Świadczenie takie przysługuje osobie, która: jest pełnoletnia oraz jest całkowicie niezdolna do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu.
– Czyli ta choroba danej osoby może powstać albo przed ukończeniem 18. roku życia, albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak przed ukończeniem 25. roku życia, albo w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Za osobę pełnoletnią uważamy także kobietę, która zawarła związek małżeński po ukończeniu 16 lat, ale jeśli nie ukończyła jeszcze 18. roku życia – wyjaśnia Wiesława Lempska z Centrali ZUS.
Uprawnieni do renty socjalnej
Renta socjalna jest świadczeniem, którego przyznanie jest uzależnione od zamieszkania osoby uprawnionej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo do tej renty przysługuje:
• osobom posiadającym obywatelstwo polskie, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
• cudzoziemcom zamieszkującym i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie:
o zezwolenia na osiedlenie się,
o zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich,
o zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 13 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011r. Nr 264, poz. 1573), a więc m.in. w związku z zamierzonym wykonywaniem pracy lub prowadzeniem działalności gospodarczej, podjęciem lub kontynuowaniem studiów albo szkolenia zawodowego lub innymi okolicznościami uzasadniającymi ich zamieszkanie na terytorium RP,
o zgody na pobyt tolerowany,
o w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy,
o są obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadają zezwolenie na pobyt,
– jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.
Ważne!
Począwszy od 11 lipca 2013 r. renta socjalna przysługuje także osobom posiadającym obywatelstwo polskie, które przebywają czasowo za granicą (np. w celu nauki, pobytu u rodziny).
Renta socjalna może być przyznana na stałe – jeżeli niezdolność do pracy jest trwała lub na wskazany okres.
Jak uzyskać świadczenie
Przede wszystkim, świadczenie takie jest przyznawane na wniosek osoby zainteresowanej. – Formularz wniosku można pobrać ze strony internetowej Zakładu ubezpieczeń społecznych, www.zus.pl – przypomina Wiesława Lempska z centrali ZUS.
Podstawę do przyznania renty socjalnej, na wniosek zgłoszony po raz pierwszy po dniu 30.09.2003 r., stanowi także:
• orzeczenie o stopniu niepełnosprawności,
• orzeczenie komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia o zaliczeniu do I. lub II. grupy inwalidów oraz
• orzeczenie lekarza orzecznika, wydane przed dniem 1 października 2003 r., uprawniające do renty socjalnej na podstawie ustawy o pomocy społecznej.
Jakie dokumenty musi złożyć ubezpieczony
– Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie N-9, wypełnione przez lekarza leczącego, i w ten sposób skompletowany wniosek o rentę socjalną należy złożyć w oddziale ZUS. Następnie zostanie wyznaczony termin badania komisji lekarskiej bądź wcześniej lekarza orzecznika, i na tej podstawie zostanie wydana decyzja ws. renty socjalnej – tłumaczy ekspertka ZUS.
Wniosek o rentę socjalną składa bezpośrednio osoba zainteresowana albo jej przedstawiciel ustawowy – osobiście lub za pośrednictwem urzędu pocztowego.
Organ rentowy wydaje decyzję w ciągu 30 dni od daty wyjaśnienia ostatniej okoliczności w sprawie.
Ile może wynieść renta socjalna
Takie świadczenie przyznawane jest w stałej wysokości, wynoszącej 84 proc. kwoty najniższej renty, z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
– Od 1 marca wysokość ta wynosi 709 zł 34 gr. Należy podkreślić, że renta socjalna, tak jak inne świadczenia, podlega waloryzacji na zasadach określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – dodaje Wiesława Lempska.
Czy ubezpieczony może dorabiać na rencie socjalnej
Osiąganie przychodu jest możliwe w przypadku renty socjalnej – potwierdza Wiesława Lempska. Jednak należy pamiętać, że może ona też ulec zawieszeniu. – Jeżeli te nasze przychody przekraczają 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W tej chwili, kwota która powoduje zawieszenie tego świadczenia wynosi 2676 zł i 40 gr – mówi ekspertka ZUS.
Prawo do renty socjalnej ulega zawieszeniu w przypadku osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, tj. z tytułu:
• pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy,
• pracy nakładczej,
• pracy wykonywanej na podstawie umowy zlecenia i umowy agencyjnej oraz współpracy przy wykonywaniu jednej z tych umów,
• wykonywania pracy w ramach umowy o świadczenie usług (innej niż umowa zlecenia lub agencyjna), do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz współpracy przy wykonywaniu tej umowy,
• wykonywania pracy na podstawie:
o umowy zlecenia,
o umowy agencyjnej,
o innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu,
o umowy o dzieło,
– jeżeli umowę taką uprawniony do renty socjalnej zawarł z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy (zawartej z innym podmiotem) wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy,
• prowadzenia pozarolniczej działalności oraz współpracy przy jej wykonywaniu,
• wykonywania pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych,
• odpłatnego świadczenia pracy, na podstawie skierowania do pracy, w czasie kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania (o ile przysługuje renta w wysokości 50 proc.renty socjalnej) oraz
• pobierania stypendium sportowego.
Kto nie ma prawa do renty socjalnej
Renta socjalna nie przysługuje jednak osobie, która:
• ma ustalone prawo do emerytury, uposażenia w stanie spoczynku, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty inwalidzkiej, renty strukturalnej, a także osobie uprawnionej do świadczenia przedemerytalnego, zasiłku przedemerytalnego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
• pobiera świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych,
• jest tymczasowo aresztowana albo odbywa karę pozbawienia wolności,
• ma ustalone prawo do renty rodzinnej (części renty) przez jednostkę organizacyjną Zakładu lub przez inny niż ta jednostka organ emerytalno-rentowy (np. KRUS), w wysokości przekraczającej 200 proc. kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
• jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego o powierzchni użytków rolnych przekraczających 5 ha przeliczeniowych lub - jako współwłaściciel - ma udział w takiej nieruchomości, który przekracza 5 ha przeliczeniowych.
Od renty trzeba zapłacić PIT
Renta socjalna jest świadczeniem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tak więc z kwoty renty odlicza się zaliczkę na podatek dochodowy, a także potrąca składkę na ubezpieczenie zdrowotne.
Z kwoty renty mogą być także potrącane inne należności wskazane w art. 139 ust. 1 ustawy emerytalnej, np. kwoty nienależnie pobranych świadczeń, sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności alimentacyjnych, czy też na pokrycie należności innych niż alimentacyjne.
Więcej informacji na stronie www.zus.pl
Elżbieta Szczerbak / mb
Podstawa prawna:
Ustawa z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. nr 135, poz. 1268 ze zm.).
