14 lutego 2012 r. Centrum Edukacyjne IPN im. Janusza Kurtyki „Przystanek Historia” (ul. Marszałkowska 21/25, Warszawa) zaprasza na spotkanie z autorami książek o PRL-owskich służbach wywiadowczych. Początek spotkania o godz. 17.30. Wstęp wolny.
W spotkaniu wezmą udział dr. hab. Sławomir Cenckiewicz, autor pracy „Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943–1991” i dr. Zbigniew Siemiątkowski, autor książki „Wywiad a władza. Wywiad cywilny w systemie sprawowania władzy politycznej PRL”.
W dyskusji udział wezmą także: prof. Andrzej Paczkowski oraz pracownicy IPN – Witold Bagieński i dr Władysław Bułhak.
Książka Sławomira Cenckiewicza „Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943-1990” opisuje genezę wywiadu wojskowego w komunistycznej Polsce oraz rolę Sowietów w jego działalności. Autor przedstawia kierunki działalności wywiadu, politykę personalną i struktury.
Ze wstępu:
Jest upalny 22 lipca 2006 r. Kolejna rocznica ogłoszenia manifestu PKWN w Moskwie, który dał formalny początek państwowości Polski Ludowej. Decyzją władz RP zostaję przewodniczącym Komisji ds. Likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych. Gdy kilka dni później z pierwszej ręki zapoznaję się z mentalnością wysokich oficerów tej służby, postanawiam ustalić i zrozumieć, jak to się stało… Jak to się stało, że w Warszawie, w gmachu przy al. Niepodległości, przez tyle lat funkcjonował jeden z najważniejszych instrumentów podległości naszego kraju. Jak to się stało, że dopiero w siedemnastym roku budowania demokratycznej Polski rozmontowano tę postsowiecką redutę zlokalizowaną w najdalej na Wschód położonym kraju zachodniej części Europy. I jak to się stało, że do realizacji tego zadania polskie państwo wyznaczyło doktora nauk historycznych. Ukończenie przedkładanej Czytelnikowi książki traktuję jako wypełnienie – po pięciu latach – zobowiązania, którego podjąłem się w 2006 r., ponieważ jako badacz i historyk aż za dobrze wiem, iż ludzką pamięcią, naszymi zaszłościami nie można w dowolny sposób zarządzać. Nie można arbitralnie stwierdzić, że czegoś nie będziemy pamiętać, że jakiś fragment przeszłości jest nieistotny. Wreszcie, że pozbywanie się niepotrzebnego balastu wymaga wytrwałości.
Książka Zbigniewa Siemiątkowskiego „Wywiad a władza. Wywiad cywilny w systemie sprawowania władzy politycznej PRL” to pierwsza naukowa monografia działalności wywiadu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, który w PRL, a i później, miał, a w każdym razie starał się mieć, istotny wpływ na podejmowanie decyzji politycznych.
Ze wstępu:
Podejmując próbę opisu roli wywiadu w systemie sprawowania władzy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, byłem świadom trudności, jakie napotkam, na które skazani są wszyscy piszący o wywiadzie. Są nimi z jednej strony reputacja wywiadu, często zasłużona, a z drugiej - tajność tej służby publicznej, która jest zapisana w jej tradycji. Tajność jest konstytuującą cechą wywiadu, wyróżniającą go spośród innych struktur bezpieczeństwa państwa, określającą jego relacje z innymi organami władzy państwowej. Wywiad to jedyna instytucja publiczna pozostająca z mocy prawa w strefie cienia, nietransparentna dla świata zewnętrznego, której zasady postępowania stoją w sprzeczności z wartościami wolnego świata. Tajnością objęte są zarówno metody pracy wywiadu, jego siły i środki, zadania, prowadzone operacje, jak też struktury wykonawcze i ich skład osobowy, a w szczególności personalia oficerów, sposoby ich rekrutacji do służby, ich szkolenie, metody werbowania tajnych współpracowników spośród obywateli obcych państw gotowych z różnych pobudek zdradzać własny kraj, na koniec zaś usytuowanie funkcjonariuszy wywiadu w instytucjach życia publicznego. Jest to świat, który z jednej strony budzi grozę, ale z drugiej fascynuje, w którym wywiad służy do cynicznego załatwiania interesów, a jego głównymi postaciami są bohaterowie lub zdrajcy kierujący się wzniosłymi ideami albo zwykłą chciwością.
