Wilno - portret miasta w burzliwym wieku XVII

Dr Frejlich jest historykiem, specjalistą w zakresie dziejów Rzeczpospolitej Obojga Narodów, w tym zwłaszcza Wielkiego Księstwa Litewskiego. Pracuje w Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie.

Rozmawialiśmy o Wilnie, jego początkach, ale także i o mieście w burzliwym wieku XVII, którym to czasom poświęcona jest monografia.

Tematem książki jest bowiem problematyka jurydyki horodnictwa wileńskiego – związanej z tamtejszym zamkiem. Jurydyka to część organizmu miejskiego, która nie podlegała władzom municypalnym, lecz szlacheckiemu urzędowi horodniczego. Choć funkcja ta jest znana z licznych ośrodków w Wielkim Księstwie Litewskim, jedynie w przypadku Wilna ukształtował się sąd horodniczego, w ramach działalności którego powstały księgi sądowe. Analizując dane z owych ksiąg, autor zbudował wieloaspektowy i barwny obraz codzienności siedemnastowiecznych wilnian.

***

W tym roku Wilno obchodzi swoje 700-lecie. W liście pisanym po łacinie 25 stycznia 1323 roku wielki książę litewski Giedymin zaznaczył, że powstał on "in civitate nostra Vilna". Jest to pierwsza pisana wzmianka o tym mieście. Dlatego tę datę uznaje się symbolicznie za jego początek. Według legendy to właśnie Giedyminowi podczas polowania przyśnił się sen. Zobaczył w nim ogromnego wyjącego wilka w żelaznej zbroi. Zdaniem pogańskiego wieszcza Lizdejki sen oznaczał, że w tym właśnie miejscu należy wznieść gród - mocny jak żelazo - którego rozgłos dorówna donośnemu wyciu wilka.

Wilno odegrało niezwykle ważną rolę w historii kultury litewskiej, polskiej i żydowskiej. Związani byli z nim wybitni pisarze, uczeni, artyści, nie tylko tych trzech narodów. Przez wieki Wilno przeżywało wiele burzliwych momentów, bywało także powodem sporów i waśni. Ale zawsze olśniewało i mieszkańców, i przybyszów urokiem swojego niezwykłego położenia i architektury, fascynowało swoją wielokulturowością.

***

Tytuł audycji: Skarbiec nauki polskiej

Prowadziła: Katarzyna Kobylecka

Gość: Kamil Frejlich (historyk, specjalista w zakresie dziejów Rzeczpospolitej Obojga Narodów)

Data emisji: 15.02.2023

Godzina emisji: 21.30

mg/mo