przełomem – Hieronim zwraca się w stronę Biblii. Rozpoczyna naukę hebrajskiego, którego uczy się od mnicha żydowskiego oraz poznaje tajniki języka syryjskiego. Dzięki nowym umiejętnościom w przyszłości będzie w stanie podjąć udaną próbę translacji Pisma Świętego na język łaciński.

W 378 roku Hieronim powraca do Antiochii gdzie zostaje wyświęcony na kapłana jednak pod warunkiem, że owe święcenia nie będą zobowiązywać go do pracy duszpasterskiej. Przywykły już do pustelniczego życia wolał czas spędzać w odosobnieniu poświęcając się pracy intelektualnej. Najprawdopodobniej nigdy  nie celebrował Mszy Świętej. Rok później udaje się do Konstantynopola, gdzie w 381 roku staje się świadkiem obrad soborowych, które ze względu na zagrażający Kościołowi arianizm potwierdziły credo nicejskie. Hieronim zostaje również słuchaczem i przyjacielem Grzegorza z Nazjanzu. Dokonuje przekładów z języka greckiego na łacinę Kroniki Euzebiusza z Cezarei oraz Homilii Orygenesa. Autorytet Hieronima wzrasta a duchowny staje się coraz bardziej znanym erudytą i uznawanym znawcą języków klasycznych i semickich.

W roku 382 nasz kapłan wraz z Paulinem z Antiochii oraz Epifaniuszem z Salaminy udaje się do Rzymu na zwołany synod. W Wiecznym Mieście zostaje osobistym sekretarzem papieża Damazego i archiwistą obrad biskupów. Tu też zostaje mu powierzone arcyważne zadanie – Damazy zlecił Hieronimowi przetłumaczenie Pisma Świętego na łacinę. Prace nad przekładem będą trwać nieprzerwanie30 lat. Hieronim w Rzymie na papieskim dworze zasmakował światowego życia i uwikłał się w kościelno-polityczne spory. Po śmierci swego największego orędownika i protektora papieża Damazego, będzie mógł podjąć tylko jedną decyzję – jak najszybciej opuścić dawną stolicę cesarstwa. Na wybór wpłynęło również nieprzychylne potraktowanie jego pracy naukowej przez nowego papieża Syrycjusza i posądzenie o spowodowanie śmierci pewnej zamożnej wdowy, którą namówił do oddania się ascezie. Rzym opuszczał z dużym żalem.
 

''

Grota Świętego Hieronima w Betlejem. Źr. Wikipedia

Hieronim powrócił do Palestyny, gdzie z kilkoma uczennicami odbywa swoistą pielgrzymkę po Ziemi Świętej, jednocześnie pogłębiając swą wiedzę teologiczną. Podróż przez biblijną krainę rozpoczął od Aleksandrii a zakończył na Betlejem, gdzie w roku 386 osiadł na stałe. Tu postanowił zorganizować życie mnisze zakładając cztery klasztory: trzy żeńskie i jeden męski. Przyczynił się również do założenia hospicjum i szkoły w której, nie zatracając wartości chrześcijańskich wykładał retorykę. Resztę swego życia poświęcił na tłumaczenie poszczególnych ksiąg Biblii, pracom egzegetycznym oraz dogmatyczno-polemicznym. Na tle sporów orygenesowskich poróżnił się ze swoim przyjacielem Rufinem, a kłótnia  przybrała wyjątkowo zajadły charakter. Hieronim, początkowo wyjątkowo zafascynowany metodą egzegezy biblijnej Orygenesa, który wyodrębnił sens werbalny, duchowy i moralny Pisma Świętego, ostatecznie potępił teologię Aleksandryjczyka, zanieczyszczoną przez elementy filozofii platońskiej. Rufin jako obrońca myśliciela z III wieku stał się największym wrogiem Hieronima. Podczas sporu ujawniły się wybuchowe charaktery dawnych przyjaciół, którzy na przemian poczęli się w swych dziełach obsypywać różnorakimi wyzwiskami. W stosunku do Rufina padają określenia takie jak skorpion, hydra, gruby wieprz, dziki Neron, wąż i świnia wydająca bezwstydny kwik. Złość będzie ich dzielić do końca ziemskiego życia.
 

''

Pogrzeb świętego Hieronima. Źr. Wikipedia

Drugim konfliktem w jaki uwikłał się Hieronim już w czasie swego pobytu w Betlejem był spór antypelagiański. Przybrał on wyjątkowo na sile gdyż w roku 416 zwolennicy Pelagiusza, ascety błędnie wykładającego naukę o grzechu pierworodnym, podpalili założone przez Hieronima klasztory. Budynki uległy zniszczeniu a w płomieniach zginął jeden mnich. Wydarzenie to było poważnym ciosem dla naszego bohatera jednak rozpoczęło jedynie ciąg nieszczęść. W kolejnych latach klasztory nękane są przez izauryjskie bandy rozbójników i plemiona saraceńskie. Do Pana odchodzą również najwierniejsze przyjaciółki i mniszki – Paula i Eustochium. Przeszło siedemdziesięcioletni Hieronim umiera 30 września 420 roku. Największe jego dzieło – Wulgata, zostaje uznana za oficjalny tekst Biblii Kościoła Katolickiego przez Sobór Trydencki w roku 1546.

Katarzyna Kakiet

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Awantura świętych o Orygenesa

Ostatnia aktualizacja: 02.06.2008 11:18
18 lat sporu upłynęło pod znakiem polemicznych listów, w których Hieronim wymyślał Rufinowi od smoków i chrząkających wieprzy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

„Akt zgonu” na Całunie Turyńskim

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2009 07:00
Watykańska badaczka odnalazła na Całunie Turyńskim odbicie „aktu zgonu” Jezusa Nazarejczyka.
rozwiń zwiń