Był pierwszym czarnoskórym prezydentem RPA, ikoną walki z apartheidem i laureatem Pokojowego Nobla.
Mandelę wspominają osobistości i politycy z całego świata od Baracka Obamę po Władimira Putina.
Nelson Mandela nie żyje - zobacz serwis specjalny>>>
Wiadomość o śmierci Nelsona Mandeli pogrążyła w smutku także papieża Franciszka. W telegramie kondolencyjnym do prezydenta RPA Jacoba Zumy wspomina on zmarłego jako nieugiętego obrońcę ludzkiej godności i budowniczego nowej RPA na pojednaniu i prawdzie. Franciszek modli się, aby przykład zmarłego prezydenta inspirował pokolenia Południowoafrykańczyków do tego, by na pierwszym miejscu w swych politycznych aspiracjach stawiali sprawiedliwość i dobro wspólne. Obserwatorzy zwracają uwagę, że telegram adresowany jest do świeckich władz kraju, a nie do lokalnego episkopatu, jak to było w przeszłości
Duchowy przywódca Tybetańczyków Dalajlama mówił, że bardzo szanował wielką postać, jaką był Mandela. - Czuję smutek. Modlę się za niego. Ale to nie wystarczy. Teraz musimy znaleźć w sobie determinację i entuzjazm, by nieść jego ducha. To bardzo istotne - podkreślał Dalajlama.
- Odszedł jeden z tytanów XX wieku - mówi o Nelsonie Mandeli szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski . Minister Sikorski złożył kondolencje obywatelom RPA oraz - jak się wyraził - wszystkim ludziom miłującym wolność. - Wszyscy ludzie, którzy walczyli o wolność w XX wieku, a więc także my Polacy, rozumieją kim ten wielki człowiek był dla Afryki i dla całego świata - powiedział Sikorski. Nasi parlamentarzyści uczcili zmarłego minutą ciszy.
Prezydent USA Barack Obama oświadczył, że Nelson Mandela stanowił inspirację dla milionów ludzi na całym świecie. Obama poinformował, że wybiera się do RPA na pogrzeb Nelsona Mandeli. Nakazał też opuszczenie do połowy flag na budynkach federalnych USA. Pod ambasadą RPA w Waszyngtonie płoną znicze i leżą wiązanki kwiatów.
Barack Obama o Nelsonie Mandeli. CNN Newsource/x-news
Prezydent Rosji Władimir Putin przekazał władzom Republiki Południowej Afryki kondolencje, w związku ze śmiercią Nelsona Mandeli . -On do końca swoich dni pozostał wierny ideałom humanizmu - stwierdził gospodarz Kremla. List kondolencyjny wysłał również były prezydent Związku Radzieckiego Michaił Gorbaczow.
Kanclerz Niemiec Angela Merkel napisała w liście kondolencyjnym, że Nelson Mandela na zawsze pozostanie symbolem walki z apartheidem. Szefowa niemieckiego rządu podkreśliła, że z jego przesłania pojednania powstała nowa lepsza Republika Południowej Afryki. Na śmierć byłego przywódcy RPA zareagował też niemiecki prezydent. Joachim Gauck powiedział, że działalność Mandeli będzie inspiracją i źródłem odwagi dla wszystkich, którzy walczą o wolność i prawa człowieka. - Świat stracił postać stulecia - napisał niemiecki prezydent.
Premier Wielkiej Brytanii David Cameron polecił opuścić do połowy masztu flagę nad Downing Street, a wkrótce potem wyszedł przed drzwi swojej rezydencji ze specjalnym oświadczeniem.- Dziś zgasło jedno z najjaśniejszych świateł naszego świata. Nelson Mandela był nie tylko bohaterem naszych czasów, ale wszechczasów: pierwszy prezydent wolnej Południowej Afryki. Człowiek, który tyle wycierpiał w imię wolności i sprawiedliwości. Człowiek, który swoją godnością i swoim triumfem inspirował miliony - uważa Cameron.
O zmarłym prezydencie RPA mówił też prezydent Francji Francois Hollande , który w Paryżu otworzył Szczyt Pokoju i Bezpieczeństwa w Afryce z udziałem 54 przywódców tego kontynentu. - Już za życia Mandela przeszedł do historii. Teraz, gdy umarł, zajął miejsce w sumieniu współczesnej ludzkości. Nelson Mandela nie tylko zmienił RPA, ale także przyspieszył bieg świata - dodał Hollande.
- Jestem głęboko zasmucony odejściem Nelsona Mandeli. Był to gigant sprawiedliwości, który inspirował się człowiekiem. Swoją bezinteresowną walką o ludzką godność, równość i wolność zainspirował wiele osób na całym świecie - powiedział sekretarz generalny ONZ Ban Ki Mun.
