X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

SB wobec Tygodnika Powszechnego

Ostatnia aktualizacja: 15.02.2011 09:00
Roman Graczyk pisze o inwigilacji środowiska "TP" i o jego uwikłaniu we współpracę ze SB. Wymienia osoby, które propozycjom współpracy się oparły.
SB wobec Tygodnika Powszechnego
Foto: mat. promocyjne

Mieczysław Pszon, Stefan Wilkanowicz i Marek Skwarnicki byli zarejestrowani jako tajni współpracownicy SB twierdzi w książce "Cena przetrwania? SB wobec Tygodnika Powszechnego" Roman Graczyk. Wilkanowicz i Skwarnicki zaprzeczają. Pszon nie żyje.

Redakcja "TP" ma się odnieść się do publikacji w najbliższym czasie. - Nie miałem zamiaru ani burzenia, ani utrwalania mitu „TP”. Jedyne założenie, jakie przyjąłem, przystępując do pracy, było takie, żeby poprzez solidną analizę źródeł, głównie pochodzących z IPN, skonfrontować to, co było do tej pory wiadome z dokumentami. Chodziło też o wyjaśnienie pogłosek, które krążyły, bo z nimi redakcja „TP” nie umiała sobie poradzić - mówi Graczyk.

Graczyk pisze o inwigilacji środowiska tygodnika i o jego uwikłaniu we współpracę ze SB. Wymienia osoby, które propozycjom współpracy się oparły, m.in. sekretarkę Stanisława Stommy Halinę Żulińską, i tych, którzy ją podjęli, m.in. dyrektora administracyjnego pisma Tadeusza Nowaka i związanego z pismem ks. Mieczysława Malińskiego (oba nazwiska były już wcześniej publikowane w tym kontekście).

Na podstawie dokumentów z archiwów IPN Graczyk pisze, że jako kontakt operacyjny SB zarejestrowana była obrończyni praw człowieka Halina Bortnowska, a jako tajni współpracownicy publicysta katolicki, były redaktor naczelny miesięcznika "Znak" Stefan Wilkanowicz, poeta Marek Skwarnicki i jeden z najbliższych współpracowników Jerzego Turowicza, ekspert spraw niemieckich zmarły w 1995 r. Mieczysław Pszon.

Stefan Wilkanowicz na stronie Fundacji Kultury Chrześcijańskiej Znak zamieścił oświadczenie, w którym pisze: "Oświadczam, że nie byłem współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa. Do książki Romana Graczyka odniosę się po zapoznaniu się z nią".

Zastępca redaktora naczelnego "TP" Piotr Mucharski powiedział, że książka Graczyka w istocie powstała na zamówienie redaktora naczelnego ks. Adama Bonieckiego. - Nie możemy brać odpowiedzialności za efekt końcowy. To autonomiczne dzieło autora. Zamówienie książki nie oznaczało jej autoryzacji. Zapowiedzieliśmy, że kiedy książka powstanie, to ją zrecenzujemy – powiedział Mucharski.

Dodał, że recenzja książki pióra ks. Bonieckiego ukaże się w jednym z najbliższych numerów "TP", a w numerze, który w tym tygodniu trafi do czytelników będzie tekst Wojciecha Pięciaka o okolicznościach i powodach zamówienia książki. Redakcja planuje też dyskusję historyków o "TP" w PRL bez udziału Graczyka.

Książka Graczyka powstała na podstawie kwerendy w archiwach IPN. Autor podkreśla, że w przypadku Pszona, Wilkanowicza, Skwarnickiego i Bortnowskiej nie zachowały się teczki pracy ani podpisane przez nich zobowiązania do współpracy. Jak podkreśla wszystko wskazuje na to, że podczas werbunku zobowiązań funkcjonariusze SB celowo od osób tych nie zażądali. Według Graczyka dowodami na podjęcie przez nie współpracy są zapisy ewidencyjne, rozliczenia funduszy operacyjnych SB, odpisy bądź streszczenia niektórych ich donosów zachowane w innych dokumentach (np. w dokumentacji sprawy operacyjnej "Lato '79"), sprawozdania funkcjonariuszy bezpieki i korespondencja między wydziałami SB.

- Trzeba zastrzec, że ponieważ zachowanych dokumentów jest niewiele, nie wiemy, ile podczas spotkań z funkcjonariuszami SB było rozmów o polityce, ile o wewnętrznych sprawach środowiska, a ile eksperckich porad. Pewne jest jednak, że do SB trafiały informacje, które trafić nie powinny i szkodziły środowisku - mówił Graczyk.

Według Graczyka wieloletni działacz Klubu Inteligencji Katolickiej, były redaktor naczelny miesięcznika Znak i publicysta Stefan Wilkanowicz najpierw inwigilowany przez SB, został potem - w 1974 r. - zarejestrowany jako tajny współpracownik o pseud. "Trybun". SB wyrejestrowało go - jak wynika z dokumentów zachowanych w IPN - w 1989 r.

