Choć ogólnie cieszy się złą sławą i większość z nas chciałaby go unikać, to jednak jest on wszechobecnym elementem życia każdego człowieka, a w zasadzie każdego żyjącego organizmu. Stres - bo o nim mowa - to reakcja na sytuację lub zdarzenie odbierane przez nas jako w jakiś sposób zagrażające naszemu dobrostanowi. Stres objawia się w postaci doświadczania silnie negatywnych emocji strachu, lęku, złości czy nawet wrogości, którym towarzyszą zmiany fizjologiczne oraz biochemiczne, takie jak pocenie dłoni czy skurcze żołądka. Są sytuacje, które w jednych wzbudzają stres a w innych nie: dla jednego stresem będzie wizyta w zakładzie fryzjerskim, dla drugiego ta sama okoliczność będzie źródłem przyjemności i relaksu. Są jednak i takie sytuacje, które w zasadzie w każdym z nas wywołują poczucie zagrożenia - obok katastrof czy klęsk żywiołowych należą do nich ważne, życiowe zdarzenia - wśród nich egzamin maturalny.
Jest kilka sposobów, aby zapanować nad stresem przed maturą:
- po pierwsze staraj się nie myśleć o dobrym wyniku (np. dostaniu piątki) tylko o tym, jak ten dobry wynik osiągnąć,
- dobrze zaplanuj wszelkie ostatnie powtórki - możesz to zrobić nawet na kartce papieru, zapisz kiedy (np. w poniedziałek), gdzie (np. w bibliotece), o jakiej porze (np. po południu) powtarzasz geometrie,
- nie słuchaj innych maturzystów - oni mogą mówić, że są świetnie przygotowani i się nie boją - nawet jeśli faktycznie są przygotowani, to raczej boją się tak jak ty,
- powtarzając materiał staraj się korzystać z tak zwanych mnemotechnik, czyli sztuczek zapamiętywania, dla przykładu ucząc się budowy serca wyobraź sobie jak po nim podróżujesz, widzisz komory i przedsionki, aortę i tak dalej; ucząc się dat ważnych wydarzeń wyobraź sobie okoliczności zdarzenia, czy to była zima (pewnie padał śnieg), co poprzedziło dane zdarzenie i co było po nim,
- znajdź czas na relaks - pójdź na spacer albo do kina,
- unikaj imprez - jeszcze zdążysz się pobawić - jeśli dobrze pójdzie ci egzamin będziesz miał co świętować; musisz wiedzieć, że niektórzy stosują tak zwane strategie samoutrudniania - idą na imprezę dzień przed egzaminem, jeśli im nie pójdzie wówczas mają gotowe uzasadnienie porażki nie uderzające w poczucie własnej wartości ("nie byłem w formie"), jeśli mimo wszystko dobrze im pójdzie wówczas wpadają w samozachwyt ("jestem genialny") - pamiętaj jednak że drugi scenariusz jest dużo mniej prawdopodobny niż pierwszy!
- zadbaj o sen - gdy śpisz, to czego nauczyłeś się w ciągu dnia utrwala się a nowa wiedza tworzy sieć połączeń z już istniejącą,
- pamiętaj - nikt nie jest Omnibusem - każdemu może przydarzyć się wpadka czy gorszy dzień (inteligencja jest dość stabilną cechą ale intelekt bywa zmienny!),
- i na koniec - stres może pomóc w działaniu ale tylko wtedy, gdy jesteś dobrze przygotowany (znasz materiał), a poziom stresu nie jest ekstremalnie duży (patrz powyższe punkty).
Jak zapanować nas stresem w trakcie matury?
- nie myśl o ocenach, skup się nad zadaniem - zastanów się, jak możesz je najlepiej wykonać czy rozwiązać,
- nawet jeśli dostałeś pytania, na które nie do końca wiesz jak odpowiedzieć - nie panikuj, pomyśl o tym, że jesteś uczniem nie od wczoraj, ale od wielu lat, masz dużą wiedzę - postaraj się przeszukać pamięć - jest duża szansa, że znasz odpowiedź, tylko chwilowo straciłeś do niej dostęp,
- najpierw zrób zadania, których rozwiązania jesteś pewien, a te bardziej złożone lub te, wobec których masz wątpliwości zostaw na koniec,
- pamiętaj o oddychaniu! Brzmi banalnie, ale niektórzy z nas w sytuacji stresowej praktycznie przestają oddychać i nie wiedzą o tym, że w ten sposób ograniczają swoje zasoby tlenowe, a co za tym idzie intelektualne,
- przed wyjściem z domu zjedz coś, ale nie przejadaj się - zarówno zbyt pusty, jak i zbyt pełny żołądek będzie tego dnia twoim nieprzyjacielem.
Centrum Prasowe SWPS, dr Ewa Jarczewska-Gerc, mr