Szef Komisji Europejskiej Jose Manuel Barroso nazwał Mandelę - wielkim człowiekiem, który pozostawił po sobie ślad nie tylko w RPA i w Afryce, ale na całym świecie. (...) Jego imię pozostanie nie tylko w podręcznikach historii, ale także w sercach i umysłach wielu ludzi na całym świecie, którzy nigdy nie zapomną przykładu, jaki im dał: odwagi, wolności , ale także tolerancji i ducha pojednania. Ten przykład jest większy niż śmierć - powiedział Barroso.
Nad śmiercią Mandeli ubolewa też s zefowa unijnej dyplomacji Catherine Ashton . Jej zdaniem mandela, bardziej niż ktokolwiek, był on inspiracją dla całego jej pokolenia i dla świata.
Nelsona Mandelę wspomina także sekretarz generalny NATO Anders Fogh Rasmussen . Jak mówi - przywódca ruchu przeciwko apartheidowi oraz pierwszy czarnoskóry prezydent RPA pozostawił po sobie trwały dorobek dla całego świata.
Nelson Mandela zostanie pochowany w niedzielę 15 grudnia. Spocznie w wiosce Kunu, gdzie dorastał.
Nelson Mandela
Urodził się 18 lipca 1918 roku w rodzinie wodza królewskiego szczepu Thembu, należącego do dużej grupy plemiennej Xhosa, drugiej co do wielkości po Zulusach. Rodzina była zamożna, co pozwoliło Mandeli pójść na studia. Ukończył prawo i jako pierwszy przedstawiciel społeczności afrykańskiej w 1952 roku otworzył kancelarię dla czarnych obywateli zamieszkujących RPA.
Działalność polityczną rozpoczął w 1942 roku, wstąpił wówczas do Afrykańskiego Kongresu Narodowego (ANC), a w 1950 roku zaczął nim kierować. W 1961 roku Mandela został przywódcą zbrojnego skrzydła ANC Umkhonto we Sizwe. Był wówczas zwolennikiem stosowania metod terrorystycznych w walce z obowiązującym w RPA systemem segregacji rasowej - apartheidem.
Mandela został aresztowany w 1962 roku i skazany za akty sabotażu i, jak głosił akt oskarżenia, przygotowywanie inwazji obcych państw na RPA. Otrzymał 5-letni wyrok, w 1964 roku zmieniony na dożywotnie pozbawienie wolności, za terroryzm. Większość tego wyroku spędził w więzieniu na Robben Island w pobliżu Kapsztadu i to właśnie tam narodził się jego program polityczny. - Doszedł do wniosku że ci którzy służą systemowi, niekoniecznie podzielają krzywdzące zasady apartheidu. Zrezygnował też ze stosowania przemocy w walce z apartheidem i uciekania się do tzw. "rewolucji rasowej". Więzienie opuścił po ponad 27 latach w 1990 roku, po decyzji ówczesnego prezydenta RPA Frederika de Klerka.
Frederik de Klerk, b. prezydent RPA i współlaureat nagrody Nobla o Nelsonie Mandeli. CNN Newsource/x-news.
W cztery lata później został pierwszym czarnoskórym prezydentem RPA. - Będziemy żyli w państwie różnych ras, pochodzenia i koloru skóry, pozostając w zgodzie miedzy sobą, jak z sąsiadami i całym światem. Dziękujemy za ten dzień wszystkim bohaterom, którzy poświęcali się w różny sposób, a często złożyli życie w ofierze, byśmy mogli być wolni. Ich marzenia stały się rzeczywistością, zaś zdobyta przez nas wolność wynagrodzi wszystkie wspólne trudy i poświęcenia - powiedział Mandela podczas swego zaprzysiężenia.
Fragmenty przemówień Nelsona Mandeli. CNN Newsource/x-news.
W 2004 roku wycofał się z życia politycznego i zajął się działalnością społeczną. Kierował m.in. fundacją do walki z AIDS, nazwaną "46664" - od jego dawnego numeru więziennego.
Za wprowadzenie zmian w RPA bez uciekania się do rewolucji rasowej, która z pewnością przyniosłaby wiele ofiar, Nelson Mandela i Frederik de Klerk, ówczesny biały prezydent RPA, w 1993 roku otrzymali Pokojową Nagrodę Nobla.
Dopiero w 2008 r. Amerykanie oficjalnie skreślili Mandelę oraz Afrykański Kongres Narodowy z listy terrorystów. W 2009 roku, w 91. rocznicę urodzin Mandeli, Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło 18 lipca Międzynarodowym Dniem Nelsona Mandeli.
mc/IAR,PAP