Markiem Skwarnickim, jak podaje Graczyk, SB interesowało się od 1960 r., a od 1963 r. próbowano go zwerbować, zaś formalna rejestracja nastąpiła w 1976 r. pod pseud. "Seneka". - Skwarnicki długo się opierał […] Skwarnicki nie chciał się zgodzić na współpracę" lecz po pewnym czasie uległ i "przystał na systematyczne spotkania, których charakteru nie potrafimy do końca zdefiniować" - pisze Graczyk. Według niego Skwarnickiego SB wyrejestrowało w listopadzie 1989 r. On sam w oświadczeniu wydrukowanym w książce pisze, że przed rozmową z Graczykiem nie miał pojęcia o tym, że w archiwach IPN figuruje jako TW, nigdy nie podpisywał umowy o współpracy z SB i nie składał sprawozdań, a o kontaktach z SB informował kierownictwo "TP" oraz kard. Karola Wojtyłę i kard. Franciszka Macharskiego.

Mieczysław Pszon, publicysta "TP", ekspert ds. niemieckich, postać niezwykle ważna dla pisma - był, co podkreśla Graczyk - od zawsze w kręgu zainteresowań bezpieki, która przez lata zbierała informację na jego temat. W książce Graczyk powołując się na wykazy funduszy operacyjnych SB odnotowuje spotkania Pszona od 1972 r. z funkcjonariuszami SB. Według Graczyka w l976. był on już zarejestrowany jako TW "Szary" (później TW "Geza").

Z kolei Halina Bortnowska, obrończyni praw człowieka, współzałożycielka Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, publicystka przez lata związana z miesięcznikiem "Znak" była - jak podaje autor książki od 1973 r. zarejestrowana jako kontakt operacyjny SB "Ala", a została wyrejestrowana latem 1981 r. Według niej samej kontakt zerwała rok wcześniej. Po wprowadzeniu stanu wojennego przyłączyła się do strajku w Hucie im. Lenina, a po jego rozbiciu została internowana. Potem ponownie stała się obiektem inwigilacji. Jak pisze Graczyk nie można powiedzieć, że okres nieformalnych kontraktów Bortnowskiej z SB z powodu jej wcześniejszej i późniejszej działalności "nie ma żadnego znaczenia", ale można powiedzieć, że na koniec odmawiając dalszych spotkań z funkcjonariuszami SB "odniosła moralne zwycięstwo".

Bortnowska powiedziała w poniedziałek , że nie zna książki jako całości, dlatego nie jest w stanie się teraz do niej odnieść. - I w ogóle nie czuję takiej potrzeby. Jedyne, co mogę zrobić, to odesłać wszystkie zainteresowane tym osoby do mojej własnej książki. W zeszłym roku w lecie, w wydawnictwie Znak ukazała się książka pt. „Wszystko będzie inaczej”. Jest to zbiór rozmów ze mną, który zawiera rozdział na tematy, które interesują pana Graczyka" - powiedziała Bortnowska.

- Fakty tam są i moja opinia o tym jest, różna od tego, co sugeruje nieznany mi wcześniej tytuł publikacji Graczyka. Mianowicie - ja nie zgodziłabym się, gdyby mnie zapytał o to, czy ja płaciłam cenę przetrwania (...). Zupełnie nie tak to widzę. Mogłam świetnie przetrwać i ja, i publikacja bez tego, o czym tyle słów - powiedziała Bortnowska.

Książka Graczyka ukazać ma się 23 lutego nakładem Wydawnictwa Czerwone i Czarne. Wcześniej jej publikacji odmówiło krakowskie wydawnictwo Znak.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Sprawcy zbrodni komunistycznych będą bezkarni?

Ostatnia aktualizacja: 25.05.2010 15:43
Zbrodnie komunistyczne zagrożone karą do 5 lat więzienia są przedawnione od 1995 r. - orzekł we wtorek Sąd Najwyższy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Witajcie w chamolandzie

Ostatnia aktualizacja: 21.07.2010 07:00
Dwadzieścia lat po upadku komuny rysunki Andrzeja Krauzego są niczym Lenin – wiecznie żywe.
rozwiń zwiń

Czytaj także

SB wobec "Solidarności"

Ostatnia aktualizacja: 31.08.2010 14:40
Służba Bezpieczeństwa nagrywała najważniejsze spotkania władz związkowych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Agent mimo woli

Ostatnia aktualizacja: 22.11.2010 13:00
Rejestrując księdza, esbecy dopuścili się fałszerstwa, ale jednocześnie korzystali z informacji uzyskiwanych od duchownego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czy znana dziennikarka była agentką SB?

Ostatnia aktualizacja: 23.11.2010 11:45
IPN chce uznania Ireny Dziedzic za "kłamcę lustracyjnego".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jak SB inwigilowało naukowców

Ostatnia aktualizacja: 10.01.2011 06:00
Według historyków IPN proces badania esbeckich akt dotyczących wyższych uczelni dopiero się rozpoczyna.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Słupska "Solidarność" w rękach SB

Ostatnia aktualizacja: 19.01.2011 16:00
W latach 80. jedna czwarta członków zarządu "Solidarności" w Słupsku była współpracownikami Służby Bezpieczeństwa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Rz": nazwiska tajnych współpracowników SB w "Tygodniku Powszechnym"

Ostatnia aktualizacja: 12.02.2011 08:00
Autor książki o inwigilacji "Tygodnika Powszechnego" po raz pierwszy ujawnia najważniejsze nazwiska tajnych współpracowników SB w "Tygodniku"
rozwiń zwiń