"Albertusy" - anonimowe komedie o wiejskim inteligencie sprzed kilkuset lat

• W tym roku Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego świętuje 20-lecie istnienia.
• Z okazji jubileuszu na antenie Dwójki można słuchać cyklu "Dramaty polskie. Wybrał Zbigniew Raszewski".
• Stosunkowo wiele miejsca na liście dwudziestu najistotniejszych dramatów polskich, zanotowanej przeszło 50 lat temu przez znakomitego teatrologa i historyka teatru, zajmują teksty dawne.

W audycji ponownie cofnęliśmy się do przełomu XVI i XVII wieku, sięgając po teksty anonimowe, które zachowały się pod wspólnym hasłem "albertusy". Nazwa ta pochodzi od imienia bohatera trzech dramatów, zaliczanych do nurtu komedii plebejskiej. To "Komedia rybałtowska nowa" z 1615 roku oraz "Wyprawa plebańska" i "Albertus powracający z wojny" z ok. 1690 roku.

"Albertus, co na nędzę jest trwały"

We wszystkich tych utworach występuje Albertus/Wojciech. - Nie jest to zwykły chłopski "Wojciech", tylko mamy do czynienia z latynizacją tego imienia - "Albertus". Ów Wojciech bowiem chociaż jest człowiekiem młodym, to jest wykształcony. Skończył studia, co najmniej licencjackie - jak byśmy dzisiaj powiedzieli - w Akademii Krakowskiej i zna łacinę, stąd niekiedy wtrąca łacińskie słówka w swoje wypowiedzi - opisywał prof. Dariusz Chemperek.

Albertus/Wojciech żyje i pracuje jako pomocnik wiejskiego plebana. - Tak naprawdę klepie biedę. Robi to, co mu każe pleban, czyli śpiewa w kościele, jest kantorem. Wiemy, że zna chorał gregoriański, a oprócz tego uczy wiejskie dzieci w szkółce parafialnej. Mamy tu więc do czynienia z kimś, kogo dzisiaj moglibyśmy nazwać przedstawicielem wiejskiej inteligencji.

20-lecie Instytutu Teatralnego

Cykl "Dramaty polskie. Wybrał Zbigniew Raszewski" powstał z okazji 20-lecia Instytutu Teatralnego. Sięgamy w nim do dramatów wskazanych przez Zbigniewa Raszewskiego - patrona instytutu - jako najważniejszych w polskiej literaturze dramatycznej.

Warto przypomnieć, że lista, o której mówimy, powstała w latach 70. XX wieku, a po raz pierwszy została opublikowana już po śmierci Raszewskiego, w 2004 roku, w "Raptularzu", czyli dzienniku tego znakomitego historyka teatru. Sięgamy do genezy tych dramatów, historii ich wystawień na polskich scenach, ale też sprawdzamy, jak one rezonują we współczesnym życiu teatralnym.

***

Tytuł audycji: Dramaty polskie. Wybrał Zbigniew Raszewski (pasmo "Rozmowy po zmroku")

Prowadziła: Katarzyna Hagmajer-Kwiatek

Gość: prof. Dariusz Chemperek (Instytut Języka i Literatury Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie)

Data emisji: 21.11.2023

Godz. emisji: 21.30

mgc/pg