X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Wańkowicz krzepi

Ostatnia aktualizacja: 10.01.2012 06:00
Był mistrzem opowieści reportażowej, łączącej relację o faktach z fikcją literacką i gawędą. Dziś mija 120. rocznica urodzin Melchiora Wańkowicza.
Audio
  • "Moja droga do Polski" - refleksje po powrocie z emigracji w roku 1956. (PR, 11.09.1956)
  • Gawęda Melchiora Wańkowicza o polskich kompleksach i dziwactwach, refleksje po pierwszej wizycie w Polsce w roku 1956, jeszcze przed powrotem z emigracji.
  • Melchior Wańkowicz opowiada o kolejnych etapach pracy pisarskiej. (PR, 10.06.1969)
  • Melchiora Wańkowicza opowieść o różnych spotkaniach z czytelnikami w Ameryce i w Polsce. (PR, 30.04.1959)
  • Melchior Wańkowicz podsumowuje własne życie i twórczość - nagranie z perspektywy 82 lat.

Pisarz urodził się 10 stycznia 1892 w rodzinnym majątku Kałużyce położonym nieopodal Mińska na Białorusi. Rok po jego urodzeniu zmarł ojciec, a trzy lata później matka. Przyszły mistrz reportażu był wychowywany na Kowieńszczyźnie w majątku babki.

ZAPRASZAMY DO KANAŁU MOJE POLSKIE RADIO - WAŃKOWICZ KRZEPI

Ten czas, wczesnego dzieciństwa, odtworzył potem na kartach jednej z najpiękniejszych w polskiej literaturze opowieści o schyłku ziemiańskiego życia, pt. "Szczenięce lata".
Wańkowicz studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim.

W 1914 został powołany do wojska rosyjskiego, skąd udało mu się zwolnić na podstawie sfałszowanego świadectwa zdrowia. W latach I wojny światowej był pełnomocnikiem Centralnego Komitetu Obywatelskiego Królestwa Polskiego do ewakuacji Polaków z terenów Rosji. W czasie wojny - w 1916 roku - Wańkowicz ożenił się z Zofią z Małagowskich, koleżanką z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Niedługo po ślubie wstąpił do Pierwszego Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbór-Muśnickiego, formowanego w rejonie Mohylewa. Na początku 1918 Wańkowicz, jako żołnierz Korpusu, walczył z bolszewikami, a za udział w walkach został odznaczony Krzyżem Walecznych. W maju 1918 brał udział w buncie przeciwko zawarciu porozumienia z Niemcami. Postawiony przed sądem polowym, został uniewinniony. Swoje przeżycia opisał w "Strzępkach epopei"

Po wojnie 1920 roku Wańkowicz kontynuował w Warszawie przerwane studia prawnicze; ukończył je w 1923 roku i rozpoczął pracę na stanowisku naczelnika Wydziału Prasowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Rok później, w 1924 założył Towarzystwo Wydawnicze Rój, którego redaktorem naczelnym pozostawała aż do 1939 roku. Rój publikował m.in. Tuwima, Gombrowicza, Parnickiego; tam "Ładem serca" debiutował Jerzy Andrzejewski; tam wreszcie ukazały się pierwsze wydania "Sklepów cynamonowych" i "Sanatorium pod klepsydrą" Bruno Schulza.

W okresie międzywojennym Wańkowicz poświęcił się pracy dziennikarskiej i literackiej, publikując między innymi w "Kurierze Warszawskim", "Wiadomościach Literackich" i "Kurierze Porannym". Był między innymi doradcą reklamowym Związku Cukrowników Polskich - to on właśnie wymyślił słynne hasło: "Cukier krzepi".

- Dostałem, jak przypuszczam, najwyższe honorarium na świecie za dwa słowa, Cukier krzepi - 5000 zł przedwojennych, czyli na ówczas 500 przedwojennych dolarów za słowo. Tak cenne mogą być słowa - opowiadał pisarz Krzysztofowi Kąkolewskiemu w wywiadzie "Wańkowicz krzepi". Pisarz zwyciężył też 50 lat później w konkursie na hasło reklamowe LOT-u: "LOT-em bliżej".

Przez ostatnie lata przedwojenne pisarz wraz z rodziną - żoną i dwiema córkami, Krysią oraz Martą - mieszkał w Warszawie na Żoliborzu, w słynnym "Domeczku" przy ulicy Dziennikarskiej, o którym wzruszająco pisał w "Zielu na kraterze". Przed wojną największe powodzenie z książek Wańkowicza miał tom "Na tropach Smętka" - reportaż z podróży kajakowej po Prusach Wschodnich. Wańkowicz pokazywał ścieranie się żywiołu polskiego i niemieckiego na tych terenach, toczącą się tam walkę o polską tożsamość obywateli.

Wańkowicz był mistrzem opowieści reportażowej, w której fakty łączył z elementami fikcji fabularnej. Posługiwał się barwną polszczyzną wyrosłą z tradycji gawędy szlacheckiej. - Mnie interesuje prawda syntetyczna, a nie dokumentalna, z każdego losu biorę, co w nim jest szczególnego, to wyjątkowe, gęste, mocne inaczej byłoby to szare, nijakie - powiedział w wywiadzie "Wańkowicz krzepi".

Po wybuchu II wojny światowej Wańkowicz wyjechał do Rumunii, a latem 1940 roku przedostał się na południe Europy; przebywał na Cyprze, potem w Palestynie. Od 1943 był korespondentem wojennym 2. Korpusu Wojska Polskiego; podróżował po Bliskim Wschodzie. W maju 1944 uczestniczył w bitwie pod Monte Cassino, za co odznaczony został Krzyżem Walecznych.

Po wojnie Melchior Wańkowicz zamieszkał w Londynie. Uznał, że do Polski nie ma po co wracać - jego starsza córka Krysia, żołnierz "Parasola", zginęła w Powstaniu Warszawskim, a żoliborski "Domeczek" został zburzony. W Londynie współpracował m.in. z "Wiadomościami" oraz z "Dziennikiem Polskim". Zaraz po wojnie Wańkowicz zaczął pracować nad swoją największą i najbardziej znaczącą książką, która rozrosła się do trzech tomów ukazujących się kolejno w latach 1945-47 w Rzymie, pod tytułem "Bitwa o Monte Cassino". W 1949 Wańkowicz przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie osiadła jego druga córka - Marta. Pisarz nie odnalazł się jednak w amerykańskiej rzeczywistości i w maju 1958 roku powrócił do Polski.

W 1964 Wańkowicz podpisał "List 34", adresowany do ówczesnych władz PRL i zawierający protest przeciwko polityce kulturalnej państwa. Władze rozpoczęły nagonkę na pisarza. Oskarżono go o to, że przekazuje za granicę materiały godzące w Polskę i współpracuje z Radiem Wolna Europa. Wańkowiczowi wytoczono proces i skazano go na trzy lata więzienia. W procesie przeciwko pisarzowi zeznawał Kazimierz Koźniewski, niegdyś narzeczony córki Wańkowicza, wieloletni przyjaciel domu i, jak się okazało, współpracownik UB. Wańkowicz w areszcie spędził pięć tygodni. Władze chciały, aby pisarz zwrócił się z prośbą o ułaskawienie. Kiedy tak się nie stało, wstrzymano wykonanie wyroku ze względu na wiek i stan zdrowia aresztanta. Dopiero w 1990 Sąd Najwyższy uchylił wyrok i pośmiertnie uniewinnił Wańkowicza.

Melchior Wańkowicz zmarł w Warszawie 10 września 1974 roku w wieku 82 lat. Do końca był niepokorny. Władze zaproponowały jego córce Marcie Erdman pochowanie ojca na koszt państwa. Ta jednak odmówiła, zgodnie z wolą pisarza, który przed śmiercią powiedział: - Nie życzę sobie, by oni fotografowali się nad moją trumną. Pisarz pochowany został na Powązkach.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Anders pod Monte Cassino

Ostatnia aktualizacja: 08.04.2008 09:15
Archiwalne taśmy Polskiego Radia to prawdziwa skarbnica wiedzy. W programie „TuBaron” odkrywamy to, co najcenniejsze. Głosy wybitnych postaci, wielkie wydarzenia polityczne, kulturalne i sportowe. Często zapomniane momenty historii najnowszej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wańkowicz i jego zabawy z cenzurą

Ostatnia aktualizacja: 07.10.2010 15:49
Wańkowicza poznała jeszcze na studiach. Mistrz, jak twierdzi, zobaczył w niej pracusia z polonistyki i zaproponował zbieranie materiałów do książki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Powrót Wańkowicza

Ostatnia aktualizacja: 27.05.2011 16:39
Ostatnia przed wakacjami audycja z cyklu "Między emigracją a krajem" opowie o powrocie do Polski w 1958 roku Melchiora Wańkowicza.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Drogą przez Zaleszczyki

Ostatnia aktualizacja: 02.09.2011 12:58
W audycji Ewy Stockiej-Kalinowskiej dr Małgorzata Ptasińska opowiadała o pisarzach, którzy we wrześniu 1939 roku opuszczali Polskę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Tropami Smętka"- Dorota Boniecka-Górny

Ostatnia aktualizacja: 26.09.2011 10:51
Poniedziałek, 26 września, godzina 18.15 Program 3. W tym roku mija 75 rocznica wydania książki Melchiora Wańkowicza „Na tropach Smętka”.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jak Wańkowicz odkrywał Mazury...

Ostatnia aktualizacja: 27.09.2011 10:00
W tym roku mija 75. rocznica wydania książki Melchiora Wańkowicza "Na tropach Smętka". W książce autor opisał swoją podróż z córką po międzywojennych Mazurach. Przez wiele lat była ona dla Polaków skarbnicą wiedzy o historii tego regionu, jego mieszkańcach, oraz pięknie i bogactwie przyrody.
rozwiń zwiń